Бірінші дүниежүзілік соғысының австралиялық асыл батыры: Родерик Стэнли Даллас
Roderic Dallas
Родерик Стэнли Даллас: Австралиялық бірінші дүниелік соғыс батыры, 39-ға жуық әуе жеңісімен көзге түскен аңыз пилот. Тарихы, жетістіктері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық ұшқыш (1891–1918)
Australian fighter pilot (1891–1918)
Родерик Стэнли (Стан) Даллас, (30 шілде 1891 – 1 маусым 1918) – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы австралиялық аса қабілетті ұшқыш. Оның әуедегі жеңістерінің көрсеткіші көбінесе Роберт Литтлден кейін австралиялықтар арасында екінші орында тұрады, бірақ Далластың нақты саны туралы көп дау бар. Оның ресми көрсеткіші әдетте 39 деп берілсе де, талаптар бойынша талдаулар 32-ге дейін төмендейді, ал басқа зерттеулер 50-ден астам жеңіске ие екенін көрсетеді, Литтлдің ресми көрсеткіші 47-ге қарағанда. Литтл сияқты, Даллас та Австралия Ұшу корпусының орнына британдық бөлімдерде қызмет етті. Жеке ұрыс рекордынан өзге, Даллас эскадрилья басшысы ретінде әуеде де, жерде де табысқа жетті. Ол сондай-ақ әсерлі тактик және сынақ ұшқышы болды. Оның қызметі Бірінші дүниежүзілік соғыстың барлық ұшқыштар авиациясымен байланысты. Квинсленд штатының шалғай аймағында дүниеге келген Даллас авиацияға ерте қызығушылық танытты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол өз қаражатымен Англияға сапар шегіп, 1915 жылдың тамызында Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметіне (RNAS) қабылданды. Бастапқыда Батыс майданында No. 1 Теңіз қанатында Caudron және Nieuport 11 ұшақтарында қатысып, ол алғашқы Sopwith Triplane ұшақтарын сынауға таңдалды. Бұл оның сүйікті ұшағы болды және ол 1916–17 жылдары оның көмегімен көптеген жеңіске жетіп, Ерен еңбегі үшін орден және Ерен еңбегі үшін крестпен марапатталды. 1917 жылдың маусымында No. 1 эскадрилья RNAS қолбасшысы болып тағайындалды. 1918 жылдың 1 сәуірінде Корольдік Әуе Күштері құрылғанда, ол No. 40 эскадрильясына басшылық етті. Royal Aircraft Factory S.E.5 ұшақтарында ұшып, 1918 жылдың 1 маусымында Солтүстік Франциядағы Лиевин маңындағы аспан патрулінде қаза тапты. Ол Пернесте жерленген.
Roderic Stanley (Stan) Dallas, (30 July 1891 – 1 June 1918) was an Australian fighter ace of World War I. His score of aerial victories is generally regarded as the second highest by an Australian, after Robert Little, but there is considerable dispute over Dallas's exact total. Though his official score is commonly given as 39, claim by claim analyses list as few as 32, and other research credits him with over 50, compared to Little's official tally of 47. Like Little, Dallas flew with British units, rather than the Australian Flying Corps. Beyond his personal combat record, Dallas achieved success as a squadron leader, both in the air and on the ground. He was also an influential tactician and test pilot. His service spanned almost the entirety of World War I fighter aviation. Born on a remote property in rural Queensland, Dallas showed an early interest in aviation. He travelled to England at his own expense following the outbreak of World War I and became a pilot in the Royal Naval Air Service (RNAS) in August 1915. Initially seeing action with No. 1 Naval Wing on the Western Front in Caudrons and Nieuport 11s, he was chosen to test one of the earliest Sopwith Triplanes. This became his favourite type, and he achieved many victories with it through 1916–17, earning the Distinguished Service Order, and the Distinguished Service Cross and Bar. He was appointed commanding officer of No. 1 Squadron RNAS in June 1917. On the establishment of the Royal Air Force on 1 April 1918, he took command of No. 40 Squadron. Flying Royal Aircraft Factory S. E.5s, he achieved further victories before being killed in action on 1 June 1918 while on patrol near Liévin in northern France. He was buried in Pernes.
