Кіріспе
1842 жылғы "Қиянат актісі" (5 және 6 Vict. c. 51) – Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігі Парламентінің актісі. Бұл заң Виктория патшайымының билік басындағы алғашқы жылдары қабылданған. Аталған акті бойынша соңғы рет сотталған адам – Жасвант Сингх Чайл, ол 2023 жылдың 3 ақпанында сотталды және 2023 жылдың 5 қазанында тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 40 жылдан астам уақыттан бері осы акті бойынша сотталған алғашқы адам болды.
Өмірбаян
1842 жылы 29 мамырда Виктория Лондонның The Mall бойындағы каретада келе жатқанда, Викторияның күйеуі, Принц Альберт "елуден отызға дейінгі жас аралығындағы кішкентай, қараңғы, сырқатты қарақшы, шапақ киген және лас көрінісі бар" деп сипаттаған Джон Фрэнсис оған тапанша тіктеді, бірақ оқ атпады. Келесі күні Виктория сол бағыттан қайтадан өтті, бірақ жылдамырақ және күшті күзетпен, Францис екінші рет оқ атуына және оны қолға түсіруге әдейі шақыру мақсатында. Күткендей, Франсис оқ атты, бірақ қара киім киген полиция қызметкерлері оны ұстап алды, соттады және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптады. Францисқа тағайындалған өлім жазасы 1 шілдеде өмір бойына жер аударуға ауыстырылды. Екі күннен кейін, осыған ұқсас шабуыл кезінде Джон Уильям Бин королеваға тапаншадан оқ атты, бірақ тапанша қағаз бен темекімен ғана толтырылған. Эдвард Оксфорд, 1840 жылы Викторияға оқ атқан, екі жыл бұрын ақылсыздық негізінде ақталғаннан кейін осы әрекеттерге ынталанды деп есептеді. Биннің шабуылы, тіпті денеге зиян келтірмесе де, өлім жазасына кесілуге тиіс еді. Мұндай жаза тым қатал деп санаған Альберт парламентке монархқа қарсы аз ауыр қылмыстарды, мысалы, қорқыту мақсатын мойындайтын заң қабылдауға шақырды. Бин 18 айға түрмеге қамалды.
1-бөлім
XIX ғасырдағы Ұлыбританияда мемлекетке қарсы қылмысқа қатысты ерекше дәлелдемелік және іс жүргізу ережелері болды, бұл мемлекетке қарсы жасалған қылмыстарды сәтті қудалауды қиындатты. Мәселен, айыпталушы тарап бір ашық әрекетке қатысқан екі куәгерді ұсынуы керек болды немесе сот процесін үш судья жүргізуі тиіс еді (толық мәліметтер үшін 1695 жылғы Мемлекетке қарсы қылмыс туралы заңды қараңыз). 1800 жылғы заң патшаның өміріне қастандық жасауға қатысты бұл ережелерді жеңілдетіп, мұндай жағдайлардағы ережелерді қарапайым адам өлтіру істерінде қолданылатын, шектеулері аз ережелермен үйлестірді. 1842 жылғы заңның 1-тарауы одан да әрі барып, монархты жарақаттауға немесе мүгедек етуге тырысқан барлық мемлекетке қарсы қылмыс жағдайларында арнайы ережелерді жойды. Бұл тарап 1945 жылғы 15 маусымдағы Мемлекетке қарсы қылмыс туралы 1945 жылғы заңмен күшін жойды. Бұл күшін жою, аталған заңның 1-тарабымен дәлелдемелік және іс жүргізудің жалпы ережелерін мемлекетке қарсы қылмыстың барлық түрлеріне таратудың нәтижесі болды.
2-бөлім
Бұл бөлім әлі де күшінде. Ол монархқа шабуыл жасауды немесе оның алдында қару немесе шабуылға қатысты затты жарақаттау немесе қорқыту ниетімен ұстауды қылмыс деп белгіледі ("ірі бұзушылық", мемлекетке опасыздықтан кем). Ең жоғары жаза – жеті жыл. 1981 жылы Маркус Сарджант королева Елизавета II-ге парад кезінде бос оқтар атқаны үшін кінәсін мойындап, бес жылға сотталды. Бұл бөлімді алғаш рет 1966 жылы қолданған, Джон Фрэнсис Морган королеваның Белфастқа сапары кезінде ғимараттан королеваның машинасына бетон блок лақтырғаны үшін сотталды. 2022 жылдың 2 тамызында Жасвант Сингх Чайл 1842 жылғы Елге опасыздық туралы заңтың 2-бабы бойынша айыпталды. Ол 2021 жылдың 25 желтоқсанында Виндзор қамалының аумағында ұсталды; оған "оқ ату немесе нысанаға алу, немесе кез келген шабуылдық затты немесе қаруды Оның Маjestісін жарақаттау немесе қорқыту ниетімен тастау немесе қолдану" айыбы қойылды. Ол 2023 жылдың 3 ақпанында Олд Бейлиде осы және басқа да қылмыстар үшін кінәсін мойындады. 5 қазанда ол тоғыз жылға, қосымша бес жылға шартты түрде сотталды; тоғыз жылдық жазаның 44 айы осы бап бойынша айыптаумен байланысты, ал қалғаны 1953 жылғы Қылмыстың алдын алу туралы заңның 1-бабын бұзу (шабуылдық қару ұстау) және 1861 жылғы Адамға қарсы қылмыстар туралы заңның 16-бабын бұзу (өлім жазалау туралы қауіп көрсету) үшін болды.
Үкім
Қазіргі таңда осы бап бойынша қылмыс жасағаны үшін сотталған адам жеті жылдан аспайтын мерзімге бас бостандығынан айырылуға жазаланады. Алғашқыда монархқа шабуыл жасау немесе оны қорқыту әрекеттері үшін қамшылау және жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Алайда, бұл заңды бұзған ешбір адам қамшыланған емес.
Тиісті жағдайлар
Р. Фрэнсиске қарсы (1842) 4 Мемлекеттік сот жазбалары, Жаңа серия 1376
Р. Бинге қарсы (1842) 4 Мемлекеттік сот жазбалары, Жаңа серия 1382
Р. Гамильтонға қарсы (1849) 7 Мемлекеттік сот жазбалары, Жаңа серия 1130
Пате ісі (1850) 8 Мемлекеттік сот жазбалары, Жаңа серия 1
R v. Bean (1842) 4 State Tr N. S. 1382
R v. Hamilton (1849) 7 State Tr N. S. 1130
Pate's Case (1850) 8 State Tr N. S. 1
3-бөлім
Бұл бөлім де әлі де күшінде және 2-баптың мемлекетке опасыздық жасағаны үшін жазаға әсер етпейтінін көрсетеді. Алайда, 1795 жылғы Елге опасыздық туралы заң бойынша монархқа жасалған шабуылдың көптеген түрлері опасыздық деп есептелгенімен, бұл заң 1998 жылы күштен шығарылды. Қазіргі заңға сәйкес, Ұлыбританияда монархтың өлімін "жоспарлау немесе ойлау" ғана опасыздық болып саналады. Демек, монархқа шабуыл жасау, егер бұл осы ой-ниетті дәлелдесе ғана опасыздық болып танылады. Солтүстік Ирландияда корольге "кез келген дене жарақатын" келтіру немесе оған ниеттену 1537 жылғы Ирландиядағы Елге опасыздық туралы заң бойынша опасыздық болып саналады.