Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс Шөлдегі кампанияда күрескен британдық армияның 70-ші жаяу әскер дивизиясы болды. 70-ші дивизия 1938 жылы араб көтерілісі кезінде Палестинадағы британдық мандатта қызмет ету үшін құрылған 7-ші жаяу әскер дивизиясынан пайда болды. Бұл дивизия Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мысырға ауыстырылды және жақын арада Крит шайқасына және Сирия-Ливан кампаниясына қатысқан 6-шы жаяу әскер дивизиясы болды. 1941 жылдың 10 қазанында 6-шы дивизия Таяу Шығыстағы британдық күштердің күшін жасыру мақсатымен 70-ші жаяу әскер дивизиясы ретінде қайта құрылды. Корольдік теңіз күштері дивизияны 19 қыркүйектен 25 қазанға дейін Тобрукқа тасыды, бұл Тобрукты қоршаудың басталғанына шамамен жеті ай болғаннан кейін, портты қорғаған негізінен австралиялық гарнизонды босату үшін саяси тұрғыдан даулы қадам болды. Дивизия күнделікті әуе және артиллерия шабуылдары кезінде портты қорғады және түнгі уақытта неміс және итальяндық позицияларына қарсы шабуылдар жасады. 18 қарашада британдық 8-ші армия "Крусейдер" операциясын бастады. Дивизияға Остің бронетехникалық күштерін жойғаннан кейін Тобруктан шығу міндеті жүктелді. Күтпеген ерте жетістіктен кейін дивизия 21 қарашада шабуылдарын бастады, неміс және итальяндық бронетехникалық құрамалары жеңілгенге дейін. Содан кейін дивизия бірнеше жақсы қорғалған және бекініске кірген неміс және итальяндық нысандарын басып алып, қатты шайқастар болды. Остің танктерінің қаупі келесі күні шабуылды тоқтатты. 26 қарашадағы жаңадан басталган шайқастар дивизияны Жаңа Зеландия дивизиясымен байланыстырып, Остің коммуникациялық желілерін үзіп тастады. Жауап ретінде немістер 70-ші дивизияны олар басып алған аумақтан ығыстыру үшін бірнеше қарсы шабуылдар жасады. Бұл шабуылдардың сәтсіздігі "Крусейдер" операциясы үшін маңызды стратегиялық салдарға ие болды; Остің күштері шегіне бастады және Тобрукты қоршаудан босады. "Крусейдер" операциясы кезінде көрсеткен ерлігі үшін дивизияға қосылған бөлімдерден екі адам Виктория кресімен марапатталды. Тобруктағы шайқастардан кейін дивизия майданнан алынып, резервке қойылды. Жапония соғысқа кіргеннен кейін дивизия Үндістанға ауыстырылды. Бұл Азиядағы британдықтардың ең тәжірибелі және жақсы даярланған құрамасы саналды. Үндістанда дивизия жапондықтардың болуы мүмкін жерлерге қарсы тұру үшін резерв құрады, сонымен қатар джунглідегі соғысқа дайындық жүргізді. Ол сонымен қатар полиция күштері ретінде жұмыс істеп, теміржолдарды қорғады және "Үндістанды тастап кету" қозғалысынан туындаған азаматтық наразылықты басуға қолданылды. Дивизияны Бірмадағы майданға жіберу туралы өтініш болғанмен, оның орнына ол "Чиндиттер" деп белгілі арнайы күшке ауыстырылды. Бұл қадам Үндістан мен Бірмадағы жоғары әскери қолбасшылар тарапынан қарсылыққа ұшырады және әскерлердің арасында даулы болды. Олардың өтініштеріне қарамастан, дивизия таратылды және 1943 жылдың 24 қарашасында ресми түрде таратылды. Тарихшы Вудберн Кирби және генерал-лейтенант Уильям Слим (Бірмадағы британдық әскерлерін басқарған) дивизия бір құрама ретінде сақталғанда жапондарға қарсы үлкен әсер ете алатынына сенді.

