Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тығыздық градиенті – белгілі бір аумақта тығыздықтың кеңістікте өзгеруі. Бұл термин табиғаттану ғылымдарында материяның әртүрлі тығыздығын сипаттау үшін қолданылады, бірақ тығыздығы өлшенетін кез келген шамаға да қатысты қолданылуы мүмкін.
Density gradient is a spatial variation in density over an area. The term is used in the natural sciences to describe varying density of matter, but can apply to any quantity whose density can be measured.
Аэродинамика
Шлиерен фотосуреті үстіндік жылдамдықпен ұшуды зерттеуде әуедегі тығыздық градиентін ұшақтармен өзара әрекеттескенде байқайды. Сонымен қатар, есептеулік сұйықтық динамикасы саласында тығыздық градиенті ағыс өрісіндегі дыбыстық толқындарды, соққылық толқындарды немесе кеңею толқындарын байқау үшін пайдаланылады.
In the study of supersonic flight, Schlieren photography observes the density gradient of air as it interacts with aircraft. Also in the field of Computational Fluid Dynamics, Density gradient is used to observe the acoustic waves, shock waves or expansion waves in the flow field.
Су
Су қоймасындағы тығыздық градиентінің күрт өзгеруі энергияны тұтқындап, конвекцияның пайда болуын тоқтатуы мүмкін, мұндай градиент күн тоғандарында қолданылады. Тұзды су жағдайында, күрт градиенттер тұздылықтың әртүрлі деңгейдегі концентрацияларының қабаттасуына алып келеді. Бұл құбылыс халоклин деп аталады.
A steep density gradient in a body of water can have the effect of trapping energy and preventing convection, such a gradient is employed in solar ponds. In the case of salt water, sharp gradients can lead to stratification of different concentrations of salinity. This is called a Halocline.
Биология
Өмір ғылымдарында жасушаларды, вирустарды және жасуша ішіндегі бөлшектерді оқшаулау және тазарту үшін тығыздық градиенті бойынша бөлу деп аталатын арнайы техника қолданылады. Оның түрлеріне изопикникалық центрифугалау, дифференциалдық центрифугалау және сахароза градиенті бойынша центрифугалау жатады. Ферез деп аталатын қан донорына беру әдісі тығыздық градиенті бойынша бөлуді қамтиды.
In the life sciences, a special technique called density gradient separation is used for isolating and purifying cells, viruses and subcellular particles. Variations of this include Isopycnic centrifugation, Differential centrifugation, and Sucrose gradient centrifugation. A blood donation technique called Pheresis involves density gradient separation.
Геофизика
Жердің ортасында, яғни жер ядросында не бар екенін түсіну үшін элементтер мен қосылыстар өзара әрекеттесетін тығыздық градиенттерінің жүйесі қажет. Жер ядросындағы жылдам көбейгіш ядролық реактор жүйесінің болуы, тығыздық градиентімен байланысты бір теория болып табылады. Жердің тығыздық градиенті үшін кең таралған модель – планетаның байқалатын тербелістері мен мыңдаған сейсмикалық толқындардың жүріс уақытына негізделген Алдын ала анықтама Жер моделі (PREM). ПРЭМ негізінде тығыздық градиенті үшін бірнеше модельдер құрылды, бірақ олар "Жердегі орналасу функциясы ретінде тығыздықтың таралуы сейсмикалық жылдамдықтарға қарағанда әлдеқайда нашар анықталғанын" мойындайды. Басты ақпарат Жердің массасы мен инерция моментінен алынады, және осы ақпараттың өзі жер шарының ортасына қарай массаның шоғырлануын қажет етеді. Қосымша ақпаратты Жердің гравитациялық қалыпты тербелістерінің жиіліктерінен табуға болады, олар деформациядағы өзіндік гравитациялық әсерлер арқылы тығыздыққа сезімтал.
The understanding of what is at the centre of the earth, the earth core, requires the framework of density gradients in which elements and compounds then interact. The existence of a fast breeder nuclear reactor system at the core of the earth is one theory by reason of density gradient. A popular model for the density gradient of Earth is one given by the Preliminary Reference Earth Model (PREM) that is based on the observed oscillations of the planet and the travel times of thousands of seismic waves. Several models for density gradient have been built on the basis of PREM but they acknowledge that the "distribution of density as a function of position within the Earth is much less well constrained than the seismic velocities. The primary information comes from the mass and moment of inertia of the Earth and this information alone requires that there be a concentration of mass towards the centre of the globe. Additional information is to be found in the frequencies of the graver normal modes of the Earth which are sensitive to density through self gravitation effects induced in deformation".
Қалалық экономика
Халықты зерттеуде тығыздық градиенті қалалық аймақтағы орталықтан шетке қарайғы тығыздық өзгерісін білдіреді.
In the study of population, the density gradient can refer to the change in density in an urban area from the center to the periphery.