Кіріспе

Қарт адамдарға қатысты қолдануға ұсынылмайтын дәрі-дәрмектер тізімі

Америка гериатрия қоғамы (AGS) жариялаған, көбінесе «Беерс тізімі» деп аталатын, қарт адамдарда дәрі-дәрмектерді тиімсіз пайдалану критерийлері – 65 жастан асқан ересектерге дәрі тағайындау қауіпсіздігін арттыруға денсаулық сақтау мамандарына көмектесетін нұсқаулар. Бұл нұсқаулар паллиативтік көмек көрсетілмейтін жағдайларда қолданылады. Олар қажетсіз дәрі-дәрмектерді жазып беруді азайтуға баса назар аударады, бұл полифармация, дәрі-дәрмектердің өзара әрекеттесуі және жағымсыз реакциялардың алдын алуға көмектеседі, соның салдарынан тәуекел топтарындағы емдеудің тиімділігін арттырады. Бұл критерийлер гериатриялық клиникалық тәжірибеде күтім сапасын бақылау және жақсарту үшін қолданылады. Олар сондай-ақ білім беру, ғылыми зерттеулер және денсаулық сақтау саясаты салаларында көрсеткіштерді дамыту және нәтижелерді тіркеу үшін пайдаланылады. Бұл критерийлерге 65 жастан асқан адамдар үшін ықтимал зияны пайдасынан артық болуы мүмкін дәрі-дәрмектердің тізімі кіреді. Осы ақпаратты ескере отырып, дәрігерлер мұндай препараттардың зиянды әсерлерін азайтуға тырысады. «Беерс критерийлері» клиникалық тәжірибедегі мамандарға кеңес беру мақсатында жасалған, бірақ олар дәрі тағайындау кезіндегі кәсіби шешімді алмастыра алмайды. Бұл критерийлер бастапқыда АҚШ үшін жасалғанмен, халықаралық деңгейде жиі қолданылады. Кейбір елдер оларды өз жағдайларына бейімдесе, ал басқалары тізімдегі препараттардың өз елдерінде қолданылмауын байқады.

Тарих

Гериатр Марк Х. Биерс сарапшылардың консенсустық тобы арқылы Дельфи әдісін пайдалана отырып, Берс критерийлерін жасады. Критерийлер алғаш рет 1991 жылы «Ішкі медицина мұрағатында» жарияланды және 1997, 2003, 2012, 2015, 2019 және 2023 жылдары жаңартылды.

Критерийлерді басқару

2011 жылы Америка гериатрия қоғамы (AGS) 2012 жылғы Америка гериатрия қоғамының қарт адамдарда қолдануға қатысты ең қолайсыз дәрі-дәрмектердің жаңартылған тізімін (Beers Criteria) жасау үшін гериатриялық медицина, медбикелік және фармакотерапия салаларындағы сарапшылардың он бір мүшесінен тұратын көп салалы комиссияны жинады. Барлық нұсқаулықты дамытушыларға дәлелдерді жүйелі түрде қарап шығу ұсынылды. IOM-ның ұсынымымен AGS стандартты шақырылған сыртқы сараптама процесімен бірге жүргізілген қоғамдық пікір алмасу кезеңін қосты. Beers Criteria 2019 және 2023 жылдары жаңартылды.

Басылымның стилі

Биерлер тізіміндегі дәрі-дәрмектер жағымсыз салдарға қатысты тәуекелдерге сәйкес жіктеледі. Кестелерде ескертулер бар дәрілер, қолданудан аулақ болу керек дәрілер, бірқатар медициналық жағдайлармен бірге қолданудан аулақ болу керек дәрілер, сондай-ақ қарт адамдарда тікелей және салыстырмалы түрде қарсы көрсетілген дәрілер қамтылған. Мысал ретінде дифенгидрамин (Бенадрил) дәрісін келтіруге болады, ол антихолинергиялық қасиеттері бар бірінші буын H1 антагонисті, ол ұйқышаңдық күйге түсіріп, санасы шатасуына немесе құлауға әкелуі мүмкін.