Кіріспе

Макколлум білім беру кеңесі, 333 U.S. 203 (1948) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, ол мемлекеттің діни білім беруге көмектесу үшін салық төленетін мемлекеттік мектеп жүйесін пайдалану құқығына қатысты. Бұл іс білім беру саласындағы дін мен мемлекеттің ажыратылу принципін сынады. Іс "бос уақыт" қағидасын тексерді, онда мемлекеттік мектептер діни білім беру үшін сабақ уақытын бөліп береді. Сот Шампейн, Иллинойс штатындағы бағдарламаны конституцияға қайшы деп танып, жойды, себебі мемлекеттік мектеп жүйесі діни сабақтардың басқарылуына, ұйымдастырылуына және қолдауына тікелей қатысты. Сот атап өтті, бүкіл ел бойынша шамамен 2000 қауымдастық 1,5 миллион оқушыға әсер ететін ұқсас "бос уақыт" бағдарламаларын ұсынды.

Өмірбаян

Бұл істі Шампейн мемлекеттік мектептерінде оқитын оқушының анасы Вашти МакКоллум қозғады. 1940 жылы протестанттық, католик және яһуди діндерінің қызығушылық танытқан өкілдері Шампейн діни білім беру кеңесі деп аталатын бірлестік құрды. Кеңес Шампейн білім беру басқармасынан төртінші сыныптан тоғызыншы сыныпқа дейінгі мемлекеттік мектеп оқушыларына ерікті діни білім беру сабақтарын өткізуге рұқсат алды. Апта сайынғы 30 және 45 минуттық сабақтарды кеңестің дін қызметкерлері мен жатақтары мектеп сағатында мемлекеттік мектептердегі сыныптарда жүргізді. Атеист болған МакКоллум діни сабақтарға қарсылық білдіріп, ұлы Джеймстің оларға қатыспағаны үшін оқушылар арасында оқшауланғанын мәлімдеді. Мектеп басшыларына осы сабақтарды тоқтату туралы берген шағымдарына жауап келмеген соң, МакКоллум 1945 жылдың шілдесінде мектеп басқармасын сотқа берді, діни оқытудың мемлекеттік мектептерде АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінің дін бостандығы және мемлекеттен шіркеуді бөлу қағидасын бұзғанын айтты. МакКоллум сондай-ақ мектеп округінің діни білім беру сабақтарының Он төртінші түзетутегі тең қорғау құқығын бұзғанын мәлімдеді. МакКоллумтың шағымының негізгі мәселелері мыналар болды:

Іс жүзінде, кейбір протестанттық топтар басқа протестанттық конфессияларға қарағанда артықшылыққа ие болды. Мектеп басқармасының сабақтарды "ерікті" деп атауы тек қана формалдық болды, өйткені мектеп қызметкерлері оқушыларды жиі мәжбүрлеу арқылы қатысуға итермеледі. Шампейн діни білім беру кеңесінің оқытушыларды таңдаудағы және мектеп директорының осы оқытушыларды бақылаудағы ықпалы, қандай діни сенімдер оқу бағдарламасына енгізілетінін анықтады және дінге алдын ала цензура жасады. Сотқа берген талапнамасында МакКоллум Білім беру басқармасына "Шампейн округінің 71 нөміріндегі барлық мемлекеттік мектептерде және аталған округтегі барлық мемлекеттік мектеп ғимараттарында барлық діни білім беруді және оқытуды тыйым салатын ережелерді қабылдап, оларды күшіне енгізуді" бұйрық етуді сұрады. Шампейн округінің соты 1946 жылдың қаңтар айында мектеп округінің пайдасына шешім шығарды, ал апелляциялық сот Иллинойс Жоғарғы соты төменгі соттың шешімін күшінде қалдырды.

Келіспеушіліктер

Жалғыз қарсы дауыс берген судья Стэнли Форман Рид көпшіліктің Бірінші түзетуді кеңінен түсіндіруіне қарсылық білдіріп, егер Бірінші түзетуге тар мағына берілгенде дінге кездейсоқ көмек көрсетуге рұқсат етілуі керек еді деп мәлімдеді.

Кейінгі дамуы

Жоғарғы соттың шешімі істі федералдық шешіммен сәйкес келетін шаралар үшін Иллинойс штатының жоғары сотына қайтарды. Сот 1952 жылы Zorach v. Clauson ісінде діни оқыту мәселесіне қайта оралды. Оның 6:3 дауыспен қабылданған шешімі Нью-Йорк штатының мектеп сағаты ішінде діни білім беруге рұқсат беретін бағдарламасы, мемлекеттік мектептердің ғимараттарын немесе мемлекеттік қаржыны пайдаланбағандықтан, қабылданды деп шешті.