Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кішкентай мүгедек ханзада және оның саяхатшы шапаны (көбінесе қысқаша "Кішкентай мүгедек ханзада" деген атпен басылып шығады) – Дина Мария Мулок Крейк жазған және алғаш рет 1875 жылы жарық көрген балаларға арналған әңгіме. Әңгімеде бала кезіндегі жарақаттан аяқтары парализге ұшыраған жас ханзада Долор шөлейт жердегі мұнараға жер аударылады. Ол өскен сайын, бір фея оған әлемді көруге, бірақ тигізуге болмайтын сиқырлы саяхатшы шапанын сыйлайды. Ол осы шапанды түрлі оқиғаларға қатысу үшін пайдаланады, соның нәтижесінде үлкен даналық пен мейірімділікке ие болады. Соңында ол өз елінің дана және мейірімді билеушісіне айналады.
The Little Lame Prince and his Travelling Cloak (often published under its shorter title The Little Lame Prince) is a story for children written by Dinah Maria Mulock Craik and first published in 1875. In the story, the young Prince Dolor, whose legs are paralysed due to a childhood trauma, is exiled to a tower in a wasteland. As he grows older, a fairy godmother provides a magical travelling cloak so he can see, but not touch, the world. He uses this cloak to go on various adventures, and develops great wisdom and empathy in the process. Finally he becomes a wise and compassionate ruler of his own land.
Сюжет
Принц Долордың шомылдыру рәсімінен өткен күні зор шеру болды. Оның жақсы күтуші мейірбикесі Принсті ұстап тұрып, көйлегін жөндей берді, сонда оны құлатты, бұл оның омыртқасына зиян келтірді (әдетте). Бірақ ол ешкімге айтпады. Қайынжетім аңыз медбикеге келіп, не болғанын білетінін айтады. Принстің анасы (патшайым) қайтыс болады. Принстің аяқтары ешқашан мықты болмайды. Ол жүре алмайды, тек қолдарымен ғана сырғанап жүреді. Патша да қайтыс болады. Регенттер отбасы қамалға көшіп келеді (көп балалы) және ханзаданың ағасы патшалықпен билік етеді. Елдің барлық жерінде жағдай жақсы, бірақ ханзада Долорға ешкім көңіл бөлмейді. Жаңа патша Долорды жіберіп, оның өлгенін айтады. Долорды шөлейт даланың ортасындағы жалғыз мұнараға өмір сүруге жібереді. Мұнарада есік жоқ. Оның биіктігі 100 фут. Бірақ оның көптеген кітаптары, ойыншықтары мен карталары бар. Оның жалғыз серігі - оның медбикесі. Ал саңырау, мылқау қара салт атты оларға тамақ пен қажетті заттарды әкеледі. Медбике де "тұтқын" сияқты. Олар мұнараға көтерілу үшін баспалдақ қолданады. Қара салт атты айына бір рет келіп тұрады. Принц тыныш отырып, терезеден жалғыз далаға қарап отыруды ұнатады. Ол сабақтарды да, мектеп тапсырмаларын да орындайды. Ол кітаптарды жақсы көреді. Ол Номансленд патшалығы туралы біледі. Бірақ оқып білу, көру мүмкін болмаса, өкінішті екенін сезінеді. Егер ол ұша алатын болса еді, дейді. Ол өзіне жақсылық жасайтын біреуді қалайды. Ол жалғыздықтан қиналады. Қарт сұр әйел пайда болады. Ол: "Мен сіздің ақылшы әжеңізмін" дейді. Долор: "Маған ойнауға бала әкелесіз бе?" деп сұрайды. Ол: "Жоқ" дейді. Бірақ оған сыйлық береді: саяхаттық плащ. Медбике кіммен сөйлесіп жатқанын көру үшін бөлмеге кіргенде, ол жоғалып кетеді. Плащ пончоға ұқсайды. Ол