Эфиопия императрицасы Медферияшворк Абебе

Кіріспе

Эфиопияның император әйелі (1922–2009)

Медферияшворк Абебе (амхар тілінде: መድፈሪያሽወርቅ አበበ; 1922 – 13 наурыз 2009), крещениедегі есімі Амет Марьям, Эфиопияның эмиграциядағы императоры Амха Селассидің титулды император әйелі болды. Монархистерде оның толық титулы «Оның императорлық салтанаттылығы, император Медферияшворк» деп есептелген, бірақ Эфиопиядағы Дергтен кейін ол ресми түрде «Оның императорлық билігі принцесса Медферияшворк Абебе» деп танылған.

Өмірбаян

Оның әкесі Дежазмах және генерал-майор Абебе Дамтев болғандықтан, ол өзінің қарындасының бірінші күйеуі, Рас Деста Дамтевтің немересі, Тененверк ханшайымының күйеуі болды. Осылайша ол Адише аристократиялық руының мүшесі еді. Оның анасы Войзеро Восеньелеш Мангаша, ол өз кезегінде Дамоттың Рас Битводад Мангаша Атикам мен Годжамның вице-королі Агаумедердің қызы, император Менелик II билігі кезінде оның екінші әйелі Сифраш Бизу Ифрумен туған еді. Медфериашворк Эфиопияның ең беделді екі ақсүйек отбасының мүшесі болды. Императрица Медфериашворк – император Хайле Селассиенің келіні. Медфериашворк Әбебе Дамтев 1945 жылы тәж мұрагері Асфау Воссен Хайле Селассиеге үйленді, олардың үш қызы (Принцесса Марьям Сенна, Принцесса Сехин Азебе және Принцесса Сифраш Бизу) және бір ұлы, Принц Зера Якоб болды. Принцесса Медфериашворк 1960 жылы император Хайле Селассиеге қарсы жасалған төңкеріс әрекетіне қарсы оппозицияны ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Оның күйеуі радио арқылы мәлімдеме жасауға мәжбүр болды, онда ол әкесінің тағына «айлық алатын монарх» ретінде отыратынын және ауқымды саяси реформалар жариялайтынын айтты. Тәж мұрагер ханшайымы – императорлық отбасының тұтқындалмаған аздаған мүшелерінің бірі болды және төңкеріс жасаған Императорлық гвардияны басып тастау үшін әскер басшыларымен бірге тұтқындалмаған ақсүйектердің өкілдерін жинауға қатысты. 1973 жылы күйеуі ауыр инсульт алғанда, ол онымен бірге Швейцарияның Женева қаласына емделуге барды. Бұл кезде Эфиопия үкіметі наразылықтың күшеюімен және тәж мұрагерінің денсаулығына қатысты үмітсіздікпен күресіп жатқандықтан, Премьер-министр императорды «уақытша тәж мұрагерін» немесе мұрагерді тағайындауға көндірді, мұрагердің көп уақыт өмір сүрмейтіні күтілуде. Оның ұлы Зера Якоб император Хайле Селассие тарапынан мұрагерлік міндетін атқарушы және мұрагер деп жарияланды. Бірақ, керісінше, Дерг билікті басып алып, күйеуін «атаулы патша» деп жариялады, бірақ ол бұл жариялауды мойындаудан бас тартқандықтан, жұбайлар тәж мұрагері мен тәж мұрагер ханшайымы атағын және құрметін сақтап қалды. Тәж мұрагері Асфау Воссен жеткілікті жазылып, жұбайымен бірге балаларымен Лондонға көшіп, оннан астам жыл эмиграцияда өмір сүрді. 1989 жылы ханзада Асфау Воссен «Амха Селассие I» деген атпен «көшірілген император» атағын алғанда, ол Медфериашворкке императрица атағын берді. Амха Селассие мен Медфериашворк 1990 жылы Вашингтонның Вирджиния маңындағы үлкен эфиопиялық қауымға жақын болу үшін көшіп кетті. Императордың әйеліне көрсетілетін құрмет пен сыйластықпен Медфериашворк күйеуімен бірге Вирджинияда 1997 жылдың ақпанында қайтыс болғанға дейін өмір сүрді. Ол балаларымен бірге оның денесін Эфиопияға қайтарып әкеліп, революциядан кейін Эфиопияда өткен алғашқы патшалық жерлеу рәсімін өткізді. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін ол тыныш өмір сүрді және ақырында Аддис-Абебаға қоныстанды. 2000 жылы қарашада қайын атасы Хайле Селассиенің қайта жерлеу рәсіміне, ал 2005 жылы қарындасы және күйеуінің әпкесі, принцесса Тененверктің жерлеу рәсіміне қатысты. Медфериашворк 2009 жылдың 13 наурызында ұзақ аурудан кейін қайтыс болды. Соңғы дәстүрден ауытқып, оның тілегіне сәйкес, императрица Медфериашворк Киелі Үштік соборының криптасында императорлық отбасының басқа мүшелерімен бірге жерленбеді. Оның орнына ол собордың шіркеу ауласында анасының қасында итальяндық оккупациядан сүйісіп кеткендерге арналған бөлімде жерленді. Императрица 1936 жылдан 1941 жылға дейін Эфиопияны оккупациялаған кезде Иерусалимде ата-анасы мен қарындасымен бірге эмиграцияда өмір сүрген.

