Кіріспе

Американдық сценарист, продюсер және киностудияның басшысы Джун Матис (туған маусым Беула Хьюз, 30 қаңтар 1887 – 26 шілде 1927) американдық сценарист болған. Матис Metro/MGM киностудиясының алғашқы әйел басшысы еді және бар болғаны 35 жасында ол Голливудтағы ең көп жалақы алатын басшы болып саналды. 1926 жылы ол Мэри Пикфорд пен Норма Талмадждан кейін Голливудтағы үшінші ең ықпалды әйел деп танылды. Матис Рудольф Валентиноны ашқанымен және "Апокалипсис төрт салт аттылары" (1921), "Қан мен құм" (1922) сияқты фильмдерді жазумен есімдері сақталған.

Ерте өмір

Джун Матис Джун Беула Хьюз Колорадо штатының Лидвилл қаласында Вирджиния Рут пен доктор Филип Хьюздың жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы ол жеті жасында ажырасып, анасы үш баласы бар жесір Уильям Д. Матиске қайта тұрмысқа шықты, кейін ол сахналық есімі ретінде осы есімді қабылдады. Ол денсаулығы нашар бала болғандықтан, тек қана өз еркінің күшімен жазылғанына сенді. Ол барлық нәрсенің санаға байланысты екенін және әр адамның өзіндік тербелісі бар деп ойлады, соның салдарынан: "Егер сіз дұрыс тербелсеңіз, міндетті түрде сізге көмектесе алатын адамдармен кездесесіз. Бұл радионы іске қосу сияқты. Егер дұрыс толқын ұзындығын таба алсаңыз, сіз қажетті станцияны табасыз". Матис Солт-Лейк-Сити мен Сан-Францискода білім алды. Кейін ол бірнеше Бродвей қойылымдарында өнер көрсетті және төрт маусым бойы әйел кейіпкерін сомдайтын Джулиан Элтингпен бірге "Қызықты жесір" атты аса танымал қойылыммен гастрольдік сапарда болды. Екі рет жесір қалған анасын күтіп, ол келесі 13 жыл бойы театр сахнасында өнер көрсетуді жалғастырды.

Сценарий жазу

Матис сценарий жазушы болуға бекінді және анасымен бірге Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда ол жазуды оқыды және кешкі уақытта киноға баратын. Ол кез келген кино бөлімінің алғашқы басшыларының бірі және «Метро» студиясындағы жалғыз әйел атқарушы болды. Алғашқы жылдары ол үнсіз кино жұлдызы Алла Назимовамен жақын қарым-қатынаста болды. Олардың бірлескен фильмдері шамадан тыс сезімталдықпен ерекшеленеді деуге болады; бұл фильмдерге қарастырылған аз мақтау Назимованың актерлік шеберлігіне, дәстүрлі романтикалық сюжеттерге емес, байланысты болды. Оның көптеген басқа да жетістіктеріне қарамастан, осы «жаңалық ашу» оның ең танымал ісіне айналды. Сол фильмге ол студия Рекс Инграмды режиссер ретінде жұмысқа алуын да талап етті. «Ол мені ашты, мен жеткеннің бәрі оған, оның бағалауына, кеңесіне және маған деген тұрақты шыдамдылығы мен сеніміне тиесілі», - деді Валентино 1923 жылы Луэлла Парсонспен берген сұхбатында Матис туралы. Матис Валентиноның «Метро» студиясындағы әл-ауқатын қадағалап, оның ең жақсы рөлдерді алуын қамтамасыз етті. «Басқыншы күш» фильмінің түсірілімінде, Рекс Инграм режиссерлік еткен Матистің сценарийінде, Валентиноның жаңа танылған даңқы оның басын көтеріп, аптасына 350 доллар жалақымен жұмыс істегеніне наразылық білдірді. Оның Инграммен арадағы шиеленіс және өсіп келе жатқан қарыздарын өтеу үшін көбірек ақшаға мұқтаждығы Валентиноны «Famous Players–Lasky» (кейін «Paramount Pictures» деп аталған) компаниясымен аптасына 1000 долларға келісімшартқа отыруға итермеледі. Матис сондай-ақ Валентиноны бигамия айыбымен қамаудан босатуға көмектескендердің бірі болды, өйткені ол Жан Аккерге ажырасып үлкермей Наташа Рамбоваға үйленген. Екеуі ажырамас болғанымен, Валентиноның Рамбоваға үйленуі кезінде олардың қарым-қатынасы шиеленісті болды. Матис Валентиноның сүйікті жобаларының бірі – «Көкпаршының қызығы» сценарийін ұсынғанда, олар бұл сценарийді қабылдамай, қайта жазуды талап етті. Матис мұны өте қорлаушылық деп қабылдап, Валентиномен барлық байланысын үзді.

