Орта ғасырдағы әйелдердің бас киімі – геннин. Бұл конус тәрізді сәнді бас киім, негізінен Франция, Бургундия, Англия ақсүйек әйелдері тағуға дағдыланған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасырдағы әйелдердің бас киімдері
Medieval women's headgear
Хеннин ( /h//ɛ//n//ᵻ//n/; фламанд тілінен шыққан henninck сөзінен, мағынасы – әтеш немесе қорас) – Еуропалық әйелдердің кеш орта ғасырларда киген конус, шпиль немесе қиық конус пішіндес бас киім. Олар Бургундия мен Францияда ең көп таралған, сондай-ақ басқа жерлерде де, әсіресе ағылшын сарайларында, Солтүстік Еуропа, Венгрия және Польшада кеңінен қолданылған. Италияда оларды сирек кездестіруге болар еді. Хеннин сөзі сол кезде қандай стильді сипаттағаны нақты емес, бірақ ол 1428 жылы француз аймақтарында қолданылғаны тіркелген, бұл конус пішіндес стиль пайда болғанға дейін болған болуы мүмкін. Бұл сөз ағылшын тілінде 19 ғасырға дейін қолданылмаған. Сондықтан, кейбір костюмдер туралы жазатын авторлар осы терминді сол кезеңдегі басқа әйелдердің бас киімдерін атау үшін де пайдаланады. Көптеген мәдениеттердегі кейіпкерлер мен оқиғаларда хеннин – кез келген ханшайымды, сондай-ақ куртизандарды немесе әйелдердің кез келген жоғары мәртебелі өкілін анықтау үшін қолданылатын элемент болып табылады.
The hennin ( '/h//ɛ//n//ᵻ//n/; possibly from Flemish henninck meaning cock or rooster) was a headdress in the shape of a cone, steeple, or truncated cone worn in the Late Middle Ages by European women of the nobility. They were most common in Burgundy and France, but also elsewhere, especially at the English courts, and in Northern Europe, Hungary and Poland. They were little seen in Italy. It is unclear what styles the word hennin described at the time, though it is recorded as being used in French areas in 1428, probably before the conical style appeared. The word does not appear in English until the 19th century. The term is therefore used by some writers on costume for other female head dresses of the period. With many characters or stories in pop culture, the Hennin is the element used to identify princesses of any kind, as well as that of courtesans or any important woman of royalty.
Конустық хенниндер
Бұл 1430 жылдан бастап, әсіресе ғасырдың ортасынан кейін пайда бола бастады, бастапқыда тек аристократиялық әйелдер арасында, бірақ кейіннен кеңірек тарады, әсіресе қысқартылған түрінде. Хенниннің биіктігі әдетте 30-ден 45 сантиметрге дейін (11-18 дюйм) болатын, бірақ 80 сантиметрден (2'5") асатын жағдайлар да кездеседі. Кейбір конустық бас киімдердің жоғарғы жағы сүйір болса, ал кейбіреулерінің жоғарғы жағы кесілген, тегіс болатын. Ол көбінесе конустың үстінен түсетін және әйелдің иығына, тіпті жерге дейін жететін, немесе хенниннің үстінен жүзіне дейін тартылатын коинтоза (жамылғыш) пардасымен бірге тағылған. Коинтоза – геральдикадағы елтаңбаның айналасындағы өрнектің үлгісі. Хеннин көлбеу бұрышпен артқа қарай еңкейтіліп тағылған. Ол жеңіл материалдан, көбінесе картоннан немесе сым тордан жасалған, үстіне жеңіл мата жабыстырылған, бірақ оның құрылысының толық егжей-тегжейі көп белгілі емес. Хенниннің алдында маңдайдың бір бөлігін жабатын және кейде иықтарға түсетін матадан жасалған корнет (лаппет) болған. Маңдайда хеннинді алға қарай жылға беруге және желде бекітуге арналған қысқа иілгіш немесе "frontlet" жиі кездеседі. Шаштың өсу сызығын жоғарылату үшін маңдайды шабу немесе қырқу сәнге айналған. Шаш басқа тығыз байланып, көбінесе конустың ішінде жасырылған (мүмкін, жамылғыштың бір ұшы шашқа байланып, айналдырылып, еркін ұшы конустың тесігінен өткізілген). Дегенмен, кейбір суреттерде хенниннің артында ұзын шаштары еркін жатырған көрінеді. Қазіргі кезде хеннин ертегідегі принцессаның стереотиптік бейнесінің бір бөлігі болып табылады. Кейбір қолжазбалардағы суреттерде ханшайымдар немесе патшайымдар хенниннің шетіне немесе жоғарғы бөлігіне кішкентай тәждер тағып жүргені көрсетілген; Бургундия герцогинясы Маргарет Йорк (қазір Аахен соборының қазынасында сақталған) 1468 жылғы оның әйгілі тойында осылайша кішкентай тәж таққан болуы мүмкін.