Ерте өмір
Стэн Даллас 1891 жылғы 30 шілдеде Квинсленд штатының Эск қаласынан тыс, Стэнли тауы станциясында, жұмысшы Питер Макартур Даллас пен оның әйелі Хонора отбасында дүниеге келді. Стэнли тауы шалғай орналасқан, Эскке барып-келу жолдары ұзақ және сирек болды; Стэн станцияда туған алғашқы еуропалық бала болды. Оның отбасы 1893 жылы кіші інісі дүниеге келгеннен кейін Тентерфилдке (Жаңа Оңтүстік Уэльс) көшіп кетті. Стэн 1899 жылдың ақпан айынан бастап Маунт-Морган ер балалар мектебінде оқыды, соңынан кадет корпусына қосылып, сержант шеніне жетті. Бірқатар бойлы, салмақты Даллас кейіннен ұшқыштардың тары кабиналарына сыйып алу қабілетімен көптеген адамды таң қалдырды. Ол денелі болғанына қарамастан, жылдам қимылдайтын, жақсы спортшы ретінде танылды. Дауысы қатты естілетін болса да, көбінесе жұмсақ сөйлейтін, қақпайтын, ішімдік ішпейтін және жиі темекі шекпейтін еді.
Stan Dallas was born on 30 July 1891 at Mount Stanley station outside Esk, Queensland, to labourer Peter MacArthur Dallas and his wife Honora. Mount Stanley was an isolated property, and journeys to and from Esk were long and infrequent; Stan was the first Caucasian child born at the station. His family moved to Tenterfield, New South Wales, soon after the birth of his younger brother in 1893. Stan attended Mount Morgan Boys' School from February 1899 and eventually joined its cadet corps, rising to sergeant. At tall, and weighing , Dallas would later surprise observers with his ability to fit into the cramped cockpits of fighter planes. Despite his size, he was considered a fine athlete with quick reflexes. Although he could project a loud speaking voice, he was generally soft spoken and was not known to curse or drink alcohol, nor often to smoke.
Ұшушы асаға көтерілу
1913 жылы Далас Порт-Кертис жасағына қосылды және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін лейтенант шеніне ие болды. Жаңа құрылған Австралия Ұшу корпусына қабылдану мүмкіндігінің аз екенін сезіне, ол британдық Корольдік Ұшу корпусына (RFC) өтініш берді, бірақ қабылданбады. Ол Квинслендтен Мельбурнге сапар шегіп, Портфолиосыз министр Ж.А. Дженсенді өзіне әсер еткізді. Дженсен жас үміткерге Лондондағы Австралияның жоғары комиссары, сэр Джордж Рейдке хат жазып берді. Далас Англияға өз қаражатымен барып, сол жерде RFC-ге қайтадан өтініш берді. 1916 жылдың ақпан айында екі расталмаған жеңіске қол жеткізгеннен кейін, Далас 23 сәуірде алғашқы расталған жеңісін тойлады. Ол неміс Aviatik C ұшағын оққа тоғытып, бақылаудан шығарды, құрбанының құлауын 2000 футқа дейін қадағалады, бірақ қарсы әуе шабуылынан ұшағы бірнеше жерден зардап шекті. Ол Nieuport ұшағымен тағы үш рет жеңіске жетті. 1916 жылдың 23 маусымында Далас RNAS-тің ең жаңа истребителі Sopwith Triplane #N500-ді қабылдады. Бұл Францияға жіберілгенге дейін Әскери-теңіз министрлігінің сынақтарынан өткен прототиптік үлгі болды. Әлі де сынақ ұшағы болғанымен, ол келгеннен кейін 15 минуттан соң ұрысқа шықты. Далас оны «Қара нан» деп атады, және ол келесі жыл бойы ұшып, шайқасқан «Триптер» сериясының біріншісі болды. Ол 1 шілдеде алғашқы жеңісін тойлады, сонымен бірге ұшу лейтенанты шеніне ие болды. Үш күннен кейін ол жоғарылауға ұсынылды. 9 шілдеде ол соңғы Nieuport ұшағымен жеңіске жетті, осының нәтижесінде Croix de guerre орденімен марапатталды және француз Maurice Farman бипланына көмек көрсеткені үшін құрметті айдарда есімі жазылды. 