Her father was Dejazmach and Major General Abebe Damtew, so she was a niece of Ras Desta Damtew who was the first husband of her sister in law, Princess Tenagnework. She was thus a member of the aristocratic Adisge clan. Her mother was Woizero Wosenyelesh Mangasha, who in turn was daughter of Ras Bitwodad Mangasha Atikam of Damot and Agawmeder, Viceroy of Gojjam, who was a major figure during the reign of Emperor Menelik II, by his second wife Sifrash Bizu Yifru. Medferiashwork was thus a member of two of Ethiopia's most influential noble families. Empress Medferiashwork was the daughter in law of Emperor Haile Selassie. Medferiashwork Abebe Damtew married Crown Prince Asfaw Wossen Haile Selassie in 1945, and they had three daughters (Princess Maryam Senna, Princess Sehin Azebe and Princess Sifrash Bizu) and a son, Prince Zera Yacob. Princess Medferiashwork was said to have played a key role in organizing the opposition to the attempted 1960 coup against Emperor Haile Selassie. Her husband had been coerced into reading a radio statement declaring that he was to henceforth assume his father's throne as a "salaried monarch" and also announce far reaching political reforms. The Crown Princess was one of the few members of the Imperial family not placed under detention, and she played a role in getting the members of the nobility that had not been detained together with the leaders of the Army in order to crush the Imperial Guard which had launched the coup. In 1973, when her husband had a massive stroke, she accompanied him to Geneva, Switzerland where he was undergoing treatment. At this time, as the government in Ethiopia was faced with growing dissent, and the health of the Crown Prince was despaired of, the Prime Minister prevailed on the Emperor to name an "acting Crown Prince" or Heir Presumptive with the expectation that the Heir Apparent did not have long to live. Her son Zera Yacob was named Acting Crown Prince and Heir Presumptive by Emperor Haile Selassie, with the expectation that he would be named Crown Prince and Heir Apparent upon the expected death of his father. Instead, the Derg seized power and proclaimed her husband "King designate", but as he refused to recognize this proclamation, the couple continued to use the titles and dignity of Crown Prince and Crown Princess. The Crown Prince Asfaw Wossen recovered sufficiently to allow the couple to move to London with their children where they lived in exile for over 15 years. In 1989, when Prince Asfaw Wossen assumed the title "Emperor in exile" with the name "Amha Selassie I", he bestowed the title of Empress upon Medferiashwork. Amha Selassie and Medferiashwork moved to the Virginia suburbs of Washington, D. C., in 1990 to be near the large Ethiopian community there. Accorded courtesies and homage of an Empress consort, Medferiashwork lived with her husband in Virginia until his death in February, 1997. She and her children accompanied his body back to Ethiopia and held Ethiopia's first royal funeral since the revolution. After her husband's death, she lived much more quietly, eventually settling in Addis Ababa. She attended the re burial of her father in law Haile Selassie in November 2000, and the funeral of her sister in law and aunt by marriage, Princess Tenagnework in 2005. Medferiashwork died on March 13, 2009, after a long illness. In a departure from recent practice and in compliance with her wishes, Empress Medferiashwork was not entombed with other members of the Imperial family in the crypt of Holy Trinity Cathedral. Instead she was buried in the church yard of the cathedral alongside her mother in the section reserved for exiles of the Italian occupation. The Empress had lived in exile with her parents and sister in Jerusalem during the occupation of Ethiopia from 1936 to 1941.

Қорғаушылық

Гишендегі Әулие Мария монастырының қамқоршысы.

Ұлттық марапаттар

Сүлеймен орденінің ұлы алқасы және шынжыры. Сүлеймен жұлдызы орденінің үлкен кордоны. Шеба патшайымы орденінің үлкен кордоны (1945 жылғы 8 сәуір). Юбилейлік медаль (1955). Юбилейлік медаль (1966).

Шетелдік марапаттар

Серафимдер орденінің мүшесі (Швеция Корольдігі, 19 желтоқсан 1959 ж.). Сент-Олаф орденінің Үлкен крестінің Дамы (Норвегия Корольдігі, 1956 жылғы қаңтар). Қайырымдылық орденінің Үлкен крестінің Дамы (Грекия Корольдігі, 1959 жылғы сәуір).