Кіріспе

Холестаз кезінде табылған абнормальды төмен тығыздықты липопротеин. Липопротеин X (Lp X) – холестаз кезінде табылған абнормальды төмен тығыздықты липопротеин. ТОК

Құрылымы

Липопротеин Х – электронды микроскопия арқылы анықталған, диаметрі 30-70 нм болатын қабатты бөлшек. Ол фосфолипидтердің (салмағынан 66%) және этерификацияланбаған холестериннің (22%) жоғары мөлшерімен, сондай-ақ белоктың (6%), холестерин эфирлерінің (3%) және триглицеридтердің (3%) төмен мөлшерімен сипатталады. Белок құрамында негізгі орынды ядрода орналасқан альбумин және бөлшектің бетінде орналасқан аполипопротеин С алады. Зоналық ультрацентрифугация әдісімен липопротеин Х үш ерекше популяцияға бөлінеді: Lp X1, Lp X2 және Lp X3, олар тығыздығы және аполипопротеин құрамы бойынша өзгеше.

Патогенез

Холестазда X липопротеінінің патогенезі толыққанды түсіндірілмеген. Қалыпты жағдайда, бауыр липопротеин кешендерін өт арқылы шығарады, онда фосфолипидтер мен этерификацияланбаған холестериннің концентрациясы X липопротеініне ұқсас болады. Бұл өт липопротеиндерін сарысу немесе альбуминмен инкубациялау Lp X-қа ұқсас бөлшектердің пайда болуына алып келеді. Осы зерттеулердің нәтижесінде өт сарысуға кері ағылғанда физикалық-химиялық, метаболизмдік емес процестер нәтижесінде холестазда X липопротеінінің қалыптасатыны болжанады. Екінші жағынан, туалас LCAT жетіспеушілігінде табылатын X липопротеіні бөлшектері холестаздағылармен ультрақұрылымдық және биохимиялық құрамы жағынан сәйкес келеді. Бауыр клеткалық аурулары бар пациенттерде жиі кездесетін LCAT активтілігінің төмендеуі, жеке немесе басқа факторлармен бірге, холестазда X липопротеінінің пайда болуына себеп болуы мүмкін деп есептеледі. X липопротеіні негізінен бауыр мен көкбауырдың ретикулоэндотелиялық жүйесі арқылы жойылады, бұл туралы егеуқырларда радиоактивті белгіленген X липопротеінін қолданатын зерттеулер көрсеткен. Басқа органдар, мысалы, бүйрек де плазмадан X липопротеінін белсенді түрде тазартады.