1916 жылдың 7 қыркүйегінде Далас «өз міндеттерін ерекше ерлікпен атқарғаны үшін» 1915 жылдың желтоқсанында алғашқы әрекетке қатысқаннан бері «Еңбегі үшін айырықша көзге түскені» үшін марапатталды. Жыл соңында ол сегіз расталған және төрт расталмаған жеңісімен RNAS-тің алғашқы үздік ұшқыштарының бірі болды және ұшу командирі шеніне көтерілді. Далас RNAS-те Sopwith Triplane ұшақтарының ең танымал ұшқыштарының біріне айналды. Ол 1917 жылды Triplane ұшағында прототиптік оттегі жиынтығын сынау кезінде 26 000 фут биіктікте рекорд орнату арқылы бастады; осы процесте ол суық тиюге және оттегінің зиянына ұшырады. Наурыздың соңғы үш аптасы да Даластың ұшу және қару-жарақ сынақтарымен айналысуымен өтті. 1917 жылдың 23 сәуіріндегі ұрыс соғыстың классикалық әуе шайқастарының бірі ретінде танылды. Далас және оның қанаттас серігі Томас Каллинг 14 неміс ұшағынан тұратын эскадрильяға қарсы шықты, олар қарсыластарынан биіктік артықшылығына ие болды. Әскери-теңіз күштерінің осы артықшылығын пайдаланып, олар қарсы жақтан жылдам шабуылдар жасады, қысқа автоматтан атыс жасады. Трипланның жоғары көтерілу қабілетін пайдаланып, олар келесі шабуылға дайындалу үшін қайтадан жоғары көтерілді. Көптеген жекпе-жектердегі әдеттегі соққы беру және қашу тактикасынан айырмашылығы, RNAS дуэті 45 минут ішінде кем дегенде 20 атыс жасады. Немістер бірте-бірте төмен түсіп, жағдайын жоғалтты, содан кейін өз шекараларынан тысқары қарай қуылды.
Dallas joined the Port Curtis Militia in 1913, and was commissioned as a lieutenant before the outbreak of World War I. Believing he had little chance of gaining a place in the recently established Australian Flying Corps, he applied to join the British Royal Flying Corps (RFC), but was rejected. Undaunted, he travelled from Queensland to Melbourne, where he impressed Minister Without Portfolio J. A. Jensen. Jensen gave the young aspirant a letter of introduction to the Australian High Commissioner in London, Sir George Reid. Dallas paid his own passage to England and, once there, applied once more to the RFC. Having made two unconfirmed claims in February 1916, Dallas scored his first confirmed victory on 23 April. He outmaneuvered a German Aviatik C and shot it out of control, following his victim down to 2,000 feet, though heavy anti aircraft fire holed his plane in several places. He went on to score three more confirmed victories with his Nieuport. On 23 June 1916, Dallas took delivery of the newest RNAS fighter, Sopwith Triplane #N500. This was the original prototype, having undergone Admiralty trials before being shipped to France. Though still only a test plane, it was flown into combat 15 minutes after its arrival. Dallas named it Brown Bread, and it was the first of a series of 'Tripes' that he would fly and fight in over the next year. He achieved his first victory with Brown Bread on 1 July, the same day he was promoted to flight lieutenant. Three days later, he was recommended for further promotion. He scored his last Nieuport mounted 'kill' on 9 July, earning the Croix de guerre and a mention in despatches for coming to the aid of a French Maurice Farman biplane. On 7 September 1916, Dallas was awarded the Distinguished Service Cross, "for the specially gallant manner in which he has carried out his duties" since first seeing action in December 1915. By the end of the year he was among the earliest RNAS aces, with eight confirmed and four unconfirmed victories, and had been raised to the rank of flight commander. Dallas became one of the best known pilots of Sopwith Triplanes in the RNAS. He opened 1917 by setting an altitude record of 26,000 feet in the Triplane while testing a prototype oxygen set; he endured frostbite and oxygen intoxication in the process. The last three weeks of March were also filled with Dallas's responsibilities for flight and gunnery testing. The combat of 23 April 1917 became known as one of the classic air battles of the war. Dallas and his wingman Thomas Culling took on a squadron sized formation of 14 German aircraft, having gained an altitude edge over their foes. The naval aces exploited this edge by making quick diving attacks from opposite sides, culminating in short bursts of machine gun fire. Using the Triplane's superior climbing ability, they would then bob back up to position themselves for the next assault. In contrast to the usual hit and run tactics of most dogfights, the RNAS duo launched at least 20 gunnery runs over 45 minutes. The Germans were forced progressively lower, into disarray, and then chased back over their own lines.
