Жапон суретшісі Китаожи Росандзин: өнер және тағам шебері

Кіріспе

Жапон суретшісі Китаожи Росандзин (北大路魯山人) – Жапонияның Шова дәуірінің басында және ортасындағы белгілі суретші және талғампаздың псевдонимі. Оның нағыз аты Китаожи Фусажиро (北大路房次郎) болған, бірақ ол Росандзин көркем есімімен әйгілі. Росандзин – көптеген қабілеттері бар адам, ол сонымен қатар каллиграф, керамист, гравер, суретші, лак өнерінің шебері және мейрамхана иесі болды.

Өмірбаян

Росанджин қазіргі Киотодағы Китаку ауданында Камигамо қасиетті орындағы бас жұбаннің кіші ұлы ретінде дүниеге келген. Алты жасында ол Киотолық ағаш кесуші Фукуда Такэсидің шәкіртіне және баласына асырап алған. Әкесі баласының өзінің ұлы емес екенін білгеннен кейін өзіне-өзі қол жұмсаған. Он жасында, бастауыш мектепте оқып жүргенде, ол жергілікті қытайлық дәрі-дәрмек сатушының жұмысында да болған. 1903 жылы Росанджин жапон каллиграфиясын оқу ниетімен Токиоға көшті, келесі жылы Жапон өнер академиясының конкурсында бірінші жүлде алды. 1905 жылы ол белгілі каллиграф Окамото Иппейдің шәкірті болып қабылданды, ол оны 1908 жылдан 1910 жылға дейін каллиграфия мен мөр кесу өнерін оқу үшін Солтүстік Қытайға жіберді. 1915 жылы Росанджин Киото мен Каназаваға көшіп, онда ол алғаш рет әсемделіп жасалған керамикамен тәжірибе жасап, тамақ пен оны ұсынған керамика дизайны арасындағы байланыс туралы эстетикалық теорияларын дамыта бастады. 1919 жылы ол Токиоға оралып, өнер галереясын ашты, ал 1920 жылы галереясының екінші қабатында Гурмандар клубын (Бишоку клубы) құрды, онда ол өз жинағындағы дәстүрлі керамикада тамақ беруді бастады. 1925 жылы мейрамхана Токионың Нагатачо ауданына көшіріліп, Хошигаока сарайы деп аталды. Алайда, 1923 жылғы Ұлы Токио жер сілкінісі оның керамика жинағының көп бөлігін жойды, сондықтан Росанджин оны ауыстыру үшін қыш ыдыстар жасауды бастады. 1926 жылы Тоёдзо Аракаваның көмегімен Камакураның Ямасаки ауданында пеш құрды. Росанджин жапондық Мино, Шигараки, Бизен және Кутани керамикасының классикалық формаларын, сондай-ақ Мин дәуірі Қытайының классикалық көк және ақ ыдыстарын, түрлі түсті фарфорларын үлгі етіп алды. Алайда, ол классикалық формалардан асып, қарапайым, бірақ батыл, өзіне тән дизайндарымен танымал болды, кейде жапон каллиграфиясының элементтерін қосты, ол да шебер болған. Росанджин 1930 жылдары жеке басылымда шыққан «Хошигаока» журналында көне қыш ыдыстар туралы зерттемелерін жариялаған антиквариат шебері ретінде де белгілі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде, кейбір қаржылық қиындықтарға қарамастан, 1946 жылы Росанджин Токионың Гинза ауданында Кадокадо бёо деген мейрамхана ашты. Ол американдық оккупациялық әскерлерінің жоғары лауазымды шенеуніктермен танысты, және Росанджиннің халықаралық беделін арттыруға көмектесті. 1951 жылы белгілі мүсінші Исаму Ногучи және оның әйелі, актриса Йошико Отака Росанджиннің Камакурадағы үйінде тұруға шақырылды, олар бірнеше жыл сол жерде тұрды. Росанджин 1954 жылы «Доппо» атты тоқсандық журнал шығарды. Сондай-ақ 1954 жылы Росанджин Рокфеллер қорының шақыруын қабылдап, Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында жеке көрме ұйымдастырды. Ол Еуропаға сапар шегіп, Пабло Пикассо мен Марк Шагаллмен кездесті. 1955 жылы оның Орибе ыдысының бірі Жапония үкіметі тарапынан Жапонияның маңызды мәдени мұрасы деп жарияланды. 1959 жылы Жапония үкіметі Росанджинді «Тірі ұлттық қазына» деп атады, бірақ ол бұл құрметтен бас тартқан азаматтардың бірі болды. Росанджин 1959 жылы Иокогамада бауыр циррозынан қайтыс болды. Оның қабірі Киотодағы Сайхо дзи қасиетті орнында орналасқан. 2020 жылы Шимане префектурасының Ясуги қаласындағы Адачи өнер мұражайы Росанджиннің 500-ге жуық туындысын сақтау үшін Росанджин залын ашты.