Палестинадағы арабтардың көтерілісі

1936 жылы Палестинада араб көтерілісі басталды. Британ әскерлері жіберілді, соның нәтижесінде жыл соңына дейін соғыстың бірінші кезеңі аяқталды. Ұрыс көп ұзамай қайта жанданып, 1938 жылдың жазындағы ең қызу шағына жетті. Еуропадағы жағдайдың ушығуына байланысты британдықтар Палестинадан әскерін басқа жерлерге көшіре бастады. 1938 жылдың 30 қыркүйегінде Мюнхен келісімі жасалып, Еуропадағы шиеленіс басылды және соғыс болдырмалды, бұл британдықтарға Палестинадағы әскери күштерін қайта құруға мүмкіндік берді. Келесі айда 7-ші жаяу әскер дивизиясы құрылып, генерал-майор Ричард О’Коннордың басқаруына берілді. Дивизия 18 500 адамнан тұратын аймақтағы ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатымен Палестинаға жіберілді. Бұл күштер көтерілісті басуға кірісті. Осы уақытта палестиналық партизандар Иерусалимнің Ескі қаласын басып алды. О’Коннордың әскерлері аймақты тазартуға кірісіп, 19 қазан күні Ескі қала жауынгерлерден босатылғанын жариялады. Сол күні дивизия Акр қаласын басып алды, ал ай соңына қарай Яффаны бүлікшілерден тазартты. Көптеген палестиналықтар ұсталды, ал аймақтағы бүлікшілердің белсенділігі күрт төмендеді. Солтүстікте генерал-майор Бернард Монтгомери басқаратын 8-ші жаяу әскер дивизиясы мен арнайы түнгі жасақтар терроризмге қарсы операциялар жүргізді. О’Коннор бір бригада командирінің "әскерлерін әрдайым қатыгездікке шақырғанын" жазды. 1938 жылдың соңында Палестина және Трансиорданиядағы британдық күштердің бас қолбасшысы генерал Роберт Хейнинг "қажетсіз зорлық-зомбылық, кекшілдік және қанды қырғын" тоқтатылуы керек деп мәлімдеді. О’Коннор да солтүстіктегі шараларға қарсы болды және "әскерлеріміздің қатыгездігі мен қажетсіз зорлық-зомбылығына" тосқау қою қажет екенін жазды. Иерусалимдегі операция кезінде 4-тен 19-ға дейін партизан қаза тапты. 1939 жылдың басында көтеріліс толығымен аяқталды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың 1 қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс Польшаға неміс басқыншылығымен басталды, ал екі күннен кейін Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады. 31 тамызда 7-ші жаяу әскер дивизиясының штабы әскерлеріне басшылықты тоқтатты. О'Коннор және дивизия штабы Иерусалимнен Каирге, Мысырға қарай аттанды. Каирге жеткен соң, әскерлер 7 қыркүйекте Мерса Матрухқа жетті. Штабқа 7-ші бронетанкті дивизияны қоспағанда, барлық әскерлер бағындырылды. Британдық ресми тарихшы И.С.О. Плейфейр бұл шешімнің Египеттегі британдық әскерлердің бас қолбасшысы генерал-лейтенант Генри Мэтленд Уилсонның "Мысырдағы барлық әскерлерге басшылық етумен қатар, операцияларды тікелей бақылау" жүктемесін жеңілдету үшін қабылданғанын айтады. Батыс шөлде және Ливия-Мысыр шекарасындағы күштерді ұстаудың логистикалық қиындықтарына байланысты Мерса Матрух британдықтардың алдыңғы базасы болды және теміржол арқылы жабдықталады. Александриядан батысқа 322 шақырым және шекарадан 193 шақырым қашықтықта орналасқан бұл жер, Корольдік әуе күштерінің (RAF) алдыңғы қону жолақтарын қорғау және Нил дельтасын қорғау үшін таңдалды. Мерса Матрух британдықтарға итальяндық немесе басқа күштерді өздеріне тарту стратегиясын ұсынды, олар жабдықтау қиындықтарына тап болғаннан кейін қарсы шабуыл жасауға мүмкіндік берді. 