Эскадрильяның командалығы
1917 жылдың маусым айына қарай Даллас әуе шайқастарында 20-дан астам жеңіске жеткен. Осы тәжірибесі мен басшылық қабілетінің арқасында 1917 жылдың 23 маусымында ол No. 1 теңіз эскадрильясының командирі болып тағайындалды. Ұшқыштардың жетіспеуі және ескірген үшұшақтарға арналған қосалқы бөлшектердің тапшылығына байланысты эскадрильяның құрамын 18 ұшақтан 15-ке дейін қысқартуға тура келді. Сондай-ақ, олар әуежайды Бейльдегі дайын емес жайға көшірді. Командир ретінде Даллас жаңа ұшқыштардың алғашқы рейсіне көмектесіп, тіпті олардың алғашқы жеңісіне қол жеткізуіне жағдай жасады. Ол жаңа әуе базасын жобалау және құрылысын басқару арқылы тиімді ұйымдастырушы екенін көрсетті. Сол кезде ол әуе шайқасы тактикасы туралы еңбек жазды, оның бір бөлігі қазірге дейін сақталған. Әуе базасының жоспары да, еңбегі де оның суретші ретіндегі дарынын көрсетті. 1918 жылдың 16 ақпанында Даллас эскадрильясын Францияға қайтарды, онда олар Тетегемде орналасып, Бельгия жағалауындағы операцияларды қолдады. Ол оны тағы алты аптаға, яғни 31 наурызға дейін басқарды. Эскадрильяда бірнеше шебер ұшқыш болды, ал бұрынғы Корольдік әскери әуе күштерінің мүшелері Далластың теңізшілдігіне күдікпен қарады. Дегенмен, ол олардың күмәнін жеңіп, жеке мінезі мен батылдығымен жаңа командир ретінде бекінді. Олар оған "Адмирал" деген лақап ат қойды, ол олардың ыстық ықыласын білдірді. Ол қызметке кіріскеннен кейін он күн өткен соң, жаңа қозғалтқышы бар ұшағына жақсы бейімделіп, жаңа бөлімінде алғашқы жеңісін оді. Оның адамы да оның жаңадан келген ұшқыштарды ғана емес, жердегі шабуылдың қаупінен де сақтайтынын көрді. 14 сәуірде атқылау кезінде екі аяғына жарақат алған, содан кейін "үлкен дәлдікпен қонған" оның сабырлылығына оның бағыныстары қатты әсер етті, сондай-ақ ол барлық шендегілердің тырысқан еңбегіне ризашылық білдірді. Оның оқуға құштарлығы оған көмектесе берді; ол жау ұшақтарына шабуыл жасау әдістерін жазып алып, оларды өзінің бағыныстағы ұшқыштарға үйретті. 26 сәуірде ол ресми тізімдегі жеңістерін 37-ге жеткізіп, Дюнкерктегі операциялары үшін "Еңбегі үшін орден"мен марапатталды. Ол бірнеше рет Виктория кресіне ұсынылған, бірақ оған рұқсат берілмеді. Оның жеңіске жету туралы бейқамдығын No. 40 эскадрильясының мүшесі Сесил Ашер атап өтті, ол Далластың бірде қарсыласы туралы: "Ол қара түтін шығарып құлап кетті, құлағаннан кейін бір жақтан қанаты түсіп қалды, бірақ оның құлағанын көрмедім, сондықтан оны талап етпеймін" дегенін айтты. 1918 жылдың 2 мамырында Фландриядағы шайқас басылғанда, Даллас өзінің S. E.5 ұшағымен қарсыластарын мазақтау үшін ұшып кетті. Ол "көзді аударту" үшін Ла Брейльдегі неміс базасын атқылап, содан кейін әуежайға "Егер сіздер осында келіп шайқаспасаңыздар, мына жердегі жұмыс үшін бір жұп етік, ұшқыштарға арналған" деген жазуы бар пакетті тастады. Содан кейін ол әскерлер буманы тексеруге келгенше тұманның ішінде айналып жүрді, содан кейін екі бомба тастап, тағы да базаны атқылады, бұл "жалпы үрей тудырды". Бұл ерекше оқиға туралы хабарлар фельдмаршал Хейг пен Корольдік әскери әуе күштерінің негізін қалаушы генерал сэр Хью Тренчардтың күлімсірегенін көрсетті. Ол сондай-ақ Англиядан Австралияға ұшуды ұзақ уақыттан бері армандаған, бұл рекордтық сапар болмақ еді.
