Дхана Нанда: Нанда әулетінің соңғы билеушісі және Мавр империясының құрылуы
Dhana Nanda
Дхана Нанда – соңғы Нанда әулетінің билеушісі. Чандрагупта Маурья оны жеңіп, Маурья империясын құрды. Тарих, буддизм, және ежелгі Үндістан туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дхана Нанда (б.з.д. шамамен 321 жылы қайтыс болған), буддалық мәтін Махабодхивамсаға сәйкес, ежелгі Үндістанның Нанда әулетінің соңғы билеушісі болды. Ол Махападма Нанданың кіші ұлы еді. Чандрагупта Маурья армия жинап, Нанда астанасы Паталипутраны жаулап алып, оны жеңді. Бұл жеңіліс Нанда империясының құлауын және Маурья империясының құрылуын білдірді. Джайнизм дәстүрі де соңғы Нанда императоры туралы ұқсас әңгіме айтады, бірақ императорды жай ғана "Нанда" деп атайды және жеңілгеннен кейін императорға тірі қалған күйі астанасын тастауға рұқсат берілгенін мәлімдейді. Пураналар соңғы Нанда императорын әулеттің негізін қалаушының сегіз ұлының бірі деп сипаттайды, оны Махападма деп атайды. Грек-римдік деректерде Александрдың Үндістандағы замандасы Аграммес немесе Ксандрамс деп көрсетілген, ал қазіргі тарихшылар оны соңғы Нанда императоры деп санайды. Осы деректерге сәйкес, Александрдың әскерлері осы императордың қуатты армиясымен соғысу перспективасына тап болғанда көтеріліс жасады.
Dhana Nanda (died c. 321 BCE), according to the Buddhist text Mahabodhivamsa, was the last ruler of the Nanda dynasty of ancient India. He was the youngest son of Mahapadma Nanda. Chandragupta Maurya raised an army that eventually conquered the Nanda capital Pataliputra and defeated him. This defeat marked the fall of the Nanda Empire and the birth of the Maurya Empire. The Jain tradition presents a similar legend about the last Nanda emperor, although it simply calls the emperor "Nanda", and states that the emperor was allowed to leave his capital alive after being defeated. The Puranas give a different account, describing the last Nanda emperor as one of eight sons of the dynasty's founder, whom they call Mahapadma. The Greco Roman accounts name Alexander's contemporary ruler in India as Agrammes or Xandrames, whom modern historians identify as the last Nanda emperor. According to these accounts, Alexander's soldiers mutinied when faced with the prospect of a war with this emperor's powerful army.
Буддистік дәстүр бойынша
Буддистік Махавамса мәтіні 9 Нанда патшасының есімдерін атайды, олардың барлығы бауырлар болып, барлығы 22 жыл бойы бірінен соң бірі билік жүргізді. Бұл патшалардың біріншісі Уграсена, ал соңғысы Дхана Нанда болды.
The Buddhist text Mahāvaṃsa names 9 Nanda kings, who were all brothers, and ruled in succession for a total of 22 years. The first of these kings was Ugrasena, and the last was Dhana Nanda:
Буддистік дәстүр бойынша Дхана Нанда Чанакьяны Пуппапурада (Пушпапура) садақа беру рәсімінде келбеті үшін қорлап, жиналыстан қуды. Содан кейін Чанакья патшаны қарғады, ол оны тұтқындауға бұйрық берді. Чанакья қашып, патшаның ұлы Паббатамен дос болып, ханзаданың таққа таласуына себепкер болды. Ханзада берген мөрлі жүзік арқылы Чанакья Нанда сарайынан қашып кетті. Дхана Нанданы құлатуға ниеттенген ол, 1 тиынды 8 тиынға айналдыратын құпия әдіс қолданып, әскер жинауға қажетті байлық жинады. Чанакья Дхана Нанданың орнына екі үміткерді қарастырды: Паббата және бұрынғы патшалық әулеттен шыққан Чандрагупта. Оларды сынау үшін, әрқайсысына жүн жіппен байланатын бейнелі алқа тақты. Бір күні Чандрагупта ұйықтағанда, Чанакья Паббатадан Чандрагуптаны оятпай, жүн жібін жұлып алуын өтінді. Паббата бұл тапсырманы орындай алмады. Кейін, Паббата ұйықтағанда, Чанакья Чандрагуптаға дәл осы тапсырманы орындауға шақырды. Чандрагупта Паббатаның басын кесіп, жүн жібін қайтарып алды. Келесі жеті жыл бойы Чанакья Чандрагуптаны тәрбиелеп, оған кеңес берді. Чандрагупта есейгенде, Чанакья жинаған байлығымен әскер құрды. Армия Дхана Нанданың астанасына шабуыл жасады, бірақ шешулі жеңіліске ұшырап, таратылды. Содан кейін Чандрагупта мен Чанакья жаңа әскер жинап, шекарадағы ауылдарды жаулап алды. Біртіндеп олар Нанда астанасы Паталипуттаға (Паталипутра) жетіп, Дхана Нанданы өлтірді. Чанакья балықшы арқылы Дхана Нанданың қазынасын тауып, Чандрагуптаны жаңа патша етіп тағайындады.
