Кіріспе

14-ші жаяу әскер бригадасы – Екінші буер соғысы, Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майданында, ал Екінші дүниежүзілік соғыста Криет және Тобрукта шайқасқан, кейін Бирмада «Чиндиттер» тобы ретінде күш білдірген британдық армия құрамасы.

Екінші Бура соғысы

Британ армиясының бригадалары дәстүрлі түрде өз командирлерінің атымен белгілі немесе дивизияның бір бөлігі ретінде нөмірленген, уақытша құрылымдар болып келген. Дегенмен, 1899 жылы Екінші Бур соғысына қатысқан тұрақты армия бөлімдері, бірінен соң бірі нөмірленген бригадаларға ұйымдастырылып, олар жиі дивизиялар арасында қайта тағайындалды. 1899 жылдың желтоқсанында Магерсфонтейн шайқасының нәтижесінен, генерал-лейтенант Чарльз Таккер басқаруымен 14-ші және 15-ші бригадалары бар 7-ші дивизия Ұлыбританиядан жөнелтілді.

Моддер өзенінен Блумфонтейнге дейін

7 дивизия Лорд Робертстің Моддер өзенінен Оранж еркін мемлекетінің (ОФШ) астанасы Блумфонтейнге қарай жасаған жорылысына қатысты, 15 ақпанда Якобсдалға жетті. 18 қаңтарда Паардеберг шайқасында генерал Пит Кронье бастаған ОФШ армиясы қоршауға алынған кезде, Чермсайдқа Якобсдалдан сол жерге аттануға бұйрық берілді. 14-бригада 19 қаңтар кешкісін Кронье күштерін қоршауға қосылды, боерлердің күштерін кері қайтаруға тырысқанда тиімді жұмыс жасады. 1-ші КОСБ олармен бірнеше қақтығыстарға түсті, әсіресе 23 ақпанда боерлердің көмекші күштері «Китченердің Копьесін» қайтарып алуға сәтсіз аяқталды. Кронье Паардебергте капитуляциялағаннан кейін, аймақта қалған боер күштері Моддер өзенінің екі жағындағы Поплар Гроувта бекініп, Блумфонтейнге жолдың кесілімін жасайды. Робертс 7 наурызда өзеннің оңтүстігінен боерлерді айналып өтуді жоспарлады және оларды ұстап тұру үшін Чермсайдтың 14-бригадасын жіберді. Оған 7-ші дивизияның артиллериясы (3-ші бригадалық дивизия, Корольдік далалық артиллериясы – 18, 62 және 75-ші батареялар) және дивизиялық атты әскерлер (Несбиттің аты, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинсленд атты жаяу әскерімен күшейтілді) қосылды, 6-шы дивизия алдыңғы қаптардағы Копжелерді тазарғаннан кейін бастау туралы бұйрық берілді. Алайда, боерлер 6-шы дивизияның жорылысын бастағаннан кейін кері шегіне бастады және Поплар Гроув шайқасы шешілмей қалды. 9 наурызда Робертс Поплар Гроувтан Блумфонтейнге қарай жорыл бастауға бұйрық берді. Бұл үш параллель колоннадан тұрды, Текер оң (оңтүстік) колоннаны, 7-ші дивизия мен атты әскерлерді басқарды. Ол Дрифонтейн шайқасына қатыспады және Робертс қалаға кірген күнінен кейін, 14 наурызда Блумфонтейнге жетті. Содан кейін дивизия қаланың солтүстігіне орналастырылды, ал Робертс Трансвальдқа жорылдың келесі кезеңіне күшін жинады.