3 қарашада дивизия 6-шы жаяу әскер дивизиясы болып қайта аталды. Дивизияның бастапқыда тыл және 22-ші жаяу әскер бригадасы болды. Келесі айларда 14-ші және 16-шы жаяу әскер бригадалары Палестинадан Мысырға келген кезде дивизияға қосылды. 1940 жылдың 10 маусымында Италия Ұлыбритания мен оның одақтастарына соғыс жариялады. Жеті күннен кейін 6-шы жаяу әскер дивизиясы таратылды және оның штабы Батыс шөлдегі күштер (WDF) деп аталатын корпустың басқару штабына айналды. 1940 жылдың қыркүйек айының басында Ливиядағы итальяндық әскерлер Мысырға басып кірді. Үш айдан кейін WDF "Компас" операциясы деп аталатын шектеулі шабуылды бастады. Шабуыл сәтті аяқталды және кеңейтілді; екі ай ішінде WDF 500 миль (805 км) алға жылжыды, Италияның Киренаика провинциясын басып алды және Италияның 10-армиясын жойды. Операция 1941 жылдың ақпан айында Грекия шайқасына басымдық беру үшін тоқтатылды. 1941 жылдың 17 ақпанында Мысырда 6-шы жаяу әскер дивизиясы қайта құрылды. Бастапқыда ол Мысырда орналасқан 16-шы және 22-ші гвардиялық бригадаларынан тұрды, бірақ артиллериясы мен басқа да қолдаушы әскерлері болмады. 22-ші гвардиялық бригада жақын арада қайтарылды, ал дивизия 14-ші және 23-ші жаяу әскер бригадаларына бағындырылды. Бұл жерде дивизия Додеканестегі десанттық операцияларға дайындық жасады. Солтүстік Африкадағы жағдайдың нашарлауы, генерал Эрвин Роммельдің Африка корпусының "Компас" операциясы кезінде итальяндықтар жоғалтқан аумақты қайтарып алуы, 6-шы жаяу әскер дивизиясының Мысырды қорғауға қайта бағытталуына әкелді. Дивизия 14-ші бригада қарашадан бері орналасқан Критке жөнелтілуге тиіс болған, бірақ оның орнына Мерса Матрухта қорғаныс позицияларын алды. Кейінірек 14-ші бригада Крит шайқасы кезінде Ираклион әуежайын қорғады, 20 мамырда 2000 неміс десантшысы осы аймаққа қонды. Неміс әскерлері ауыр шайқастардан кейін англо-грек әскерлері қаладан тазалау алдында Ираклионға енуге үлкерді. Көптеген шығынға қарамастан, десантшылар бригада позицияларының маңындағы биік жерлерге бекінді. Криттегі жағдайдың нашарлауына байланысты 14-ші бригада 29 мамырда Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен эвакуацияланды. Мысырға бара жатқанда, олар Люфтваффе тарапынан бірнеше рет бомбаланды, нәтижесінде 800 адам қаза тапты. Сәуірдің соңында британдықтардың назары Англия-Ирак соғысының салдарынан Таяу Шығысқа ауысты, бірақ жағдай мамырдың соңында шешілді. Үлкен алаңдаушылық тудырған мәселе – неміс және итальяндық күштердің Вишилік Сириядағы базаларды пайдалана отырып, Иракқа араласуы болды. Неміс және итальяндықтар француз аумағын толық бақылауға алу қаупі туындағандықтан, британдықтардың Таяу Шығыстағы позициясына қауіп төнді, одақтастар 8 маусымда Сирияға ("Экспортер" операциясы) шабуыл жасады. Вишилік француздардың қарсылығына қарамастан, британдықтар күш-жігерді күшейту қажеттігін түсінді. 13 маусымда 6-шы жаяу әскер дивизиясына (екі жаяу әскер бригадасымен) күш-жігерді күшейтуге бұйрық берілді. 16-шы жаяу әскер бригадасының алдыңғы бөлімдері 17 маусымда келді және Кунейтраны басып алды. 23-ші жаяу әскер бригадасы 28 маусымда келді. Содан кейін дивизия Дамаск шайқасына қатысты. Науқан 14 шілдеде аяқталды және дивизия Сирияда қалды.

