Каппелла Романа: Византиялық әуендер мен рухани музыка саяхаты

Кіріспе

Cappella Romana – 1991 жылы Орегон штатындағы Портленд қаласында құрылған вокалдық ансамбль. Оның атауы, «Рим шіркеуі» деген мағынаны білдіретін сөздерден тұрады, бұл ортағасырлық грек түсінігіндегі Рим ойокуменасына (мекенделген әлемге) сілтеме жасайды, ол Рим мен Батыс Еуропаны, сондай-ақ Константинопольдің («Жаңа Рим») Византия империясын және Мәскеу орталығындағы славян одағын қамтиды. Ансамбль Шығыс православиелік вокал музыкасын зерттеуімен ерекше танымал. Ол Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайы мен Лос-Анджелестегі Дж. Пол Гетти мұражайындағы көрнекті көрмелермен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 2002 жылы ансамбль Иван Мудидің «Күшті толқу мен тірілу» туындысын орындады, оны Лос-Анджелес Таймс газетінің музыка сыншысы Крис Паслес «тамаша орындалған» және «ғарыш кеңістігін асыл тастар сияқты нұрландырған» деп бағалады. 2010 жылы ансамбль Стэнфорд университетінің Музыка және акустика бойынша компьютерлік зерттеулер орталығының (CCRMA) және Өнер және өнер тарихы факультетінің бірлескен жобасы – «Дыбыстың иконалары: Ыстамбұл Агиа Софиясының эстетикасы мен акустикасы» ғылыми зерттеуіне қатысты. Cappella Romana 2013 жылы Стэнфордта тағы бір резидентураны аяқтады, ол CCRMA-мен қосымша тәжірибелерді, дәріс-демонстрацияларды және Стэнфордтың жаңа Бинг залындағы тікелей эфирдегі өнер көрсетуін қамтыды, онда ортағасырлық Византия әні Агиа Софияның виртуалды акустикасында толық зал көрермендері алдында орындалды. 2019 жылы ортағасырлық Византия дәстүріндегі музыкадан тұратын «Агиа Софияның жоғалған дауыстары» альбомын жасау үшін Агиа Софияның керемет акустикасын жазу үшін жетілдірілген цифрлық дыбыс үлгілеу технологиялары қолданылды. Ансамбльдің Византия әндерін орындауы, осы музыканың мың жыл бұрын сол жерде естілгендей атмосферасын қайта жасайды. «Нью-Йорк Таймс» газеті альбом туралы «Калифорниядағы студияда жазылған болса да, византиялық соборлардың салтанатты сыры мен жарқыраған акустикасымен суланған» деп жазды. Лондон қаласындағы Сити университетінде Византия музыкасын зерттейтін музыкатанушы. Ансамбльмен Иоаннис Арванитис, Стелиос Контакиотис, Иван Муди және Владимир Моросан сияқты ұқсас қызығушылықтары бар қонақ әртістер жиі бірге өнер көрсетеді. Максимилиан Штайнбергтің 1923 жылғы «Күшті толқу аптасы» хорлық туындысы, Орыс православиелік литургиялық мәтіндеріне негізделген және Ескі шіркеу славян тілінде жазылған, 2014 жылы Портлендтегі Cappella Romana ансамблімен әлемдік премьерасынан өтті. Премьераға дайындық барысында Cappella Romana-ның музыкалық жетекшісі Александр Лингас Штайнбергтің қолжазбаларын зерттеу үшін Санкт-Петербургке сапар шекті. Оның зерттеулері бұрын жоғалған туындының жаңа басылымын жасауға әкелді, ол Musica Russica баспасынан жарық көрді. Бұл басылым Cappella Romana-ның туындыны алғаш рет жазуында және әлемдегі басқа хорлардың орындауында да қолданылды.

Cappella Romana is a vocal ensemble founded in 1991 in Portland, Oregon. Its name, meaning "Roman Chapel", refers to the medieval Greek concept of the Roman oikoumene (inhabited world), which embraced Rome and Western Europe, as well as the Byzantine Empire of Constantinople ("New Rome") and its Slavic commonwealth centered at Moscow. It has become especially known for its exploration of Eastern Orthodox vocal music. It has collaborated with notable museum exhibitions at the Metropolitan Museum of Art in New York and the J. Paul Getty Museum in Los Angeles. The ensemble's 2002 performance of Ivan Moody's Passion and Resurrection was acclaimed by Los Angeles Times music critic Chris Pasles as "sung gorgeously" and "like jeweled light flooding the space". In 2010 it became a participant in the research project 'Icons of Sound: Aesthetics and Acoustics of Hagia Sophia, Istanbul', a collaboration between Stanford University's Center for Computer Research in Music and Acoustics (CCRMA) and Department of Art & Art History. Cappella Romana completed a residency at Stanford again in 2013, which included further experiments with CCRMA, lecture demonstrations, and a live performance in Stanford's new Bing Hall, featuring a medieval Byzantine chant sung in the virtual acoustic of Hagia Sophia before a sold out audience. For their 2019 album of music in the medieval Byzantine tradition, Lost Voices of Hagia Sophia, advanced digital sound sampling techniques were employed to capture the acoustics of the immense Hagia Sophia. The ensemble's singing of Byzantine chants thus recreates the ambiance as the music would have been heard there a millennium ago. The New York Times said the album " brings to life the stately mystery of Byzantine cathedral liturgy, bathed in the glittering acoustics of the space for which it was written — even though it was recorded in a studio in California". a musicologist of Byzantine music at City University, London. Guest artists with similar interests regularly appear with the ensemble, including Ioannis Arvanitis, Stelios Kontakiotis, Ivan Moody, and Vladimir Morosan. Passion Week, Maximilian Steinberg's 1923 choral work based on Russian Orthodox liturgical texts for Holy Week in Old Church Slavonic, was given its world premiere in 2014 by Cappella Romana in Portland, Oregon. In preparation for the premiere, Cappella Romana's music director, Alexander Lingas, had traveled to St. Petersburg in order to examine Steinberg's manuscripts. His research resulted in a new edition of the previously lost work, published by Musica Russica. This edition was also used for the first ever recording of the work by Cappella Romana and in performances of the work by other choirs throughout the world.