The Buddhist tradition states that Dhana Nanda insulted the Chanakya for his ugly appearance during an alms giving ceremony at Pupphapura (Pushpapura), ordering him to be thrown out of the assembly. Chanakya then cursed the king, who ordered his arrest. Chanakya escaped and befriended the king's son Pabbata, instigating the prince to seize the throne. With help of a signet ring given by the prince, Chanakya fled the Nanda palace. Determined to overthrow Dhana Nanda, he acquired wealth to raise an army by using a secret technique that allowed him to turn 1 coin into 8 coins. Chanakya narrowed down two candidates to replace Dhana Nanda: Pabbata, and Chandragupta, who belonged to a former royal family. To test them, he gave each of them an amulet to be worn around the neck with a woolen thread. One day, while Chandragupta was asleep, he asked Pabbata to remove Chandragupta's woolen thread without breaking it and without waking up Chandragupta. Pabbata failed to accomplish this task. Some time later, when Pabbata was sleeping, Chanakya challenged Chandragupta to complete the same task. Chandragupta retrieved the woolen thread by cutting off Pabbata's head. Over next seven years, Chanakya trained and mentored Chandragupta. When Chandragupta became an adult, Chanakya assembled an army using his wealth. The army invaded Dhana Nanda's capital, but was decisively defeated and disbanded. Subsequently, Chandragupta and Chanakya raised a new army, and started capturing the border villages. Gradually, they advanced to the Nanda capital Pataliputta (Pataliputra), and killed Dhana Nanda. Chanakya found the treasure of Dhana Nanda through a fisherman, and appointed Chandragupta as the new king.
Джайнизм дәстүрі
Джайнизм дәстүрінде буддалық аңызға ұқсас бірнеше ерекшеліктері бар аңыз бар, бірақ "Дхана Нанда" есімі еске алынбайды: джайнизм мәтіндері Чанакьяның қарсыласы патшаны жай ғана "Нанда" деп атайды. Джайнизм дәстүріне сәйкес, Чанакья патшадан қайырымдылық сұрау үшін Нанда астанасы Паталипутраға сапар шекті, бірақ патшаның қызметшісі оны қорлағандай сезінді. Содан кейін ол Нанда әулетін құлатуға серт берді. Ол Чандрагуптаны танып, оған тәрбие берді және бастапқыда жеңіліске ұшырағаннан кейін Нанда әскерін жеңген әскерді ұйымдастырды. Алайда, буддалық дәстүрден өзгеше, джайнизм дәстүрінде Нанда патшасы жеңілгеннен кейін де тірі қалдыруға рұқсат етілгендігі айтылады. Патшаның қызы Чандрагуптаға ғашық болып, оның әйелі болды. Бұл қыздың есімі аталмайды, бірақ кейін Чандрагуптаның ұлы Биндусараның анасы Дурдхара деп аталады. Нанданың бас министрі Сакадала болды, оның екі ұлы болды: Стулабхадра (б.з.д. 297-198 ж.) және Шрикая. Шрикая патшаның жеке қауіпсіздік күзетшісіне айналды. Стулабхадра патша бишісі Рупакосаға ғашық болды және онымен 12 жыл бірге өмір сүрді. Сакадала саяси қарсыласы Варичи жасаған қастандықтан қаза тапты, содан кейін оның ұлы Шрикая бас министр болып тағайындалды.