Rosanjin was born in what is now part of Kita ku, Kyoto, as the younger son of the head priest of Kamigamo Shrine. At the age of six, he was apprenticed to (and adopted by) Fukuda Takeshi, a Kyoto woodblock engraver, after his father committed suicide on finding out that the child was not his own son. At the age of ten, while still in elementary school, he was also working at a local Chinese herbalist. In 1903, Rosanjin moved to Tokyo with the intent of studying Japanese calligraphy, winning first prize in a contest by the Japan Art Academy the following year. In 1905, he was accepted as an apprentice by noted calligrapher Okamoto Ippei, who sent him to northern China from 1908 1910 to study calligraphy and the art of Seal cutting. In 1915, Rosanjin moved to Kyoto and Kanazawa, where he first began experimenting with decorated ceramics and developing his aesthetic theories on the relationship between food and the design of the ceramics on which it was served. In 1919, he returned to Tokyo, where he opened an art gallery and in 1920 he founded the Bishoku Club (Gourmet's Club) on the second floor of his gallery, where he began serving food on his collection of traditional ceramics. In 1925, the restaurant moved to the Nagatachō neighborhood of Tokyo, where it was renamed the Hoshigaoka saryo. However, the Great Tokyo earthquake of 1923 destroyed most of his ceramics collection, so Rosanjin began making pottery to replace it. In 1926, with the assistance of Toyozō Arakawa, he established a kiln in the Yamasaki neighborhood of Kamakura. Rosanjin began by imitating the classic forms of Japanese Mino, Shigaraki, Bizen and Kutani ceramics, and also for classic blue and white wares and colored porcelains of Ming period China. However, he often surpassed the classical forms, and became famous for his simple, but daring, original designs, at time incorporating elements of Japanese calligraphy, of which he was also an acknowledged master. Rosanjin was also noted as a scholar of antique pottery publicizing his work in a privately published periodical, Hoshigaoka, during the 1930s. In the post war period, despite some financial difficulties, in 1946 Rosanjin opened a restaurant in the Ginza district of Tokyo called Kadōkadō byō. It was patronized by the upper levels of the American occupation forces, and helped establish Ryosanjin’s reputation overseas. In 1951, noted sculptor Isamu Noguchi and his actress wife Yoshiko Ōtaka accepted an invitation to live on Rosanjin’s property in Kamakura, where they stayed for several years. Rosanjin launched a quarterly magazine, Doppo, in 1954. Also in 1954, Rosanjin accepted an invitation by the Rockefeller Foundation to hold a solo exhibition of his works in New York City at the Museum of Modern Art. He continued on to Europe, where he met with Pablo Picasso and Marc Chagall. In 1955, one of his Oribe ware works was designated an Important Cultural Property of Japan by the Japanese government. Rosanjin was designated a Living National Treasure by the Japanese government in 1959, but was one of the very few people to decline the honor. Rosanjin died in Yokohama in 1959 of cirrhosis of the liver brought about by a liver fluke infection. His grave is at the temple of Saihō ji in Kyoto. In 2020, the Adachi Museum of Art in Yasugi, Shimane Prefecture opened a dedicated Rosanjin Hall to house the museum's collection of about 500 works by Rosanjin.

Танымал мәдениетте

Оишинбо мангасындағы Кайбара Юзан кейіпкері Росанджин үлгісінде жасалған. Токиодағы Киоичо Фукудая риотейі, Мишлен гидінің екі жұлдызымен марапатталған, 1939 жылы Росанджиннің жетекшілігімен ашылған және оның дастарқан жинақтарының, мөр өрнектерінің және каллиграфия туындыларының маңызды коллекциясын сақтайды. "Iron Chef" телесериалында Росанджин мектебінің ас өнері көрсетіледі.