Кіріспе

Көпбұрышты, шпиндел тәрізді, пирамида пішіндес нейрондар бар ми аймағы. Орталық рафе ядросы (MRN немесе MnR), сондай-ақ медиандық рафе ядросы (NRM) немесе жоғарғы орталық ядро деп те аталады, бұл көпбұрышты, шпиндел тәрізді және пирамида пішіндес нейрондардан құралған ми аймағы, ол рафе понтисі ядросынан ростральды жағына орналасқан. МРН жоғарғы мишық аяқтарының артқы жағы мен қозғалтқыш ядроның V афференттері арасында орналасқан. Ол мидың орталық бөлігіндегі екі ядроның бірі, екіншісі – дорсальды рафе ядросы (DnR). МРН ұзақ мерзімді жадты қалыптастыру үшін маңызды гиппокампқа кеңінен проекциялайды. Жақында жасалған зерттеулер осы рафе-гиппокамп жолының гиппокамп қызметін және оған байланысты жадты консолидациялау процестерін реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Бұған қоса, триптофан гидроксилазасын өндіретін мидың сирек бөліктерінің бірі ретінде, ол мазасыздық пен депрессияда да рөл атқарады.

Сипаттама

Орталық рафе ядросы 5-гидрокситриптамин (серотонин, 5 HT) жасушалық денелерін қамтиды, олар эмоционалдық мінез-құлықты бақылайтын алдыңғы мидың лимбикалық аймақтарына бағытталатын 5 HT проекцияларының көп бөлігін құрайды. MRN проекциялары мидың алдыңғы бөліктеріне таралады. MRN жасушалары медиалдық септумға және гиппокампқа қосымша проекцияларды жібереді, бұл гиппокамп ЭЭГ-нің десинхронизациясын модуляциялауда ерекше рөл атқаруы мүмкін. Медиалдық септумға бағытталатын талшықтар диагональды ядроның (MS/DBv) медиалдық септумның тік бөлігінде және латеральды септумның латеральды бөліктерінде таңдамалы түрде аяқталады. Гиппокамп формациясына (HF) бағытталатын айқын проекциялардың көп бөлігі Аммон мүйізінің және түйіршік жасуша қабатының молекулалық қабатына, сондай-ақ дентатты гирустың (DG) іргелес ішкі молекулалық қабатына таралады. Сонымен қатар, MRN проекциялары мінез-құлықтық дезингибиция/ингибиция жүйесінің бөлігі болып табылады, ол биполярлы бұзылыстың маниакалды және депрессивті фазаларында байқалатын мінез-құлықтық өзгерістерге ұқсас фенотиптерді тудырады. MRN гиппокампқа кеңінен проекциялайды, ол ұзақ мерзімді жадты қалыптастыру үшін маңызды екені белгілі. Жақындағы зерттеулер осы рафе-гиппокамп жолының гиппокамп белсенділігін және оған байланысты жадты консолидациялау процестерін реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсетті. MRN гиппокампқа серотонергиялық агенттерді, әсіресе 5 HT-ны жеткізуге қатысады. Бұл нәтижелер, серотонергиялық агенттер ұзақ мерзімді потенциялауды (LTP) бұзатыны және 5 HT антагонистері LTP-ны және/немесе жадты күшейтетіні туралы мәліметтермен бірге MRN-нің гиппокампта ұзақ мерзімді жадты қалыптастыруда рөл атқаратынын көрсетеді. Сонымен қатар, орталық рафе ядросы медиалдық септал аймағы нейрондарының тета жарылыстарын басады. 5 HT – серотониннің тағы бір атауы, ол депрессия, көңіл-күй, әлеуметтік қарым-қатынас, физикалық жаттығулар және диета сияқты көптеген физикалық және эмоционалдық процестерге әсер ететін нейротрансмиттер. MRN-ді стимуляциялау мидағы 5 HT мөлшерін айтарлықтай арттырады. Бұл MRN нейрондарының дорсальды гиппокампқа, сондай-ақ алдыңғы және артқы кортикальды аймақтарға 5 HT-ның негізгі жеткізушісі екеніне қорытынды жасауға көмектесті. Бұдан әрі, MRN мидың GABA арқылы серотонинді (5 HT) тежеуге байланысты аймағы екені анықталды. Гамма-аминмаслян қышқылы (GABA) тежегіш трансмиттер ретінде әрекет етеді – егер GABA антагонистері егеуқұйрықтардың орталық рафе ядросына енгізілсе, серотонин айналымының артуы байқалды. Бұл мінез-құлық егеуқұйрықтардың стрестік жағдайларда жиі байқалатын құшақтану, тістерді шыбықтау, пилоэрекция және несеп шығару сияқты белгілерін қамтиды. Депрессиядан басқа, MRN-нің мазасыздық реттеудегі әлеуетті рөлі де зерттелді. MRN-ді зерттеу кезінде жануарлардың әртүрлі модельдері орталық рафе ядросының ішінде серотонин трансмиттерін қамтитын нейрондарды инактивациялау анксиолизге әкелетінін көрсетті. Мұндай байланыс MRN-нің мазасыздық реттеуші функциясын атқаратынын көрсетеді. Бұл зерттеулердің нәтижелері MnR немесе DnR-ның селективті осалдығын көрсетті.