Кіріспе

Нишанташы – Түркияның Стамбул қаласының Еуропалық жағындағы Шишли ауданындағы тұрғын үй шаһаршығы. Нишанташы шаһаршығы төрт ауданнан тұрады: Тешвикийе, Мачка, Османбей және Пангалты. Нишанташы шаһаршығының орталығы Тешвикийе ауданында орналасқан, ол батысқа қарай Вали Конағы даңғылы мен Румели даңғылы арқылы Османбей ауданынан бөлінеді. Османбей Шишлидегі Халаскаргази даңғылымен Пангалты ауданынан одан әрі батысқа қарай бөлінген. Мачка ауданы Тешвикийедің оңтүстігінде орналасқан. Нишанташы – бутиктерге, универмагтарға, кафелерге, пабтарға, мейрамханаларға және түнгі клубтарға толы танымал сауда шаһаршығы. Көшелердің көпшілігі әлі де әдемі 19-шы және 20-шы ғасырдың басында салынған пәтерлермен толы. Оңтүстігінде үлкен және орманды Мачка паркі, ал шығысында Бешикташ ауданы жатыр. Нишанташы – Нобель сыйлығының лауреаты, түрік жазушысы Орхан Памуқтың, көп жылдар бойы жергілікті тұрғыны болған, бірнеше романдарының көрініс алаңы болған. Журналист Эсе Темелкуран бұл шаһаршықты Манхэттендегі Гринвич Виллиджбен салыстырды. Нишанташы шаһаршығының орталық бөлігіне ең жақын метро аялдамасы – M2 желісіндегі Османбей метро станциясы. Көптеген автобус және долмуш қызметтері Халаскаргази даңғылымен жоғары-төмен жүріп, Нишанташыны Таксим және Меджидиекёймен байланыстырады. Бешикташ жағалауындағы паромдарға жаяу жүру де өте оңай.

Тарих

XIX ғасырдың ортасында Нишанташыны Осман сұлтаны Абдулмеджид I құрды. Ол жаңа ауданның шектерін белгілеу үшін екі кішкентай обелиск орнатты. Осы Абдулмеджид I Неоклассикалық стильдегі Teşvikiye полиция бөлімін және Необарокко стильдегі Teşvikiye мешітін салуға бұйрық берді, бұл Константинополь тұрғындарының осы аймаққа қоныстануына ынталандырып, лайықты аудан құруға мүмкіндік берді (содан Teşvikiye атауы пайда болды, ол Осман тілінде "Ынталандыру" деген мағынаны білдіреді). Нишанташы (nişan taşı) сөзі түрік тілінде "нысана тасы" немесе дәлірек айтқанда "атуға арналған тас" дегенді білдіреді. Осман дәуірінде османдық садақшылардың, оның ішінде сұлтандардың рекордтарын белгілеу үшін нысана тастары орнатылды. Олар кішкентай обелисктер немесе осман тіліндегі жазулары бар бағаналар түрінде болды. Мұндай нысана тастарының кейбіреуі бүгінде Нишанташының тарихына ескерткіш ретінде сақталған, олардың жазуларында нақты қай уақытта және кімнің жебе атқандығы, сондай-ақ жебенің ұшқан қашықтығы көрсетілген. 1912-1913 жылдардағы Балқан соғыстарынан кейін Македониядан, әсіресе Салоникиден (Селаник, 1912 жылға дейін Осман империясының ірі қаласы болған) көптеген түріктер Стамбулдың Нишанташы ауданына қоныс аударды, соның ішінде белгілі түрік ақыны Назым Хикметтің отбасы да бар еді. Түріктерден басқа, бұл ауданда гректердің, еврейлердің, армянның және леванттықтардың да көптеген қауымдастықтары болды. 1923 жылы грек-түрік халқының алмасуынан кейін көптеген Дөнмелер Салоникиден осы аймаққа көшіп келді. Нишанташыға келген соң, олар гректер тастап кеткен үйлерде және пәтерлерде тұруға кірісті. Олардың кейбір ұрпақтары әлі де Нишанташыда тұрады, олар өте біріккен қауымдастық құрайды.

Көрікті жерлер

Вали Конағы даңғылында 1913-14 жылдары өзі жобалап, салған түрік сәулетшісі Ведат Тектің үйі тұр. Оның қасбеті, оның ішінде қалың ланцет терезелер, плиткалы панельдер және Селджук стиліне тән тас дөңгелектер сияқты, ол байланысты болған Бірінші Ұлттық сәулет стилі ерекшеліктерінің көпшілігін көрсетеді. 1853 жылы ескі мешіт орнында салынған сәнді Тесвикье мешіті бір кездері Грекия мен Түркия арасындағы 1923 жылғы халық алмасу кезінде Салоникадан (қазіргі Салоники) келген донмдармен байланысты болған. 2006 жылы мұнда Atlantic Records компаниясының негізін қалаушы Ахмет Ертегунның жерлеу рәсімі өтті. XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басына жататын екі нысана тасы (ниşan taşı) садақ ату үшін мешіт ауласында орналасқан. Осы ауданда көптеген нысана тастар бар; ең танымал мысалы, Анит Таш деп аталатын және кішкентай обелиск пішіндес тас, Тешвикиє даңғылы мен Вали Конағы даңғылының қиылысында орналасқан. 1979 жылы күн сайын шығатын «Миллиет» газетінің бас редакторы Абди Ипекчи (сол кезде газет Каракан отбасының меншігінде болған және Кемалистік, зайырлы және орталық-солшыл көзқарастарды білдірген) Тешвикиє мешітінің жанында Мехмет Али Агкамен атып өлтірді, ол 1981 жылы Папа Иоанн Павел II-ге оқ атқан адам. Абди Ипекчинің қаза болған жеріне ескерткіш орнатылған. Ол 1995 жылы Мәдениет және туризм министрі, ал 1997-2002 жылдары Сыртқы істер министрі болған Исмаил Джем Ипекчидің және танымал түрік сәулетшісі Джемил Ипекчидің туысы болды. Park Hyatt қонақ үйі 1922 жылы Джулио Монгери жобалаған Maçka Palas ғимаратында орналасқан, ол бастапқыда пәтерлер үйі ретінде салынған. Әртүрлі кезеңдерде Түркияның үшінші президенті Селал Баяр, ақын және саясаткер Абдулхақ Хамид Тархан және «Галатасарай» футбол командасының қақпашысы Тургай Шерен мұнда тұрған.