Кіріспе

Эзоптың жырлары

«Қасқыр шақырған бала» - Перри индексінде 210-шы нөмірмен тіркелген Эзоп жырларының бірі. Осы жырдан ағылшын тіліндегі "to cry wolf" ("қасқыр шақырған") деген тіркес пайда болған, ол "Brewer's Dictionary of Phrase and Fable" сөздігінде "жалған дабыл қағу" деп түсіндіріледі, ал Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде жалған мәлімдемелер жасау, нәтижесінде нақты хабарларға сенімсіздікпен қарау деген мағынаны білдіреді.

Өлең

Бұл ертегіде ауыл тұрғындарын қасқырдың өздерінің қаласындағы қойларға шабуыл жасап жатқанына иландырып, алдап жүрген қойшы бала туралы баяндалады. Нағыздан қасқыр пайда болып, бала көмекке шақырғанда, ауыл тұрғындары бұл тағы бір жалған дабыл деп ойлайды, ал қойлар қасқырдың жеміне іледі. Кейінгі ағылшын тіліндегі жырдың поэтикалық нұсқасында қасқыр баланың өзін де жейді. Бұл Джон Хукхэм Фреренің "Мысалдар жинағы" (1830) еңбегінде, Уильям Эллери Леонардтың "Эзоп және Гисоп" (1912) кітабында және Луи Унтермейердің 1965 жылғы өлеңінде кездеседі. Грек нұсқасының соңында былай делінген: «Осылай өтірікшілердің жазасы табады: егер олар шындықты айтса да, ешкім оларға сенбейді». Бұл Диоген Лаерцийдің «Ең атақты философтардың өмірі мен ойлары» еңбегінде Аристотельге жатқызылған сөздерді еске түсіреді, онда дана адамға өтірік айтудан не пайда болады деп сұрағанда, ол «ешқашан шындықты айтқанда оларға сенбейтіні» деп жауап берген. Уильям Кэкстон да өз нұсқасын "" деген ескертумен аяқтады.

Тарих

Бұл аңыз классикалық дәуірден бастау алады, бірақ ол тек грек тілінде жазылғандықтан және 15 ғасырға дейін латын тіліне аударылмағандықтан, Генрих Штайнхёвельдің аңыздар жинағында пайда болғаннан кейін ғана кеңінен таныла бастады және Еуропаның қалған бөлігіне тарады. Осы себепті, әңгімеге бір бекітілген атау болған жоқ. Кэкстон оны "" (1484), Иероним Осиус "Жалған айтқан бала" ("De mendace puero", 1574), Фрэнсис Барлоу "Малшы бала мен шаруалар туралы" ("De pastoris puero et agricolis", 1687), Роджер Л'Эстрандж "Бала және жалған ескертулер" (1692) және Джордж Файлер Таунсенд "Шопан бала мен қасқыр" (1867) деп атады. Эдвард Хьюз оны соңғы атаумен, Пьтер Вестмордың (1965 ж.) поэтикалық нұсқасында балалар дауысы мен фортепианоға арналған Эзоп аңыздарынан құралған он әннің біріншісі ретінде жариялады. Ол сондай-ақ Скотт Уотсонның (1999 ж., т.ж. 1964 ж.) "Эзоп аңыздары" атты туындысында екінші болып кездеседі.

Мұғалімдер бұл аңыздан шындықты айтудың маңыздылығы туралы ескерту ретінде пайдаланды, бірақ 21-ғасырдың басында жүргізілген білім беру эксперименті "Қасқырды шақырып алған бала" оқу балалардың жалған айту мүмкіндігін арттыратынын көрсетті; алайда, Джордж Вашингтон және вишня ағашы туралы оқу бұл мүмкіндікті күрт төмендетті. Сондықтан, мінез-құлықтың ұсынысқа сезімталдығы және оның нәтижесі жастарды моральдық тұрғыдан тәрбиелеудің кілті болып көрінеді. Алайда, ересектердің моральдық мінез-құлқы туралы сөз болғанда, Самуэль Кроксал, саяси дүрліксіздікке сілтеме жасай келе, былай деп сұрайды: "Егер қоғамдық қауіпсіздік туралы қиялданған ескертулер бізді алаңдатса, дабылдың мәні тозығы жеткенше, нақты қауіптерден қалай қорғануға болатынын қалай білуіміз мүмкін?"