Тобрук

Операция Сонненблум, итальяндық әскерлер мен Африка корпусы Киренаика арқылы бастаған қарсы шабуыл, британдық және Достас әскерлерін наурыз және сәуір айларында шегінуге мәжбүр етті. Ричард О’Коннор – қазір Египеттегі британ әскерлерінің бас қолбасшысы – тұтқындалды. Австралияның 9-шы жаяу әскер дивизиясы Тобрук бекініс портына шегініп, қалған британдық және Достас әскерлері Ливия-Египет шекарасындағы Соллумға қарай шығысқа қарай 161 километрге (100 миль) шегінді. Бұл қимылдар Тобрукты қоршауға алуды бастады. Құрлықпен оқшауланған болса да, гарнизонды Корольдік теңіз күштерімен қамтамасыз етті және Окпанның алғашқы шабуылдары порты басып алуға мүмкіндік бермеді. Бұл сәтсіздік маңызды болды; Эрвин Роммельдің Соллумдағы алдыңғы қатардағы позициялары Триполиге дейін созылған, Тобрук гарнизонынан қауіп төндірген, ұзартылған жабдықтау тізбегінің соңында орналасқан еді. Тобрукты қоршауға көптеген әскерлерді жұмсау қажет болды және Роммельдің Египетке одан әрі ілгерілеуіне кедергі келтірді. Тобрукты ұстап тұру арқылы Одақтастар бастамашылықты қайта алды. Екінші Австралиялық Императорлық күшін (2АИФ) пайдалану бойынша Австралия саясаты – барлық күштерді Австралия корпусына шоғырландыру, оған Австралия қолбасшылығын жүктеу болды. Маусым айына қарай Австралия әскерлері Таяу Шығыста, Кипрде және Солтүстік Африкада таралып кетті. Бұл мәселе Австралия үкіметін 18 сәуірден бері алаңдатқан еді. Мәселе 18 шілдеде шиеленістің шыңына жетті, сол кезде генерал-лейтенант Томас Блэйми (2АИФ командирі және Таяу Шығыс командованиесінің орынбасары) Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы барлық күштердің жаңа қолбасшысы генерал Клод Аучинлекке хат жазып, «Австралия әскерлерін пайдалану бойынша британдық және австралиялық үкіметтер арасындағы келісілген саясат – әскерлерді бірыңғай күш ретінде жұмыс істеуі керек» деді. Блэйми сондай-ақ Тобруктағы әскерлердің денсаулығы қоршаудан кейін нашарлағанын және оларды жаңа әскерлермен алмастырмаса, олардың жоғалтулары «көптеген» салдарға әкелетінін атап өтті. Бұл Уинстон Черчилль мен Австралия үкіметі арасындағы дипломатиялық жанжалға айналды, ол соғыс аяқталғаннан кейін де жалғасты. Грэм Фрейденберг «шілдедегі орынды өтінішті» «қазандағы қауіптіге» айналдырды. Гарнизонды босату және жаңа әскермен алмастыру туралы ақыры келісімге қол қойылды. Бірінші кезеңде 1-ші поляк Карпат бригадасы 18-ші австралиялық жаяу әскер бригадасын алмастырды. Содан кейін қыркүйек айының соңында 6-шы жаяу әскер дивизиясының 16-шы жаяу әскер бригадасы 24-ші австралиялық жаяу әскер бригадасының орнына 32-ші армиялық танк бригадасының бөлімдерімен келді. 10 қазанда қауіпсіздік мақсатында және дивизия толықтай қайта орналасқан кезде Окпанның барлық күштеріне шатастық тудыру үшін 6-шы жаяу әскер дивизиясы 70-ші жаяу әскер дивизиясы деп қайта аталды. Басқару міндеті генерал-майор Рональд Скобиге жүктелді. Босату операциясының соңғы кезеңі 12-25 қазан аралығында өтті. 70-ші дивизияның қалған бөлімдері Тобрукқа жеткізілді, ал қалған австралиялық гарнизон (2/13-ші батальон мен 2/15-ші батальон бөлімдерінен басқа) кемемен эвакуацияланды. Барлығы босату операциясы 47 280 адамды (тұтқындарды қоса алғанда) эвакуациялады және 34 113 адамды жеткізді; сонымен қатар гарнизонның броньдық күшін 126 танкке жеткізді. 