The Jain tradition contains a legend that has several similarities with the Buddhist legend, but does not mention the name "Dhana Nanda": the Jain texts simply call Chanakya's rival king "Nanda". According to the Jain tradition, Chanakya visited the Nanda capital Pataliputra to seek donations from the king, but felt insulted by a servant of the king. He then vowed to overthrow the Nanda dynasty. He discovered and mentored Chandragupta, and raised an army that defeated the Nanda forces after an initial debacle. However, unlike the Buddhist tradition, the Jain tradition states that the Nanda king was allowed to leave his capital alive after being defeated. The king's daughter fell in love with Chandragupta and married him. This daughter is not named, although later, the mother of Chandragupta's son Bindusara is named Durdhara. Nanda's chief minister was Sakadala who had two sons, Sthulabhadra (297 198 BCE) and Srikaya. Srikaya became the king's personal bodyguard. Sthulabhadra loved the royal dancer Rupakosa and lived for 12 years with her. Sakadala was killed in a plot of his political opponent Varichi, after which, his son Srikaya was made the chief minister.
Пурандар
Буддистік дәстүрге ұқсас, Пураналарда да 9 Нанда патшасы болғандығы айтылады. Бірақ, олар осы патшалардың біріншісін Махападма деп атайды және келесі 8 патша оның ұлдары екенін көрсетеді. Пураналарда осы ұлдардың тек біреуінің аты ғана айтылады: Сукалпа. 18 ғасырдағы Пураналарға түсіндірме жазған Дхунди раджа Чандрагупта Маурия Сарвата Сиддхи деген Нанда патшасының немересі болған деп санайды, алайда бұл мәлімдеме Пураналарда кездеспейді.
Like the Buddhist tradition, the Puranas also state that there were 9 Nanda kings. However, they name the first of these kings as Mahapadma, and state that the next 8 kings were his sons. The Puranas name only one of these sons: Sukalpa. Dhundhi raja, an 18th century Puranic commentator, claims that Chandragupta Maurya was the grandson of a Nanda king called Sarvatha siddhi, although this claim does not occur in the Puranas themselves.
Грек-рим есептері
Грек жазбаларында Александрдың Үндістандағы замандасы Аграммес немесе Ксандраммес деп аталады, оны қазіргі тарихшылар соңғы Нанда патшасы деп санайды. "Аграммес" санскрит тіліндегі "Ауграсаинья" сөзінің грекше транскрипциясы болуы мүмкін (сөзбе-сөз "Уграсенаның ұлы немесе ұрпағы", буддистік дәстүр бойынша Уграсена әулеттің негізін қалаушысының аты). Грек-римдік дәстүр бойынша, бұл әулеттің тек екі патшасы болған: Курцийдің сөзіне қарағанда, әулеттің негізін қалаушы шаштараз патша болған, ал оның ұлын Чандрагупта Маурья құлатқан. Үнді патшалары Порус пен Фегелес (Бхагала) Александрға Аграмместің халқы арасындағы беделінің төмен екенін хабарлаған. Рим тарихшысы Квинт Курций Руфтың мәліметінше, оның әскерінде 200 мың жаяу әскер, 20 мың атты әскер, 2 мың төрт ат жегілген арба және 3 мың піл болған. Грек жазбаларында Аграммес Гангаридай (Ганг өзенінің аңғары) және Прасии (вероятно, санскрит сөзі "прачьяс" транскрипциясы, сөзбе-сөз "шығыстықтар") билеушісі ретінде сипатталған. Нанданың қуатты әскерімен кездесу перспективасына тап болған Александрдың әскері көтеріліс жасап, оны Үндістаннан шегінуге мәжбүр еткен. Барлық тарихи деректер бойынша, соңғы Нанда патшасы өз халқы арасында танымал болмаған. Диодордың айтуынша, Порус Александрға сол кездегі Нанда патшасының "құндылығы жоқ" адам екенін және оның төмен текті деп есептелгендіктен халқы оған құрмет көрсетпегенін айтқан. Курций де Порусқа сүйене отырып, Нанда патшасының халқы тарапынан жек көрілгенін мәлімдеген. Плутархтың сөзіне қарағанда, Андрокотт (Чандрагупта ретінде танылған) Александрмен кездескен, кейіннен Андрокотт Александрдың Нанда аумағын (Гангаридай және Прасии) оңай басып алуға болатынын мәлімдеген, себебі Нанда патшасы халқы тарапынан жек көрілген және оның зұлымдығы мен төмен тектілігі үшін жек көрілген. Шри-Ланканың буддистік дәстүрі Нандаларды ашкөздік пен қанаушылық салық салуда айыптайды. Үндістанның Пураналары Нандаларды адхармака деп сипаттайды, яғни олар дхарманың немесе тура жолдың нормаларын сақтамаған.