Атқарушы

Мэттистің Metro компаниясындағы лауазымын Los Angeles Times газеті "Әйелдер ең көп жауапкершілік алған қызметі" деп атады. Ол Голливудтағы ең ықпалды әйелдердің бірі болды, тіпті Мэри Пикфордтай күшті екені де айтылды. Матис актерлерді таңдауға, режиссерді тағайындауға және өндірістің көптеген басқа да жақтарына әсер ете алды. Metro-да жеті жыл қызмет еткеннен кейін, Famous Players–Lasky оны өзінің шәкірті Валентино үшін сценарий жазуды жалғастыру мүмкіндігімен көндірді. Валентино Goldwyn Pictures компаниясына өткенде, ол да сонымен бірге кетіп, бұл жолы толық бақылау құқығын алды.

Ашкөздік

Матис 1920 жылдардың ең ірі екі қаржылық сәтсіздігіне қатысқанына қарамастан Голливудта өмір сүруін жалғастырды. Эрих фон Строхайм Голдвин Пикчерс студиясына өзінің шедеврі – «Ашкөздік» (1924) фильмін ұсынғанда, ол Франк Норристің «Мактиг» романына өте жақын, 42 рулонда және 10 сағатқа созылды. Строхайм бастапқы нұсқасының тым ұзақ екенін түсінді, сондықтан оны 24 рулонға (6 сағатқа) қысқартты, фильмді екі кеш бойы үзіліспен көрсетуді үміттенеді. Бірақ Голдвин басшылары одан да қысқартуды талап етті. Строхайм жақын досы Рекс Инграмға оны 18 рулонға (4,5 сағатқа) дейін қысқартуға рұқсат берді. Матис нақты кесу процесіне қатысқан-жоқпын анықтау қиын. Дегенмен, келісімшарт бойынша оның есімі сценарий авторы ретінде көрсетілді, және Строхайм мен оның жанкүйерлері «оның генийіне қол сұғу» деп атаған нәрсе үшін кінәні оған талады. Мистикалық көзқарастары бар спиритуалист, оның сценарийлерінде Исаға ұқсайтын кейіпкерлер көптеп кездеседі. Реинкарнацияға сенетін ол жазу кезінде әрқашан опал сақина тағып, оның өзіне идеялар әкелетініне сенді. Матис Джордж Уолш пен Рекс Инграммен романтикалық қарым-қатынаста болған; алайда ол Италиядан Сильвано Балбони есімді итальяндық оператормен қайтып келді. Олар 1924 жылдың 20 желтоқсанында Калифорния штатының Риверсайд қаласындағы Сент-Сесилия миссиясында неке қиды.

Өлім

Валентиноның Рамбовамен некесі 1925 жылы аяқталғаннан кейін, екеуі «Шейхтің ұлы» фильмінің премьерасында қайта табысты, себебі Валентино Матисті достарымен бірге көрді. 1927 жылғы 26 шілдеде Бродвейдегі «The Squall» қойылымының үшінші актісі барысында, 48-ші көшедегі театрда 84 жастағы әжесі Эмили Хоукспен бірге болғанда, Матис қайтыс болды. Оның соңғы сөздері: «Ана, мен өліп бара жатырмын!» Оның күлі Калифорнияға жеткізілді: Валентиноны «қоныстандырудың» орнына, Матистің күйеуі Сильвано Балбони Валентиноны оның қабіріне жанына көшіріп, қалған қабірді Валентиноның отбасына сатты және Италияға қайтып кетті. Матис пен Валентино осы күнге дейін қатар жатыр.