22 қазанда 32-ші танк бригадасы 70-ші дивизияға қосылды. Босату операциясы аяқталғаннан кейін гарнизон басшылығы Скобиге жүктелді. Тобрукты қоршап тұрған неміс жаяу әскерлері мен итальяндық 27-ші Брешия, 25-ші Болонья, 17-ші Павия және 102-ші Моторландырылған дивизиялар болды. Кері шегіну алдында австралиялықтар келіп жатқан британдық әскерлеріне нұсқау берді. Содан кейін дивизияның әскерлері австралиялықтардан ауысып, Тобрукты қорғау міндетіне кірісті, Қара күзет полкі бұл «британдық жауынгерге ашық құрметтің басты орны» деген сезіммен сипаттады. Әскерлердің өмірі қиын болды: таза су жетіспеді, жуу сән-салтанатқа айналды және теңіз суымен жасалды, бритвалар жетіспеді, тамақ қарапайым болды және құм дауылдары жиі болды. Әскерлер жайсыз күнделікті жұмыс істеді: екі жақтың да күнделікті артиллериялық бомбалаулары, Тобрук портына қарсы күштердің әуе шабуылдары және жаяу әскер үшін түнгі патрульдер. Бұл патрульдер, Қара күзет «таза 1914-18 жылдарғы соғыс» деп сипаттаған, барлау миссияларынан – белгілі бір позицияда не орналасқандығын анықтау үшін – жау әскерлерін тұтқындауға және жау позицияларына кең ауқымды траншеялық шабуылдарға дейін ауқымды болды. Аучинлек пен Роммель шабуылдау операциясын бір мезгілде жоспарлаған. Соңғысы Тобрукты басып алуды көздеді, 20 қараша – 4 желтоқсан аралығында шабуылға шығуды жоспарлады, ал Аучинлек Тобрукты аздап ертерек бастаумен босатуды жоспарлады.

"Crusader" операциясы

Аучинлек XXX корпусының (генерал-лейтенант Уиллоуби Норри басқаруында), британдық бронетехникасын қамтитын, Сиди Омардың оңтүстігінде қорғалмаған осьтік топтың қанатын айналып өтуді, содан кейін Тобрукқа қарай жылжуды және неміс және итальяндық бронетехникалық бөлімдермен шайқасуды жоспарлады. Осьтік бронетехника жеңілгеннен кейін британдық күштер Сиди Резегті басып алуға бағытталған Тобрукқа шабуылдайтын, ал гарнизон Эд Дуданы басып алып, жаудың коммуникациялық желілерін кесіп тастауға шабуылдайтын еді. 18 қарашада Сегізінші армия шабуылға кірісті. Роммель бұл шабуылдың Тобрукқа шабуыл жасау жоспарларын бұзуға бағытталған әрекет деп есептеді, сондықтан британдық шабуылға тиімді қарсылық көрсетпеді. Бұл Сиди Резегтің басып алынуына және 70-ші дивизияның 21 қарашада, осьтік бронетехника жеңілмей тұрып, шабуылға көшуі керек деген ұсынысқа әкелді. Тобруктан шығу жоспары жақсы дайындалған еді: Йорк және Ланкастер полкінің 2-ші батальоны, 2-ші Қара күзетшілер, Ланкастерлік 2-ші Корольдік полкі және Батыс Суррейлік 2-ші Корольдік полкі 32-ші армиялық танк бригадасының танктерімен бірге шабуылға бастама беретін еді. Қараңғылықтың жамылуымен ерлер алға жылжып, өз позицияларының алдындағы тікенді сым мен миналық далаларды бұзып, Тобруктың танкіге қарсы орларын көпірледі. 