The Greek accounts name Alexander's contemporary ruler in India as Agrammes or Xandrames, whom modern historians identify as the last Nanda king. "Agrammes" may be a Greek transcription of the Sanskrit word "Augrasainya" (literally "son or descendant of Ugrasena", Ugrasena being the name of the dynasty's founder according to the Buddhist tradition). The Greco Roman tradition suggests that this dynasty had only two kings: according to Curtius, the dynasty's founder was a barber turned king; his son was overthrown by Chandragupta Maurya. Indian kings Porus and Phegeles (Bhagala) are said to have informed Alexander of the unpopularity of Agrammes among his subjects. According to the Roman historian Quintus Curtius Rufus, his army had as 200,000 infantry, 20,000 cavalry, 2,000 four horsed chariots and 3,000 elephants. The Greek accounts describe Agrammes as the ruler of the Gangaridai (the Ganges valley) and the Prasii (probably a transcription of the Sanskrit word prachyas, literally "easterners"). When faced with the prospect of facing the powerful army of Nanda, Alexander's soldiers mutinied, forcing him to retreat from India. All historical accounts agree that the last Nanda king was unpopular among his subjects. According to Diodorus, Porus told Alexander that the contemporary Nanda king was a man of "worthless character", and was not respected by his subjects as he was thought to be of low origin. Curtius also states that according to Porus, the Nanda king was despised by his subjects. According to Plutarch, who claims that Androkottos (identified as Chandragupta) met Alexander, Androkottos later declared that Alexander could have easily conquered the Nanda territory (Gangaridai and Prasii) because the Nanda king was hated and despised by his subjects, as he was wicked and of low origin. The Sri Lankan Buddhist tradition blames the Nandas for being greedy and for imposing oppressive taxation. The Puranas of India label the Nandas as adharmika, indicating that they did not follow the norms of dharma or righteous conduct.
Танымал мәдениетте
Дхана Нанда Чанакья немесе Чандрагупта Маурияның өмірін көрсететін үнді теледидарындағы дерлік барлық сериалдарда басты қарсыласы ретінде бейнеленеді. "Чанакья" (телесериал) тарихи драмасында Сурай Чадда Дхана Нанда рөлін сомдады. "Чандрагупта Маурья" (2011 жылғы телесериал) фильмінде Сураж Тапар Дхана Нанда рөлін ойнады. "Чандра Нандини" телесериалда Локеш Батта Дхана Нанда рөлін сомдады. "Порус" және "Чандрагупта Маурья" сериалдарында Саураб Радж Джайн Дхана Нанда рөлін ойнады.
Dhana Nanda appears as the primary antagonist in almost every series on Indian television portraying the life of Chanakya or Chandragupta Maurya. In the epic historical drama Chanakya (TV series), Suraj Chaddha portrayed the role of Dhana Nanda. In Chandragupta Maurya (2011 TV series), Sooraj Thapar portrayed Dhana Nanda. In Chandra Nandini TV Serial, Lokesh Batta portrayed the role of Dhana Nanda. In Porus and Chandragupta Maurya, Saurabh Raj Jain essayed the role of Dhana Nanda.