Блумфонтейн - Претория

Робертс Йоханнесбург пен Преторияға қарай жылжу алдында Кари Сайдингте алдыңғы база құру үшін теміржолға күш жіберді. Оның құрамына 7-ші дивизия (6000 сарбаз, штаттан 3000 кем) және Глен Сайдингте жиналған үш атты бригада кірді, онда теміржол Моддер өзенін кесіп өтті (бурлар көпірді қиратқан). 14-ші бригада 28 наурызда Моддерден өтіп, келесі күні бурлар тауларда бекінген Кари Сайдингке қарай жорық жасады. 7-ші дивизия теміржолмен 14-ші бригада 15-ші бригаданың алдында эшелонмен қозғалды, ал атты әскерлер қанаттарда кең айналым жасады. Бурлар бірінші қатардағы төбелерді тастап, Чермсайд оларды басып алды. Одан кейін ол екінші қатарға жылжыды, онда Линкольн жауынгерлеріне бірнеше оқ атылды, бірақ сағат 13.30-ға дейін олар оны басып алды. Дегенмен, бурлардың негізгі орны үшінші және соңғы төбе жотасында жақсы жасырылған. Ашық жермен жылжыған KOSB ротасының екі бөлімі атысқа түсіп, су арнасында (су жолында) паналауға мәжбүр болды. Екі бурлық зеңбірегі бірнеше жарақаттар келтірді, бірақ Чермсайдтың оң жағына қиын жолмен жеткізілген екі британдық зеңбірек оларды үнсіздікке мәжбүр етті. 14-ші және 15-ші бригадалар арасындағы аралық ашылғаннан кейін, 15-ші бригаданың екі батальоны Чермсайдтың сол қанатын кеңейту үшін жылжыды, оған атыс шебінде алты батальон берілді. Шамамен бір сағат бойы тиімсіз атыс жүргізілді, ал атты әскерлер бурлардың позициясын айналып өтуге тырысты. Алайда, сағат 16.00 шамасында 15-ші бригада өз алдындағы позицияны басып алды, ал бурлар шегіне бастады. 14-ші бригада Норфолктердің жетекшілігімен шабуылға көшті және төбелерді тазартты. Атты әскерлер мен артиллерия Брандфортқа қарай қашып бара жатқан бурларға көп зиян келтіре алмады, бірақ 7-ші дивизия енді төбелерді бақылауда ұстап, Робертстің кейінгі жорығына жол ашты. 14-ші бригаданың бұл шайқастағы шығыны шамамен 100 адамды құрады. Робертс күштерін және жабдықтау желілерін жинақтап, мамыр айының басына дейін Блумфонтейннен жорық жасай алмады. Сәуір айында Чермсайд 3-ші дивизияның қолбасшылығына ауыстырылды, ал полковник Джон Максвелл 14-ші бригаданы басқаруға тағайындалды. Әскер жорыққа шығар алдынан, 7-ші дивизия 30 сәуірде Кранцкраалдың солтүстігіндегі төбелерді тазарту үшін алдын ала маневр жасады. Операция түсініксіз бұйрықтармен шатастырылды, бірақ Максвеллдің 14-ші бригадасы қиындықсыз мақсатына қол жеткізді. Негізгі жорық 3 мамырда басталды, 7-ші дивизия орталық колоннаның бір бөлігі болды. 14-ші бригада Эрмело командосымен күн батқанға дейін тоқтап тұрды, бірақ Робертстің кең масштабты жорығы бурларды шегінуге мәжбүр етті және Брандфорт сол күні басып алынды. Робертстің жаяу әскері 4 мамырда жабдықтауды толықтыру үшін тоқтап, келесі күні жорыққа қайта кірісті, 6 мамырда Смалделден өтті. Бурлар Кронштадты қорғау үшін Занд өзенінде тұруға тырысты, бірақ Робертс 10 мамырда өткел жасады, атты әскерлер қанатты айналып өтіп, 7-ші дивизия Джункшн Дрифтке өтті. 15-ші бригада жол бастады, 14-ші бригада қолдау көрсетті, көлік колоннасының жүзіп өтуін жеңілдетуге көмектесті. Кронштад 12 мамырда басып алынды, онда жабдықтауды толықтыру үшін тағы 10 күндік үзіліс жасалды. Робертс орталық колоннасымен жылдам жорық жасады, Ваал өзенін кесіп өтіп, 31 мамырда Йоханнесбургке кірді. Робертс 15-ші бригаданы Йоханнесбург гарнизоны ретінде қалдырды, ал 14-ші бригада 7-ші дивизияның жалғыз жаяу әскері болды. Преторияға қарай жорық 3 маусымда басталды, ал қорғалмаған қала екі күннен кейін басып алынды. Орталық колонна, оның ішінде 14-ші бригада, 3 мамырдан бастап Блумфонтейннен 299 миль жол жүрді. 16 мамыр мен 16 маусым аралығында 14-ші бригада 2657 сарбазының 150-сін (5 пайызын) жоғалтты, көбінесе ауру мен шаршаудан. Претория басып алынғаннан кейін 14-ші бригада оның гарнизоны ретінде тағайындалды, ал Максвелл губернатор болып тағайындалды. 14-ші бригада Даймонд-Хилл шайқасынан кейін (1900 жылдың 11-12 маусымы) бірнеше ай бойы Преторияда болды, содан кейін «дивизиялар, тіпті бригадалар колонналар құру үшін хаотикалық түрде таратылды, ал тұрақты нөмірленген құрамалар жойылды».

Карра оқиғасы

Кураг оқиғасы 1914 жылдың наурыз айында болды. Ирландиядағы офицерлерден Ольстерге аттануға дайындықтары сұралды, мүмкін, Ирландияның өзін-өзі басқару құқығына қарсы көтеріліс жасауға ниеттенген Ольстер еріктілеріне қарсы әрекет ету үшін. Көп назар Курагтағы 3-ші атқыштар бригадасына аудырылғанмен, 14-ші бригада да оқиғаға қатысты. 20 наурызда Саффолк полкінің 2-ші батальонының офицерлері, сондай-ақ басқалары да, Солтүстік Ирландиядағы лоялистерге қарсы әрекет етудің орнына, өздерінің лауазымдарынан кетуге бірауыздан келісті. Ертесі күні 5-ші дивизия мен 14-ші бригада командирлері Саффолк офицерлеріне жүгінді, олар қорғау мақсатында бұйрық берілсе, солтүстікке қарай жүріп өтуге келісті, ал егер кейін қабылдамайтын шаралар жасауға бұйрық берілсе, отставкаға кету мәселесін қарастыратындарын айтты. Үкімет жоғары деңгейдегі наразылықтарға байланысты бұл мәселені тоқтатты, ал жыл соңында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол мәселе өз маңыздылығын жойды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылдың тамызында 14-ші бригада 5-ші дивизия құрамында жұмылдырылып, Батыс майданында қызмет етті. 1915 жылдың 30 желтоқсанында бригада 32-ші дивизияға берілді және соғыс аяқталғанға дейін осы дивизия құрамында қызмет етті.

Жарыс реті

Соғыс кезіндегі бағынысты бөлімшелер: 1944 жылдың 1 қарашасында бригада 14-ші британдық әуе десанттық бригадасы деп қайта аталды.