Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандағы аборттар, көптеген мемлекеттік саясаттар сияқты, үкіметтер ауысуымен бірге күрт өзгерді. Алғаш рет аборт 1977 жылы заңдастырылды. 2005 жылдың сәуірінде Иран Парламенті ұрықта мүгедектік белгілері байқалған жағдайларда, шарттарды жеңілдететін жаңа заң жобасын мақұлдады, сондай-ақ осы жағдайларда аборт жасауға рұқсат берді. Ал Қамқоршылар Кеңесі 2005 жылдың 15 маусымында бұл заң жобасын қабылдады. Қазіргі таңда анасының өміріне қауіп төнген жағдайларда, сондай-ақ ұрықтың туылғаннан кейін тіршілікке қабілетсіз (мысалы, ананцефалия) немесе анасының туылғаннан кейін күтіміне қиындық тудыратын (мысалы, ауыр талассемия немесе екі жақты поликистоздық бүйрек ауруы) жағдайларда аборт заңды. Әкесінің келісімі қажет емес, үш маман дәрігердің келісімімен және заңгерлік медицина орталығының соңғы бекітілуімен ананың өтініші мен келісімі жеткілікті. Заң бойынша, жүктіліктің 19-шы аптасына дейін аборт жасауға рұқсат етіледі. Бұл мәселе төңірегіндегі көптеген дау-дамайлардың тамыры 1979 жылғы революциядан кейін құрылған Иранның теократиялық мемлекеттік құрылымында жатыр; көптеген саясаттар, әсіресе әлеуметтік мәселелерге қатысты, Құраннан түсіндірілген шиит заң философиясы негізіндегі шариғат заңдарына сүйенеді. Құранда аборт туралы тікелей айтылмаса да, нәресте өлтіруге қатысты айқын айыптаулар бар, және бұл абортты көп жағдайда немесе барлық жағдайда заңсыз деп санауға негіз ретінде пайдаланылды. Бұл аргументке қарсы тұру үшін әйелдер денсаулығының маңыздылығын баяндайтын Құран аяттары қолданылды, және 1979 жылдан кейін қабылданған абортқа қарсы заңнаманы өзгертуде белгілі бір табысқа қол жеткізілді. Бүгінгі таңда көптеген ислам заң мектептері ұрыққа жан бітуі жүктіліктің төртінші айынан кейін болатынына сенеді, бұл ислам заңдарына негізделген сот кодекстерін құрастыратын көптеген елдер мен қоғамдастықтарда аборт тақырыбын талқылауға кеңірек мүмкіндік берді. Иранда жақында осы төрт айлық мерзімге дейін аборт жасау заңды деп келісімге келді. Иранда аборттың заңдылығы немесе ішінара заңдылығы туралы пікірлерді қорғау тек діни тұрғыдан қарастырылса ғана табысқа жете алады. Ирандағы барлық діни үкімдер Қамқоршылар Кеңесімен бекітілуге тиіс, бұл орган Иранның барлық саясатын қолдауға немесе жоюға құқылы. 2021 жылдың қазан айында жергілікті зертханаларға "қылмыстық аборттардың" алдын алу мақсатында оң жүктілік сынақтарының нәтижелерін хабарлауды міндеттейтін заң жобасы ұсынылды.
Abortion in Iran, as can be expected of many government policies, changed drastically between governments. Abortion was first legalized in 1977. In April 2005, the Iranian Parliament approved a new bill easing the conditions by also allowing abortion in certain cases when the fetus shows signs of disability, and the Council of Guardians accepted the bill in 15 June 2005. Abortion is currently legal in cases where the mother's life is in danger, and also in cases of fetal abnormalities that makes it not viable after birth (such as anencephaly) or produce difficulties for the mother to take care of it after birth, such as major thalassemia or bilateral polycystic kidney disease. There is no need for a consent from the father and request and consent of mother with approval of three specialist physicians and final acceptance by legal medicine center suffices. Legal abortion is allowed only before 19th week of pregnancy. Much of the controversy has historically stemmed from Iran's status as a theocracy as it was established after the 1979 revolution; many policies, including those concerning social topics, are based on sharia law as interpreted from the Qur'an through the nation's Shi'a legal philosophy. While abortion is not actually referenced in the Qur'an, infanticide is specifically condemned, and this has been used as an argument to keep abortion illegal in most or all cases in which it might be sought. The sections of the Qur'an that detail the importance of health for women have been used to combat this argument, and have been moderately successful at changing the legislation against abortion enacted after 1979. Nowadays, most Islamic legal schools of thought hold that the ensoulment of a fetus takes place four months after conception, which has extended the discussion of abortion in many nations and communities that base their judicial codes off of Islamic law; in Iran, a consensus has recently developed that abortion is legitimate if it is before this four month mark. Arguing for the legality or partial legality of abortion has the potential to be successful in Iran only if it is through religious discourse. All religious ruling in Iran has its final approval or veto assigned by the Guardian Council, a reviewing and regulatory body that has the ability to support or strike down all policies of Iran. In October 2021 a bill was proposed that would mandate local laboratories to report positive pregnancy tests in order to prevent "criminal abortions."
