Кіріспе

Бакудегі зират, Әзірбайжан: шамамен 14 000
Түркия: 1130
Британдықтар: 92

Большевиктер билікке келгеннен кейін зират толығымен қиратылып, мәйіттер алынып тасталды. Олардың орнында ойын-сауық паркі салынды және көрнекті большевик көшбасшысы Сергей Кировтың ескерткіші орнатылды. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін ескерткіш және ойын-сауық паркінің құрылыстары алынып тасталды, ал бұл жер ұлттық қаһармандардың зираты ретінде қайта жаңғыртылды.

Ескерткіштер

Мәңгілік жалын мемориалы Шейіттер аллеясында орналасқан және оған Әзірбайжан президенттері мен басқа да жоғары лауазымды тұлғалар жиі барады. Шейіттер аллеясында Баку түрік шейіттерінің мемориалы да орналасқан, ол 1918 жылғы Баку шайқасында большевиктер мен армян күштеріне қарсы күресте қаза тапқан 1130 түрік әскеріне арналған ірі ескерткіш. Мемориалдың жанында түріктер салған шейіт мешіті орналасқан. Мемориалда қызыл гранитпен қапталған алтыбұрышты блок бар; әр бетінде түрік ұлттық туындағыдай таза ақ мәрмәрдан жасалған жарты ай мен жұлдыз бейнеленген. Оны Түркияның бұрынғы президенті Сүлеймен Демирел және Әзірбайжан президенті Гейдар Әлиев 1999 жылдың қыркүйек айында салтанатты шарада ашты. Түрік мемориалынан көп алыс емес жерде осы қақтығыста қаза тапқан британдық сарбаздарды еске алатын кішкентай қабырға бар.

Мәңгілік от мемориалдық кешені

Мәңгілік жалын мемориалдық кешенін құру туралы ұсыныс 1994 жылы көтерілді. Әзірбайжан Парламенті Президент Әлиевтің бастамасымен Әзірбайжан шейіттерінің есіне арналған ұлттық ескерткішті орнатуға келісті. Әлиев жеке өзі жобаны бақылады. Қара қаңтардың бес жылдығына арналған көрмеде Президентке үш ұсыныс, оның ішінде мүсінші Омар Елдаровтың ұсынысы ұсынылды; ол тағы бірнеше ұсыныс беруді сұрады. Архитектор Елбай Гасымзаденің ұсынған жобасы конкурста жеңіске ие болды. 1998 жылдың 5 тамызында Президент Әлиев 2 миллиард АЗН қаржымен Шейіттер аллеясында Мәңгілік жалын ескерткішін орнату туралы жарлық шығарды. Ескерткіш 1998 жылдың 9 қазанында ашылды. Мемориалдық кешен 8 қырлы жұлдыздың үстіне орнатылған, алтынмен шеңберленген шыны күмбезбен қабірден тұрады. 2007 жылы Мәңгілік жалынның тіректері биіктетілді және сегіз қырлы жұлдыздың және сегіз қырлы айнаның бөліктері алтыннан жасалды.

Ерекше жерлеу орындары

Шейіттер аллеясының кіреберісіндегі бірінші қабір Қара қаңтар оқиғаларында қаза тапқан Фариза мен Илхам Аллавердиевке арналған. Илхам совет әскерлерінің қолынан атылып өлтірілді, ал Фариза күйеуінің қазасын естіген соң өз-өзіне қол жұмсады. Бұл қабір адалдық пен махаббаттың символына айналды. Зиратта Бірінші Таулы Қарабақ соғысында қаза тапқан журналистер Шыңғыс Мұстафаев пен Салатын Асқарованың да қабірлері бар.