Кіріспе

Ақ сербтердің мифтік отаны Ақ Сербия, сондай-ақ Боики (Βοΐκι; ) – ерте славян тайпаларының аралас және ең батыс тобы болған вендтердің тайпалық кіші тобы – ақ сербтердің шамаланған отаны. Олар қазіргі Саксониядағы сорбтардың және Сербиядағы сербтердің аталары.

Дау

"Бойки" және "Ақ" сербтердің орналасқан жері жөніндегі теориялар даулы, бірақ олардың Богемия және Саксония аймағында болғандығы қабылданған. 19 ғасырдан бері ең басты екі теория – Богемия және Карпаттағы Шығыс Галициядағы Бойколар жері. Соңғысын 19 ғасыр ғалымдары, мысалы Павел Йозеф Шафарик (1795–1865) және Генри Хойл Хауорт (1842–1923) көптеп жақтады, олар Ақ сербтерді Полабиялық славяндардың қатарына қосты. Бойки мен Богемияны байланыстырудың орнына, олар топонимді русиндердің етнографиялық тобы – Бойколардың этнонимімен байланыстырды. Бени Каллай (1839–1903) көптеген тарихшылардың Сербия аумағының DAI есебі мен Бойка атына сүйене отырып, Чехия жерлерімен (Богемия) бірдей екенін есептегенін атап өтті, бірақ ол Шафариктің тұжырымын да қолдады. Владимир Ћорович (1885–1941) және Любивоє Церович (1936 ж.т.) да осы пікірді бөлісті. Дегенмен, Боривое Дробнякович (1890–1961), Андреас Стратос (1905–1981), Михайло Грушевский (1898), Жерар Лабуда (1949), Гюла Моравчик (1949), Ярослав Рудныцкий (1962–1972) және Генрик Ловмянский (1964) сияқты көптеген ғалымдар, хорваттардан айырмашылығы, сербтердің Богемияда немесе Шығыс Галицияда қоныстанғандығына дәлел жоқ екенін, олар тек Богемияға жақын жерлерде болғандығын, ал Бойки мен Бойколардың байланысы ғылыми тұрғыдан сенімсіз, ескірген және қабылданбаған екенін айтты. Археолог В.В. Седовтың (1995) пікірінше, "De Administrando Imperio" еңбегінің 32-тарауы оның сорбтар қоныстанған Төменгі Лузатия аймағында орналасқандығын көрсетеді, бірақ Захлумия жөніндегі 33-тарауы шатастық тудырып, бірнеше гипотезаға әкелді. Ғалымдардың бірінші тобы отаны Эльба мен Саале өзендері арасында, екіншісі Висла мен Одер өзендерінің жоғарғы ағысында, ал үшіншісі Эльба мен Сааледен Висланың жоғарғы ағысына дейін жатқандығын айтты. Алайда, Седов археологиялық деректердің ешқайсысының бұл гипотезаларды растамайтынын және Любор Нидерленің Ақ Сербияның ешқашан болмағаны және Константин VII-нің Солтүстік Ұлы Сербияны тек Ұлы Хорватиямен салыстыру арқылы құрастырғаны туралы пікірі ең сенімді екенін мәлімдеді, ал басқа тарихшылар да Ұлы Хорватияның болмағанын айтқан. Тибор Живковичтің сөзіне қарағанда, Захумльелік Михаилдың отбасы туралы кіші тараудың құрылымы мен мазмұны осы оқиғаны өзі Михаилдың айтқан болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ол серб тегінен емес еді. Живкович Михаилдың отбасы өз тайпалық шығу тегінің естелігін сақтаған болуы мүмкін деп ойлады.

Топонимдер мен антропонимдер

Тадеуш Левицкийдің поляк жерлерін топономатикалық зерттеу барысында 12-14 ғасырлар аралығында "серб" және "сарб" түбірлері бар көптеген топонимдерді тапты және оларды DAI-дегі «ақ сербтер» деп аталатын халықтың іздері мен қалдықтары деп қарастырды. 13-15 ғасырлардағы жазбаларда осы этнонимнен туындаған жеке есімдер мен тегілер де кездеседі. Алайда, Ханна Поповска-Таборсканың пікірінше, бұл әдіс серб этнонимінің нақты этимологиялық түсіндірмесін ескермеген, сондықтан көптеген топонимдердің этнониммен байланысы болуы екіталай. Сонымен қатар, Ловмианский мен Поповска-Таборска олардың көптігін ерекше деп тапты, бұл славян тайпаларының ерте ортағасырлық Ұлы қоныс ауысуын көрсете алмайды, ал керісінше, Эльба өзенінен Пяст әулеті әкелген тұтқындар ретінде Польша аумағында қоныстанған сорб халқының таралуын көрсетеді.