Революцияға дейінгі кезең
Иранда аборттың ұзақ тарихы бар. Ортағасырлық Иранда дәрігерлердің жазбаларында өсімдік негізгі аборттық құралдар мен олардың тиімділігі туралы ақпараттар жиі кездесетін, және процедурадан кейін әйелге күтім жасау туралы ескертулер мен нұсқаулар да берілген. Әртүрлі медициналық мәтіндердің Қытай, Үндістан, Грекия және Парсы елдеріне таралуы мен аударылуы медициналық практикалардың, соның ішінде аборттың толық тізімдерін жасауға ұшқын болды, және бұл практика көптеген аймақтардан келген мәтіндерде егжей-тегжейлі сипатталған. Дәрігер және заңгер Хаким Эсмаил Джорджани (1042-1137 жж.) жазған мәтінде табиғи аборттық құралдарды дұрыс қолдану туралы нұсқаулар келтірілген, бірақ бұл нұсқаулар тек "өлімінен қорқатын жас анаға немесе жатырында ауруы бар әйелге" ғана арналған екені ескертіледі. Ұзақ уақыт бойы Персияда (кейін Иранда) аборт заң жүзінде нақты белгіленбеген мәселе болып келді, бұл дұрыс процедураны сипаттаудың жиі кездесуіне себеп болуы мүмкін. Иранда табиғи аборттық құралдар ғасырлар бойы қолданылып келді, ал ұлттық заңдар еуропалық отаршылдық пен империялық үстемдікке дейін бұл практика туралы аз айтты. Осы себепті, шахтың билігінің соңғы жылдарына дейін Иранның аборт саясаты ислам заңдарының және аймақта белгілі бір ықпалға ие болған француз отаршылдық империясының заңдарының араласуынан қалыптасты. Революцияға дейінгі кезеңде Ирандағы әлеуметтік саясат пен отбасылық жоспарлау саласындағы өзгерістер жиі болды, себебі Мохаммад Реза Пахлави режимінің беделі ирандықтар арасында тез ауысып, ақырында 1979 жылғы революцияда құлады. Шахтың 1960 жылдардың басындағы ұлтшылдық саясаты және Ақ революцияның әлеуметтік-экономикалық заңдарды реформалауы отбасыларды балалы болуға ынталандырды, елдің халқының өсуіне мүмкіндік берді. Бірақ 1967 жылы шах ұлттық отбасылық жоспарлау бағдарламасын бастағаннан кейін жағдай өзгерді, себебі елдегі халықтың тым тез өсуі ресурстардың жетіспеуіне қауп төндірді. Сол кезде аборт белгілі бір жағдайларда және шектеулермен заңдастырылды, тіпті 1977 жылы қабылданған заң абортты талап бойынша жасауға рұқсат берді. Алайда, аборт туралы әңгімелер шахтың 1967 жылғы отбасылық жоспарлау бағдарламасынан бұрын-ақ басталған еді. Репродуктивті денсаулыққа жаңа әлемдік қызығушылық пен контрацепция және жыныстық денсаулық саласындағы жетістіктер Ирандағы гинекологты Шираз аятолласы Махалатиден фетва алуға итерді, ол контрацепцияны қолдауға және ирандық отбасылардағы қажетсіз жүктілікті азайтуға шақырып, оған келісім берді.