21 қарашада сағат 06:30-да дивизия Болонья дивизиясымен және неміс 90-шы жеңіл дивизиясымен (соңғысы күтілмегенімен) шайқасқа кірісті. Осьтік позициялар миналар мен тікенді сымның артында, пулеметтер мен артиллерияның қолдауымен жақсы бекітілген еді. "Бутч" кодолық аты бар алғашқы позиция сағат 09:00-ге дейін басып алынды, одан кейін "Джилл" басып алынды, бірақ "Тугунды" басып алуға екі рет жасалған әрекет итальяндық қорғаушылармен тойтарылды. "Тигрді" ұстап тұрған итальяндық және неміс әскерлері күні бойы ең көп қарсылық көрсетті. Матильда танктері байқалмаған миналық далаларға тап болды және осьтік танкіге қарсы пулеметтермен үнемі шабуылға ұшырады. "Тигрдің" қорғаушыларынан тікелей атылып, басқа осьтік бекіністерден флангтан шабуылға ұшыраған Қара күзетшілер, 1-ші Корольдік танк полкі (1 RTR) мен 4-ші Корольдік танк полкі (4 RTR) элементтерімен бірлесіп, қапшықтардың дыбысына шабуыл жасады және позицияны басып алды. Қара күзетшілер 75 пайыздық шығынға ұшырады, қатары 165 адамға дейін азайды. Зардаптарға қарамастан, Қара күзетшілер "Джек" позициясын басып алу үшін тағы бір шабуыл жасады. Шабуылға ұшыраған неміс секторының командирі майор Мейталер, миналарға ұшыраған тоғыз британдық танк туралы хабарлады. Оның хабарлауынан бірнеше минут өткен соң, сағат 10:30-да Қара күзетшілер күштері қамалдың күшті жерін басып алды. 1 RTR "Вольф" позициясын басып алды, бірақ "Фредди" позициясына шабуыл жасағанда танкіге қарсы отпен кері қайтарылды. Түстен кейін "Тугунның" жартысын басып алған тағы бір шабуыл жасалды, бірақ итальяндық артиллерияның атысы одан әрі алға жылжуға кедергі келтірді. Эд Дуданы басып алу үшін жоспарланған соңғы шабуыл оңтүстіктегі жағдайдың өзгеруіне байланысты тоқтатылды. Күннің соңында терең және кең тұйық пайда болды, 550 неміс және 527 итальяндық сарбаз тұтқынға алынды, ал 32-ші армиялық танк бригадасының 59 танкысі жоғалды, оның жартысы жөнделді. Неміс 90-шы жеңіл дивизиясының соғыс күнделігі сол күнгі әрекеттерді "өте ауыр" деп сипаттап, "келесі күні дағдарыс тууы мүмкін" деген қорытынды жасады. Келесі күні дивизия өз позициясын жақсартты. "Тигрдің" оңтүстік-батысындағы "Арыстан" бекінісі басып алынды, бірақ "Тугунның" қалған бөліктерін басып алу әрекеті тойтарылды. Соғыстың нәтижесінде дивизияның артиллериясына оқ-дәрі жетіспей бастады. Оңтүстіктегі танк шайқасы салдарынан Скобиге одан әрі алға жылжуға тыйым салынды. Жаңа Зеландияның екінші дүниежүзілік соғыстағы ресми тарихының авторы В. Э. Мерфи британдық бронетехника мен 70-ші дивизияның соғысы "жау лагерінде үлкен шатасу тудырды" деді және егер 32-ші армиялық танк бригадасы тырысқан болса, ол "әрине Эд Дудаға жете алатын" еді, бұл неміс жоспарларын бұзып, қиын жағдайдағы 7-ші бронетехникалық дивизияға үлкен көмек болар еді. Оңтүстікте британдық бронетехниканы уақытша жеңген Роммель Африка корпусын және итальяндық мобильді дивизияларын "Сымға дейін" атты жорықта Мысырға қарай жіберді. Ол шекарадағы қоршалған итальян гарнизондарын босатуға, британдық жабдықтау желілерін кесіп тастауға және Сегізінші армияны қатты жеңілдетуге тырысты. Арқадағы әскерлердің арасында үрей туғызғанына қарамастан, шабуыл әлсіз болды және дайындалған позицияларға қарсы қиындықтарға тап болды. Жаңа Зеландияның 2-ші дивизиясы итальяндық шекаралық қорғанысын айналып өтіп, 24 қарашада Тобрукқа қарай жылжуды бастады. Келесі күні дивизия Заафранға