By June 1917, Dallas had achieved over 20 victories in aerial combat. This experience, and his leadership ability, led to his appointment as commanding officer of No. 1 Naval Squadron on 23 June 1917. The unit had been forced to cut back its operational strength from 18 aircraft to 15 due to lack of pilot replacements and a shortage of spare parts for the ageing Triplanes. It had also moved airfields, to an unprepared site at Bailleul. As a leader, Dallas made a point of shepherding new pilots through their first flights, and even setting them up with their first victories by manoeuvring enemy aircraft into a good position for the rookie to take a shot. On the ground, he proved to be an efficient organiser, designing and directing construction of the new air base. It was also during this time that he wrote a treatise on air combat tactics, extracts of which have survived. Both the air base layout and the treatise displayed his talent as a sketch artist. On 16 February 1918, Dallas led his squadron back to France, where it was based at Téteghem, supporting units on operations along the Belgian coast. He commanded it for another six weeks, until 31 March. The squadron boasted several aces in its ranks, and its former RFC members were suspicious of Dallas's naval background. He was nevertheless able to overcome their misgivings and established himself as the new CO with his personal demeanour and courage; the nickname of "Admiral" that they bestowed upon him was an affectionate one. Ten days after taking over, he had adapted well enough to his new mount with its inline engine to score his first victory with his new unit. His men also saw that he would not only look out for his rookie pilots, but would not shirk the dangers of ground attack sorties. His offhand attitude toward two leg wounds he received during a strafing mission on 14 April, after which he made "a perfect landing", especially impressed his subordinates, as did his appreciation of all ranks for their hard work. His studious bent continued to serve him; he kept notes on his methods of attacking enemy aircraft, which often exploited their structural weaknesses, and used them to tutor pilots under his command. By 26 April, he had increased his official score to 37, and been awarded the Distinguished Service Order for operations at Dunkirk. He had also several times been recommended for the Victoria Cross, but it was never approved. His casual attitude towards claiming victories was noted by a member of No. 40 Squadron, Cecil Usher, who related that Dallas once remarked of an opponent, " he went down belching a lot of black smoke and after he had gone down someways one of his planes came off, but I didn't see him crash so I shan't claim him." On 2 May 1918, during a lull in the fighting at Flanders, Dallas took off in his S. E.5 to taunt his foes. He strafed the German base at La Brayelle to "attract attention" before dropping a package on the aerodrome with a note reading, "If you won't come up here and fight, herewith a pair of boots for work on the ground, pilots for the use of". He then circled in mist until troops came to examine the bundle, whereupon he dropped two bombs and again shot up the base, causing "general panic". News of this singular exploit reportedly provoked laughter from Field Marshal Haig and RAF founder General Sir Hugh Trenchard, two men not known for their sense of humour. He also harboured a long standing ambition of flying from England back to Australia, which would be a record setting journey.