There is a long history of abortion in Iran. In medieval Iran, it was not shocking to have plant based agents of abortion and their relative effectiveness listed in physicians' texts; other means of abortion were also described with warnings and instructions for treatment of the woman after the procedure. The dissemination and translation of different medical texts to and from China, India, Greece, and Persia led to attempts to develop extensive lists of all medical practices, including abortion, and the practice is described in detail in texts from many different regions. One text, written by physician and jurist Hakim Esmail Jorjani (1042 1137 AD), gives instruction for the appropriate use of natural abortifacients, with the caveat that these instructions are meant only for "a very young mother who fears she may die or when there is disease in the uterus". For a long time, abortion in Persia (and then Iran) was a legal gray area, which may explain why it was not uncommon to describe the correct procedure. Natural abortifacients continued to be used for centuries in Iran, and national law said little about the practice itself until European colonial and imperial intervention in the area. Because of this, up until the last years of the shah's regime, Iranian policy on abortion was partially based on parts of Islamic law and parts of law from the French colonial empire, which had carried influence in the region for some time. The immediate pre revolutionary period was full of stops and starts in terms of social policy and family planning in Iran, as the regime of Mohammad Reza Pahlavi fell in and out of favor with Iranians in quick fluctuation, eventually collapsing in the 1979 revolution. The pointed nationalism of the shah's government in the early 1960s made for a generally pronatal policy, as the White Revolution began to reform social and economic law; families were encouraged to have children, and the country was set to expand until the shah began a national family planning program in 1967, when the country's extreme population growth made officials worry about resources diminishing too quickly. Abortion became legal at that time under a set of circumstances and restrictions; in fact, a law passed in 1977 even allowed abortion on request. The conversation about abortion had begun even before the shah's family planning program in 1967, however; a new global interest in reproductive health and progress in contraception and sexual health matters led a gynecologist in Iran to receive a fatwa from Ayatollah Mahallati of Shiraz that approved of, and even encouraged, contraception with the aim of reducing unwanted pregnancies among Iranian families.
Революциядан кейінгі кезең
1991 жылғы Ислам жазалары туралы заңда аборт заңмен тыйым салынғанмен, анасының өмірін сақтап қалу үшін рұқсат етуге болады деп көрсетілген. 1000 әйелге 27 аборт, ал 1000 үйленген әйелге 7.5 аборт шамасында статистика тіркелген. Бұл статистика басқа, мүлдем әртүрлі статистикалармен қатар ғылыми ортада қабылданады, мысалы, бір зерттеуде "Иранда күн сайын мыңнан астам қауіпті аборт жасалады" деген мәлімдеме бар. Әлем бойынша, контрацепция қолдану мен аборт деңгейі арасында кері байланыс бар; әлем отбасылық жоспарлау және репродуктивті денсаулық саласындағы жаңа және қолжетімді технологияларға бейімделген сайын, Иран контрацепция қолдану деңгейі жоғары аймақтарда аборт деңгейі төмендеген көптеген елдердің қатарында. Бұл үкіметтің отбасылық жоспарлау және жастардың жыныстық денсаулығын қолдау бағдарламаларын қабылдауымен байланысты. Сонымен қатар, абортқа қатысты діни қарсылықтар, әсіресе Иранның орта және жоғарғы топтарында, азайып, заңдылығы күмән тудырады. Себебі, жүктілік алдындағы генетикалық тестілеу сияқты жаңалықтар қиын жүктілік жағдайында абортты мүмкін болатын шешім ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.
The 1991 law of Islamic Penalties stated that though abortion was still legally prohibited, it could be allowed to save the life of the mother. 27 abortions per 1000 women and 7.5 abortions per 1000 married women, These statistics are as scholarly accepted as other quite dissimilar ones, such as one study's claim that more than a thousand unsafe abortions "take place every day in Iran" The exact numbers on abortion in Iran are thus unknown, but there are some trends in the practice that have been widely reported and verified. All over the world, there is a negative correlation between the use of contraceptives and the abortion rate; as the world adapts to new and accessible technologies developed for family planning and reproductive health, Iran is one of many nations that has found a lower rate of abortion in those areas that have higher rates of contraceptive use, which accounts for governmental acceptance and support of family planning and sexual health programs for the young. Additionally, ardent religious objections against the practice of abortion have become less legitimate in the eyes of many, especially in the middle and higher classes of Iran, as developments such as pre natal genetic testing make abortion more of a viable option in the case of a difficult pregnancy.