These appear from about 1430 onwards, especially after the mid century, initially only among aristocratic women, though later spreading more widely, especially in the truncated form. Typically, the hennin was approximately between 11" and 18" (30 to 45 cm.) high, but might be considerably higher, as much as over 2'5" (80 cm.). The tops of some of these conical hats were pointed while others were truncated, ending in a flat top. It was generally accompanied by a veil (cointoise) that usually emerged from the top of the cone and was allowed to fall onto the woman's shoulders or even to the ground, or was pulled forward over the hennin, often reaching over the woman's face. The cointoise is the model for the scroll work around a coat of arms in heraldry. The hennin was worn tilted backward at an angle. It was made of light material, often card or a wire mesh over which a light fabric was fixed, although little is known of the details of their construction. There was often a cloth lappet (cornet) in front of the hennin, covering part of the brow, and sometimes falling onto the shoulders to either side. There is very often a "frontlet" or short loop seen on the forehead (example) to adjust the hennin forward, and perhaps even to hold it on in wind. It was fashionable to pluck or shave the forehead to raise the hairlines. The hair was tied tightly on the scalp and usually hidden inside the cone (possibly one end of the veil was tied to the hair and wrapped round, with the free end being pulled through the hole at the tip of the cone). However, some images show long hair worn loose behind the hennin. Nowadays, the hennin forms part of the depiction of the stereotypical fairy tale princess. There are some manuscript illuminations that show princesses or queens wearing small crowns either round the brim or at the top of the hennin; it is likely that the very small crown of Margaret of York, Duchess of Burgundy (now in the treasury of Aachen Cathedral) was worn like this for her famously lavish wedding celebrations in 1468.
Анықтама
Киім тарихының әртүрлі авторлары әртүрлі стильдерді білдіру үшін хеннинді қолданады. Көбісі манара тәрізді конус пішіндес хеннин мен қысқартылған ("гүлді тостаған") нұсқаларының хеннин екендігіне келіседі. Көптегендері жүрек пішіндес, ортасы ашық эскоффионды да қамтиды. Кейбіреулер бұл терминді ғасырдың ортасындағы ұя тәрізді матадан жасалған бас киімдерін де атау үшін пайдаланады (мысал). Басқалары оны ғасырдың басындағы оң және сол жаққа бөлінген бас киімдеріне де қолданады, мысалы, Кристина де Пизан көбінесе осындай бас киіммен бейнеленеді (мысал). Кейбіреулерінде тек ақ мата көрінеді, ал кейінірек аристократтар киетін үлгілерінде мөлдір түлкілер арқылы бай маталарды көруге болады. Бірқатары мүйізді шашты киімдерді, үстіне орамал жабылғандарын да хеннин деп атайды. Энгерран де Монстреледің "Хроникасы" 1428 жылы "хеннин" терминінің алғашқы тіркелген жазбасында радикалды кармелиттік монах Томас Коннекттің асыл әйелдердің және басқалардың бас киімдерінің әсте-кестелігіне, сондай-ақ сәнге жұмсалған үлкен қаражатқа қарсы шыққандығын көрсетеді. Томас көшедегі балаларды осындай әйелдердің артынан қууға және олардың бас киімдерін жұлып алуға шақырды, "Ау, хеннин!" деп айғайлап, тіпті мұндай іс жасағандарға кешірім беруге дайын еді. Бірақ ортағасырлық құжаттамалық жазбаларда жиі кездесетіндей, "хенниндердің" пішіні туралы ешқандай мәлімет берілмеген. Көрнекі жазбаларға сүйенсек, олар, әдетте, конус тәрізді бас киімдер емес, олар кейінірек пайда болған. Каталондық ақын Габриэль Могер сол кездегі майоркалық әйелдер арасында танымал болған "биік, деформацияланған бас киімді" (lonch cap deformat) сықаққа алды.
Various writers on costume history use hennin to cover a variety of different styles. Almost all agree that the steeple cone style was a hennin, and the truncated ("flowerpot") versions. Many also include the heart shaped open centred escoffion. Some also use the term to cover beehive shaped fabric head coverings of the mid century (example). Others also use it for the head dresses divided to right and left of the early part of the century, such as those in which Christine de Pisan is usually depicted (example). In some of these only white cloth is visible, but in later examples worn by aristocrats rich fabric can be seen through translucent veils. Some use it for the horned hairstyle with a wimple on top. The Chronique of Enguerrand de Monstrelet records that in 1428, in what seems to be the first record of the term "hennin", the radical Carmelite friar Thomas Conecte railed against extravagant headdresses of
the noble ladies, and all others, who dressed their heads in so ridiculous a manner, and who spent such large sums on such luxuries of fashion. Thomas urged street boys to chase after such ladies and pluck off their headdresses, crying "Au hennin! ", even granting indulgences to those who did so, although as so often in medieval documentary records, no clue as to the form of the "hennins" is given. Based on the evidence from visual records, they were probably not conical head dresses, which are first seen slightly later. The Catalan poet Gabriel Mòger mocked the "tall deformed hat" (lonch cap deformat) that was popular with Majorcan women of the time.