жетіп, көп дауласқан Сиди Резег әуежайын қайта басып алды. Осы позициялардан жаңа зеландиялықтар Бельхамедті, Сиди Резегті және Эд Дуданы басып алуға бұйрық алды. Бұл 70-ші дивизияның жаңадан шабуыл жасауына алғышарт болуы керек еді. Скоби XIII корпус командирі, генерал-лейтенант Альфред Годвин Остенге, Тобрук маңындағы барлық операцияларға жауапты, Эд Дудаға дейінгі позициялардың мықты қорғалғанын хабарлады. Годвин Остен Скобиге Жаңа Зеландия дивизиясы Эд Дуданы басып алғанша шабуылға түсуге міндетті емес екенін мәлімдеді. Түнде шабуыл жасаған жаңа зеландиялық жаяу әскері күшті қарсылыққа қарамастан Бельхамедті басып алды, бірақ олардың басқа мақсаттарын басып алуға жасаған әрекеттері тойтарылды. Эд Дуданың әлі де осьтік күштердің қолында екенін және Жаңа Зеландия дивизиясы осы мақсатқа жетуге тырысып, ауыр шайқаста қалып қойғанын білген Скоби өз әскерлеріне Эд Дуданы басып алуға бұйрық берді. 26 қарашада түстен кейін 1-ші Эссекс полкі, Корольдік Нортумберленд фузилиярларынан пулеметпен қолдау алып, 32-ші армиялық танк бригадасымен бірге шабуылға кірісті. Осьтік артиллерияның атысы екі танкты басып өтуге дейін зақымдады, бірақ қалған 4.5 миль (7 км) оқиғасыз жүріп өтті. 4 RTR бірнеше осьтік пулеметтік позицияларды үнсіздікке жіберді және Корольдік Нортумберленд фузилиярларының Z компаниясы қосылып, тағы бір позицияны жойды. Шайқастан кейін Эссекске танктерге қосылуға бұйрық берілді. 1-ші Эссекс енді Эд Дудаға шабуыл жасады, бұл бұрын дивизия кездесетіндей бекітілген позиция емес еді. Артиллериялық бомбалау және британдық әскерлердің жақындауы қорғаушы итальян взводының капитуляциялауына әкелді. Сағат 15:00-ге дейін Эд Дуда британдықтардың қолына көшті және Эссекс өз позицияларын нығайту үшін қазды. Позиция басып алынғаннан кейін бірнеше осьтік қарсы шабуылдар жасалды. Үш неміс танкы Эссекс позициясының алдындағы британдық бөлімшеге ауыр шығын келтірді, бірақ олар кері қайтарылды. Екі жаяу әскер компаниясы Эссекске қарай жылжыды және "200 ярдтық қашықтықта жүк көліктерінде қатты атылды". Келесі шайқастарда Эссекс 110-нан астам тұтқынға алды. Күннің соңына қарай позиция тек 65 жарақатпен қамтамасыз етілді. Кешкісін жаңа зеландиялықтар шабуылдарын жаңартты және 70-ші дивизиямен байланысып, осьтік коммуникациялық желілерін кесіп өтті. 27 қарашада Роммель шабуылын тоқтатып, Африка корпусын және ілеспе итальяндықтарды Тобрук аймағына қайтаруға бұйрық берді. Осьтік бронетехника 70-ші және Жаңа Зеландия дивизияларына шабуыл жасағанға дейін 29 қарашаға дейін күтті. Шамамен 50 танк 15-ші панцер дивизиясынан 1-ші Эссекске шабуыл жасады және танкіге қарсы пулеметтермен және бірнеше британдық танктермен шайқасты. Бірнеше британдық танк зақымданды және қалғаны шегінді. Эссекске қарасты танкіге қарсы пулеметтер үнсіздікке жіберілді, ал II батальон, 115-ші жаяу әскер полкінен 300 неміс сарбазы шабуыл жасады. Эссекске қарасты екі компания басып алынды, 150 сарбаз тұтқынға алынды. Қараңғылық түскен кезде британдық және неміс танктері тағы бір рет шайқасты, бірақ бұрынғылары шегінді. Түннің жамылуымен Австралияның 2/13-ші батальонына қарсы шабуыл жасауға бұйрық берілді...