Кіріспе
Eumaeus atala, сонымен қатар Atala көбелегі немесе Coontie hairstreak деп те аталады, Lycaenidae тұқымдасына жататын кішкентай, әдемі түсті көбелек. Ол АҚШ-тың оңтүстік-шығыс Флоридасында (Флорида кілтін қоса алғанда), Кубада, Багам аралдарында және Каймана аралдарында, Батыс Үндістанда таралған. Оның түсі мен мінез-құлқы оның таралған аймағындағы көбелектердің арасында ерекшеленеді.
Eumaeus atala, also known as the Atala butterfly or coontie hairstreak, is a small colorful butterfly in the family Lycaenidae. It is found in southeastern Florida (including the Florida Keys) in the United States, Cuba, the Bahamas, and the Cayman Islands in the West Indies. Its coloration and habits are unique among butterflies within its range.
Тарих
Бұл түрді алғаш рет кубалық зоолог Фелипе Пой сипаттады. Ол бабочканы шатабриянның 1801 жылы жазған "Атала, немесе екі үнділік жабайының шөлдегі махаббаты" (Atala, ou Les Amours de deux sauvages dans le desert) атты француз повесінің кейіпкері Аталаның құрметіне атады.
Экология
Бүкіл ареал бойынша личинкалар жергілікті цикад – Zamia integrifolia (көбінесе "конти пальмасы" немесе "жебе басы" деп аталады), сондай-ақ Zamia pumila және басқа да экзотикалық әшекей цикадтарымен қоректенеді. Кубада бұл түр Cycas revoluta цикадасын да жейді. Ересек көбелектер гүл нектарын жұмыр және кейде ағаштарда демалады. Ересектер жылдың көп бөлігінде ұшады. Табиғи ортасы – ашық бұталы жерлер және тропикалық шатырлы ормандар, көбінесе қарағайлы ормандарда. Көптеген популяциялар қазір әшекей цикадтары бар қалалық аймақтарда кездеседі. Еркектер қонақ өсімдіктерге жақын болып, көбінесе бірнеше жеке тұлғадан тұратын шағын топтарды құрайды. Ал, мекеңдерінен шығып, қоректік өсімдіктерді іздеуге ұшырауы мүмкін.
Сипаттама
Атала көбелегі – өмірлік циклы бойы апосемалық (ескерту) түс берудің тамаша мысалы. Көзге жарқын түсті личинкалар немесе құрттар цикадтармен қоректенеді, олардың құрамында циказин (улы қосалқы өсімдік химиялық заты) болады, ол олардың өмірі бойы денесінде сақталады. Құстар, кесірткелер және басқа жануарлар личинкаларды, қуыршақтарды және ересек көбелектерді жеуге тырысады, бірақ оларды дәмсіз деп табады және осы жарқын өрнекті жәндіктерден қашып жүруді үйренеді. Көптеген басқа Lycaenidae отбасының көбелектерінен айырмашылығы, Атала көбелегінің ұшуы баяу болады.
Өсіру
Көптеген Lepidoptera сияқты, ата Аталалардың денесінде сүйіспеншілік үшін қолданылатын шашты қарындаштар (coremata) болады; аталық аналықтың алдында қалықтап, қарындаштардан шығарылатын феромондарды оның бағытына желпіп жібереді. Жұмыртқалар 10-50 данадан топталып, қоректік өсімдіктің жапырақ ұштарына түсіріледі. Құрттар жапырақтармен қоректенеді. Көбелекке айналу процесі көбінесе қоректік өсімдікте аяқталады.
Қорғау
АҚШ-та бұл түрдің популяциясы Флоридамен шектелген және бір кезде оның қожайын өсімдігі – коунти пальмасының шамадан тыс терілуі салдарынан жойылғаны саналған. Флоридада 1937 жылдан 1959 жылға дейін одан ешқайсысы табылған жоқ. Флорида штатының Палм-Спрингс қаласындағы G Star өнер мектебі жергілікті популяцияның өсуіне үлес қосып келеді. Атала бүгінде оңтүстік-шығыс Флоридада өте көп кездеседі, ол жергілікті өсімдіктерді ландшафттық безендіруге пайдалану арқасында қала маңындағы аудандарда егілген сәндік цикадаларды жеуіне байланысты зиянкес саналып, дерлік осы деңгейге дейін қалпына келді.