Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Андрей Васильевич Большой (14 тамыз 1446 – 6 қараша 1493) – Ресейдің Василий II-нің үшінші ұлы, ол Углич қаласын саяси биліктің маңызды орталығына айналдырып, қаланың алдағы екі ғасырға дамып өркендеуін қамтамасыз етті. Оны кіші інісінен (Кіші Андрейден) ажырату үшін Андрей Большой (Үлкен Андрей) деп атаған.
Andrey Vasilyevich Bolshoy, nicknamed Goryai (Андрей Васильевич Большой) (14 August 1446 – 6 November 1493), was the third son of Vasili II of Russia who transformed his capital in Uglich into a major centre of political power and ensured the town's prosperity for two centuries to come. He was called Andrey Bolshoy (Big Andrew) to distinguish him from his younger brother (Little Andrew).
Өмір
Андрей Большой Углич қаласында дүниеге келген. 1462 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Андрей Большойға Углич, Звенигород және Бежецк қалалары мұра болып тиді. Оның үлкен ағасы, Иван III Мәскеумен қарым-қатынасы бастапқыда жақсы болды. Он жыл өткен соң, олардың тағы бір ағасы, баласыз Дмитров князі Юрийдің өлімі екеуінің арасында шиеленіс тудырды. Иван III Юрийдің иеліктерін ағаларымен бөлісудің орнына өзіне қосып алды. Соңында ол Юрийдің жерлерін басқа бауырларына берді, бірақ Андрей Большой оларды ең көп тілегенімен, оған ештеңе берілмеді. Екі ағаның арасындағы келесі қақтығыс боярлардың өз князінен басқа князьдердің сарайына өту құқығынан туындады. Иван III мұндай амалға тек бояр Мәскеуге көшсе ғана рұқсат берді. 1479 жылы наразы болған бояр, князь Лыко Оболенский, Мәскеу Кремлінен шығып, өзінің ағасы Борис, Волоколамск князінің сарайына орналасты. Соңғысы боярды тапсырудан бас тартқанда, Иван III Лыко Оболенскийді тұтқындап, оны тізбектеп Мәскеуге жеткізуді бұйырды. Андрей Большой Волоколамск князіне қолдау көрсетті. Екі аға әскерлерін біріктіріп, Новгородқа, содан кейін Литва шекарасына қарай жорық жасады. Онда олар Польша королі IV Казимирмен келіссөздер жүргізе бастады, бірақ ол осы қақтығысқа араласпауға шешім қабылдады. Борис пен Андрей Псковтен көмек сұрады, бірақ сәттілікке жете алмады. Дауды реттеу үшін Иван III Андрей Большойға Калуга мен Алексин қалаларын ұсынды, бірақ ол бас тартты. 1480 жылы хан Ахматтың шапқыны ұлы князьты ағаларымен татуластырды. Иван III олардың барлық талаптарын орындауға уәде берді. Андрей мен Борис әскерлерін Угра өзеніне жеткізіп, Иван III-ке моңғолдарға қарсы тұруға қосылды. Олардың татуласуына аналары, митрополит және бірнеше епископтар көмектесті. Оларды татуластырған белгі ретінде ұлы князь Андрейге Юрийдің ең бағалы иелігі – Можайск қаласын сыйлады. 1484 жылы анасы Мария Боровская қайтыс болғаннан кейін Андрейдің жағдайы қиынға түсті, өйткені оның қарсылығы мен негізсіз талаптары Иван III-ті алаңдатты. Ол руриктік әулеттің мұрагерлік жүйесіне сәйкес, Андрей өзінен кейін Мәскеу тағына таласады деп қорқыды. 1488 жылы Андрейге Иванның оны тақтан түсіріп, түрмеге қамау жоспары туралы хабарланды. Ол өзінің кінәсіздігін растап, ұлы князьға хат жазды. 1491 жылы Иван III Андрей мен Бориске өздерінің әскерлерін оның одақтасы Меңлі I Герайға көмекке жіберуді бұйырды. Себепсіз, Андрей бұл бұйрыққа бағынбады. 1492 жылы Мәскеуге келгенде, ол тұтқындалып, Мәскеудегі түрмеге қамалды, ал 1493 жылы сол жерде қайтыс болды. Осыдан кейін Андрейдің ұлдары Иван мен Дмитрий Вологдаға қамалды, ал олардың иелігі – Углич – Мәскеу мемлекетіне қосылды.
Andrey Bolshoy was born in Uglich. After the death of his father in 1462, Andrey Bolshoy inherited the cities of Uglich, Zvenigorod, and Bezhetsk. His relations with his older brother, Ivan III of Moscow, were cordial at first. It was ten years later that the death of their brother, the childless Yury of Dmitrov, led to bad blood between the two. Ivan III appropriated Yury's appanage for himself, rather than sharing it with his brothers. At last he granted some of Yury's lands to his other brothers, except Andrei Bolshoy, who had been coveting them more than others. Another conflict between the two brothers was triggered by the right of boyars to leave their own prince for the courts of other princes. Ivan III would only allow such practice if a boyar were to move to Moscow. In 1479, one displeased boyar, Prince Lyko Obolensky, left the Moscow Kremlin and settled at the court of his brother Boris, ruler of Volokolamsk. When the latter refused to extradite the boyar, Ivan III ordered to capture Lyko Obolensky and deliver him to Moscow in chains. Andrei Bolshoy took the side of the offended prince of Volokolamsk. The two brothers joined their armies and marched towards Novgorod and then to the Lithuanian border. There, they began to negotiate with the Polish king Kazimierz IV, who decided not to interfere in the conflict. Boris and Andrey then sought support in Pskov, but to no avail. In order to settle the conflict, Ivan III offered Andrei Bolshoy the cities of Kaluga and Aleksin, but he refused. The invasion of Khan Akhmat in 1480 reconciled the grand prince with his brothers. Ivan III became more tractable and promised to fulfill all their demands. Andrei and Boris moved their armies to the Ugra River and joined Ivan III in his stand off with the Mongols. Their reconciliation was mediated by their mother, metropolitan and a number of bishops. As a token of their reconciliation, the grand prince granted Andrei the city of Mozhaisk, the most coveted part of Yury's appanage. After the death of their mother Maria of Borovsk in 1484, Andrei's situation became perilous because his defiant stance and groundless claims filled Ivan III with misgivings. He was afraid that, in line with the ancient system of Rurikid succession, Andrey would attempt to usurp the throne of Muscovy after his own death. In 1488, Andrey was informed about Ivan's plans to dethrone and imprison him. Upon his epistolary complaint to the grand prince, the latter protested his innocence. In 1491, Ivan III ordered Andrei and Boris to send their armies to help out his ally Meñli I Giray. For reasons unknown, Andrei disobeyed the grand prince. When he came to Moscow in 1492, he was arrested and put in prison in Moscow, where he died in 1493. Thereupon Andrey's sons – Ivan and Dmitry – were imprisoned in Vologda, while their appanage – Uglich – was annexed into Muscovy.