Кіріспе

Эфиопиялық губернатор және дворян (1825/1830–1900)
Ол Негус Хайле Мелекот, Сайфу Сахле Селасси және Хайле Микаэль Сахле Селасситің жартылай бауыры болды, сондай-ақ кем дегенде бес басқа жартылай қарындасы болған.

Негус Сале Селассидің өлімі және көтерілістер

1847 жылдың қазан айында Дардждің әкесі, Шева патшасы Сале Селассие қайтыс болды. Оның жартылай бауыры Хайле Мелекот Негус болды, ал Сайфу Сале Селассие Мерхабет және шығыс жазықтарын басқарды. Дардж мен оның жартылай бауыры Хайле Микаэль Селассие Хайле Мелекот пен Сайфутың қамқорлығында болуға тиіс болды. Дардж шамамен 1857 жылға дейін негізінен Сайфу Сале Селассиемен бірге болды. Дардж және оның немере інісі Менелик II императормен бірге Гондарға, содан кейін Магдала (қазіргі Амба Мариам) тау бекінісіне алынып келген Шева тұтқындарының ең бастылары еді. Сол кезде Абето Дардж деп аталған ол, жас ханзада, оның немере інісі атынан императорға қарсылық көрсетуге тырысқан Шева басшыларының бірі болды, және Теводрос Дарджтың күш-жігеріне риза болды. Техникалық түрде тұтқын болғанымен, екі Шева князі императордың қамқорлығы мен құрметіне ие болды және оның сарайында үлкен беделге ие болды. Дардж әсіресе әскери шеберлігімен танымал болды. Император Теводрос өзінің қызы Алиташ Теводросты Менеликке үйлендіруді шешкенде, Дардж (қазір Фитаврари атағымен) Шева патшалық үйінің ең үлкені ретінде төрағалық етті. Дардж, Менелик Шеваға оралып, тағын қайтарып алу үшін Магдаладан қашуға көмектескен Шевалықтардың тобының бір бөлігі болды, бірақ ол өзі сонда қалды. Дардж Менеликке қашуға көмектескені үшін Теводрос тарапынан жазаланбады, бұл Теводрос II-нің Дарджға деген терең сезімімен байланысты болды. 1868 жылы британдықтар оны тұтқындықтан босатты.

Шеуаға қайта оралу

Дарге Рас болып құрылды және оның немере інісі Селале Расы болды. Теудрос II қайтыс болғаннан кейін Магдаладан босатылып, Шеваға оралған соң, ол Эфиопия империясының соңғы күндерінде әулеттің ересек тармағын құрды. 1886 жылы сол кездегі император Менелик оған Арси провинциясының губернаторы қызметін тапсырды және оның немере інісі бастаған жаулап алуды аяқтады. Бұл жаулау сол жерде тұратын Арси Оромо халқының қырғынымен әйгілі болды, сол себепті Бакстер оны «Арусси тауларының Қасапшы Камберленді» деп сипаттап, оның есімі әлі күнге дейін сол жерде қарғысқа ұшырайды. Дарге Менеликке ең жақын кеңесші болды, ол әрқашан билік иелерімен қарым-қатынаста сақтық пен шыдамдылық танытуға кеңес берді. Менелик өзінің императорлық таққа келесі заңды талапкер екенін мәлімдегенімен, Дарге Вагшум Гобезедің Текле Георгис II ретінде таққа отыруына және өзінің қызы Тиссеменің жаңа императордың жартылай бауыры Хайле Вольде Киросқа үйленуіне келісім берді. Текле Георгис II император Йоханнес IV тарапынан тақтан алынғанда, Дарге тағы да Менеликке шыдамдылық танытып, мойынсұнуға кеңес берді. Осының нәтижесінде Дарге Эфиопиядағы барлық феодалдық князьдар мен талапкерлер тарапынан зор құрметке ие болды, әсіресе император Йоханнес оны жоғары бағалады. Өзінің немере інісі, император Менелик II билік құрған кезеңде әулеттің ересек әмірі саналғандықтан, ол императорды әкеше сөгіп айтуға құқылы болған жалғыз адам еді. Ол император Менелик болмаған кезде регент ретінде қызмет атқарды. Ол осы қызметін атқарып жатқанда, император итальяндықтарға қарсы Адоваға қарай жорыққа шығып кеткен кезде, итальяндықтар оның ұлы Лиж Гугса Даргені Швейцариядағы мектебінен алып келгенін және Менеликті жеңгеннен кейін оны императорлық таққа отырғызуды көздегенін естіді. Рас Дарге ашуға булықты, ұлын танымай ғана қоймай, оның есімін императорлық әулет шежіресінен өшіріп тастады.

Өлім

Дардж 1900 жылдың наурыз айында аурудан қайтыс болды және Дебре Либаносқа салтанатты әрі еске алумен жерленді.

Ұрпақтар

Ол Дежазмах Деста Дарге, Войзеро Тиссеме Дарге, Фитаврари Шеваррегед Дарге, Дежазмах Тессема Дарге, Войзеро Цехайворк Дарге, Войзеро Аскале Дарге, Дежазмах Асфау Дарге, Лиж Гугса Дарге және Лиж Белу Даргелердің әкесі болды. Селале билігі ақырында оның немересі Рас Касса Хайле Даргеге, Войзеро Тиссеме Дарге ұлына көшті. Дарге Эфиопия императоры Менелик II-нің, Харар губернаторы Рас Маконнен Вольдемикаэльдің, Гондар губернаторы Рас Велде Гиоргистің, Фитаврари Такла Мариам Хайле Микаэльдің, Дежазмах Машаша Сайфутің және тағы да бірнеше көрнекті тұлғалардың қарындасының күйеуі болды.