Кіріспе

Генетикалық бұзылыс, шамадан тыс сескену реакциясын тудырады.

Белгілері мен симптомдары

Гиперекплексияның үш негізгі белгісі – жалпыланған қатырлық, туған кезден басталатын жоғары сезімталдық (қорқыныш) және түнгі миоклонус. Зардап шеккен адамдар қатырлық эпизодтары кезінде толыққанды ес-түсінікке ие, олар көздерін күшпен жұмудан және аяқ-қолдарды созудан тұрады, одан кейін жалпы қатырлық және кейде бақылаусыз құлау байқалады. Бастапқыда ауру "ауыр" және "жеңіл" түрлерге жіктеліп, жеңіл түрінде шамадан тыс сезімталдық (қорқыныш) рефлексі болғанмен, қатырлық болмаған. Сондықтан, жабайы типтегі глицин рецепторлары α1 және β суббөлімшелерінің пентамерлік гетеромерлері болып саналады, олардың арақатынасы 3:2 немесе 2:3 болуы мүмкін. Бүгінгі күнге дейін қабылданған жалпы ереже бойынша, глицинмен байланыса алмайтын немесе глицинге жауап ретінде қажетті конформациялық өзгеріске ұшырамайтын, құрылымдық жағынан қалыпты белоктарды тудыратын мутациялар аурудың доминантты түріне алып келеді, ал рецепторлық белокқа енгізілмейтін қысқартылған немесе күшті бұрмаланған суббөлімшелерді тудыратын мутациялар – рецессивті түріне. Дегенмен, β суббөлімшесі гефиринмен өзара әрекеттесу арқылы рецепторлардың дұрыс орналасуы үшін маңызды, бұл синаптық кеңістікте рецепторлардың кластерленуіне әкеледі. Осылайша, GLRB геніндегі ақаулар аутосомдық рецессивті мұрагерлікпен сипатталады.

SLC6A5

SLC6A5 гені GlyT2 транспортерін кодтайды, бұл нейрондық пресинаптикалық глициннің қайта сіңірілу транспортері. Көбінесе глиалдық жасушаларда табылған GlyT1 транспортерімен салыстырғанда, GlyT2 глицинергілік нейрондардың аксондық терминалында глициннің жоғары концентрациясын сақтауға көмектеседі. SLC6A5 генінің мутациялары аутосомдық рецессивті мұрагерлік үлгісінде гиперекплексиямен байланысты. Бұл гендегі ақаулар транспортердің жасушалық мембранаға енуіне немесе ол тасымалдайтын молекулаларға – натрий иондарына, хлорид иондарына және глицинге әсер етуі мүмкін деп болжанады. Гефирин, глицин рецепторларының бета-суббөлімшесімен және жасуша ішіндегі микротубула құрылымдарымен байланыс арқылы синаптық қосылыстарда глицин рецепторларын кластерлеу үшін маңызды. Гефириннің көп функциялы табиғатының арқасында, мутацияланған түрінде ол гиперекплексияның жиі кездесетін генетикалық себебі болып саналмайды. ARHGEF9 гені Х хромосомасында орналасқандықтан, бұл ген Х-байланысты рецессивті мұрагерлік көрсетеді. Коллибистин ақуызы гефиринді дұрыс бағыттау үшін жауапты, бұл глицин және ГАМК рецепторларының дұрыс орналасуы үшін маңызды. Коллибистин функциясының жетіспеушілігі синаптық кеңісте глицин және ГАМК рецепторларының жетіспеушілігіне әкеледі. Электроэнцефалограмма және электромиограмманың үйлесімі балалық шақта белгілері байқалмаған пациенттерде бұл жағдайды диагностикалауға көмектеседі. Электроэнцефалограммада ояну немесе сергектік күйдегі бір ғана қырысқа тікен байқалады, ал электромиограммада бұлшық еттердің жылдам жауабы және гиперрефлексия көрінеді. Әйтпесе, генетикалық тестілеу ғана нақты диагноз қоюға мүмкіндік береді. Гипертония және апноэ шабуылы кезінде симптомдарды жеңілдету үшін аяқ-қолдар мен бас денеге қарай күшпен итерілуі мүмкін. Бұл "Вигевано маневрі" деп аталады.

Тарих

Бұл ауруды алғаш рет 1958 жылы Кирштейн мен Сильверскиольд сипаттады, олар "құлау ұстамалары" бар отбасы туралы хабарлады. 1962 жылы докторлар Кок пен Бруйн белгісіз тұқым қуалайтын синдромды хабарлады, ол бастапқыда нәрестелерде гипертония ретінде көрінді. Осы үлкен голланд әулетінің генетикалық талдауы гиперекплексиямен байланысты GLRA1 генінің мутациясын анықтады.