Кіріспе

Бостон қаласында әйел сиқыршы ретінде дарға асылған соңғы адам

осы атқа ие болғандар

Гуди Энн Гловер (16 қараша 1688 ж. қайтыс болды) – ирландтық бұрынғы шартты қызметкер және Бостонда сиқыршылық үшін дарға асылған соңғы адам. Салемдегі сиқыршылыққа қатысты сот процестері Массачусетс штатының жақын орналасқан Салем қаласында негізінен 1692 жылы өтті.

Бостондағы өмір

1680 жылға қарай Энн мен оның қызы Мэри Бостонда тұрып жатты — сол кезде Массачусетс шығанағының колониясының бір бөлігі болған. Олар Джон Гудвиннің үй шаруасын жүргізіп, оның үйінде қызмет ететін. 1688 жылдың жазында Марта Гудвин (13 жаста) Энн Гловердің қызын кір жууды ұрлады деп айыптады. Бұл Энннің Мартамен және Гудвин отбасымен қатысты дауға себеп болды, содан кейін олар ауырып, қызық әрекеттер жасауға басталды. Шақырылған дәрігер бұл жағдайдың сиқыршылықтан туындағанын болжады, өйткені ол балаларды емдеуге немесе басқа диагноз қоюға мүмкіндік таппады. Марта мен басқа балалар "сиқырланды" деген пікір қалыптасты. Гловер тұтқындалып, сиқыршылықпен айыпталды. Оның жауаптары түсініксіз болды, біраз уақытқа дейін оның айыптаушылары оның әйбіштің тілімен сөйлеп тұр деп ойлады, бірақ бұл дұрыс емес екені анық болды. Басты айыптаушы, пастор Коттон Мэзердің сөзімен айтқанда, "сот одан жауап ала алмады, тек оның ана тілі болған ирланд тілінде ғана жауап берді" (Есте қаларлық Құдайдың күші, 1689). Ол кезде ол ағылшын тілін түсіне білсе де, сөйлей алмаған көрінеді. Оған аудармашы табылғаннан кейін сот жалғасты. Коттон Мэзер Гловерді "ұятты, өте кедей, католик және жалған идолопоклондыққа берілген қарт ирланд әйелі" деп сипаттады. Сотта одан "Пәруәсіздердің дұғасын" оқу сұралды. Ол оны ирланд және бұзық латын тілінде оқыды, бірақ ағылшын тілінде оқи алмады. Ол кезде Пәруәсіздердің дұғасын оқи алмау сиқыршының белгісі саналды. Оның үйі іздестіріліп, "кішкентай бейнелер" немесе қуыршақ сияқты заттар табылды. Мэзер оны сұраққа тартып жатқанда, ол көптеген рухтарға дұға ететінін айтты, ал Мэзер бұл рухтардың демон екенін түсіндірді. Оны аспанға шығарып бара жатқанда, оның өлімі балалардың ауруын баса алмайтынын айтты. Оның соңғы сөздері туралы бірнеше куәліктер бар. Кейбіреулерінің айтуынша, ол балалардың азаптауын жалғастыра беретінін, өйткені оларды азаптаған жалғыз сиқыршы ол емес еді, бірақ басқа сиқыршылардың есімдерін атау сұралғанда ол бас тартты. Тағы бір деректе Гловердің оны өлтірудің қажеті жоқ екенін айтқандығы айтылады, өйткені балаларды сиқырлаған басқа біреу еді. Қай жағдайда болса да, Энн Гловер сиқыршыларға сенген. Оны білетін Бостон саудагері Роберт Калеф: "Гуди Гловер жек көрінетін, ақылдан адасқан, кедей қарт әйел, Гудвин балаларын қинағаны үшін сотталған ирланд католигі еді. Соттағы оның мінез-құлқы алаңдатарлық болды. Оған қатыгездік жасады. Оған қарсы дәлелдер мүлдем жеткіліксіз болды. Төре алдымен оны кінәлі деп тапты. Ол асылды. Ол католик болып қайтыс болды" деді. Оған қарсы ұсынылған дәлелдер күмәнді. Гловер Мэзерге көптеген рухтарға дұға ететінін айтқанда, ол католик әулиелері туралы айтқан болуы мүмкін. Оның қолында болған және сиқыршылыққа пайдаланылған деп есептелген қуыршақтар шын мәнінде католик әулиелерінің қарапайым бейнелері болуы мүмкін. Сол кездегі халықтың көп бөлігі пуритандық болды және католиктерге қарсы көзқарасы болды. Бір замандас жазғандай, "Паписттің мойындауын көру үшін көптеген адамдар жиналды, оның жалғыз мысығы сол жерде болды, оны көру қорқынышты еді. Олар мысықты жоямын деді, бірақ мырза Калеф оған рұқсат бермеді. Өлімге кезінде ол батыл және бейшара болды, оны айыптағандарды және оны сотқа бергендерді кешіруге тырысты. Ол өлімі балаларды құтқара алмайтынын айтты, өйткені оларды қинаған ол емес еді". Ол 1689 жылдың соңында Бостонда тұтқындалған пираттар Томас Хоукинс, Томас Паунд және Уильям Ковардпен бірге түрмеге қамалған "Мэри Гловер, ирланд католик сиқыршысы" болған болуы мүмкін (олардың соты Энн Гловердің сотымен бірдей судьялармен өтті және оларға да Коттон Мэзер көмек көрсетті).

Мұра

Үш жүз жыл өткен соң, 1988 жылы Бостон қалалық кеңесі 16 қарашаны Гуди Гловер күні деп жариялады. Ол Массачусетс шығанағындағы колдовство истериясының құрбаны болған жалғыз адам және оған осындай құрмет көрсетілді. Гловерге тағылған айыптамалар мен өлімі Массачусетс штатындағы Салемдегі сиқыршыларға қарсы сот процесінен бұрын болды, ал оның ісі 1692 жылғы Салемдегі сиқыршыларға қарсы сот процесіндегі көптеген істердің негізіне айналды.