оның сиқырлы күшін білмейді. Бір күні ол ауырып қалады, оның ақылшы әжесі келіп қалады. Ол неге жүре алмайтынын сұрайды. Ол оған ешқашан жүре алмайтынын айтады. Ол қайғыға батады. Ол: "Плащың қайда?" деп сұрайды. Ол оны шкафқа салып қойған. Ол оған оны қалай қолдану керектігін және люкті қалай ашу керектігін үйретеді. Ол сиқырлы сөздерді айтса, ол үлкейеді. Алдымен ол ұшу үшін қажетті сөздерді ұмытады. Ол люкті ашуды ұмытып кетеді. Ақыры мұнараның айналасында ұшып жүргенде, өзін керемет сезінеді. Бірақ ол тек қана қалың жазықтарды, жұлдыздар мен айды көреді. Ол қатты суынып кетеді. Бірақ ол үйге қайтатын сиқырлы сөздерді ұмытыпты. Плащ оны мұнарадан тез әрі жылдам алып кетеді. Ол қорқып кетеді. Ол өзінің ақылшы әжесінен оны үйге қайтаратын сиқырлы сөздерді еске түсіруін өтінеді. Ол бір дауысты естіп, оған сөзді айтады. Үйге келгенде, ол плащын алып тастайды, ол кішірейіп, өзіне бүктеледі. Медбике оның кеткенін білмейді, бірақ люкті ашық қалдырғаны үшін ашуланған. Мұнда суық! Сол түні Принц Долор ертең тағы да ұшып шығуға асыққан. Келесі күні сабақ пен үй тапсырмасын тез орындап, қайтадан плащты киіп шықты. Ол әр түрлі гүлдер мен ағаштар мен шөптерді, құстар мен аңдарды көрді, олар одан қашып кетеді. Ол жақсырақ көруді тіледі, сондықтан оның ақылшы әжесі оған көзілдірік жіберді. Ол келесі күні ойыншықтарымен ойнайды, ойыншық жылқысы туралы ойлайды және оның нағыз жылқысы болғанын қалайды. Сол түні ол сыртқа шыққанда, өзімен бірге тамақ, су және пальто алып келді және ұзақ уақыт ұшты. Ұшу кезінде ұйықтап қалды. Ол оянғанда, енді шөлейт далада емес еді. Ол ауылдың сыртында еді. Ол өзендер мен төбелерді, жануарларды, ағаштарды және тіпті шарлауықты көрді. Ол бәрін жақсырақ естуді тіледі, сондықтан оның ақылшы әжесі оған күміс құлақтар жіберді, олар өз құлақтарына сәйкес келеді. Ол: "Біреулер келіп тұр ма екен?" - деп ойлады. Ол ойнайтын кішкентай баласын қатты қалады. Оның ұшқыш плащы төмен түсіп, оны жақындатады, далада жылқымен жүгіріп бара жатқан баланы көреді. Ол қарап тұрған кезде кішкентай ханзада жылайды, өйткені ол өзі ешқашан сол жолмен жүгіре алмайтынын білген. Содан кейін оның қолына бір жаңқа ұшып келді және ол қайтадан қуанышты болды, өйткені бұл осындай таңғажайып және керемет нәрсе болды. Ол өзінің әке-шешесін ойлады. Ол олардың не болғанын білгісі келді. Жаңқа оның жанында қалып, люктің алдында тұрады. Ол жүгіріп жүрген баланы көргеннен кейін, енді ұшып жүргісі келмейді деп шешті, өйткені бұл оны қайғыландырады. Бірнеше айдан кейін ол ханзадалар сияқты патша бола ма деп ойлады. Оның медбикесі бір қағазға "Сіз патшасыз" деп жазып, ақыры оның бүкіл тарихын жазып берді. Ол тыңшы естімеген жағдайда, оған айтпау ережесін бұзған жағдайда, сөйлеуден қорықты. Сол түні ол плащты қолданып, оған өзі қалағанды емес, "мен көруім керек нәрсені" көрсетуін өтінді. Ұшқыш плащ оны Номансленд қаласына алып барды. Мағжан оның жанынан ұшып өтіп, ерекше таныс дауыспен сөйледі. Мағжан оған сарайды – ол ең үлкен ғимаратты көрсетті және оның ағасы – регент патшаны көрсетті, ол жатыр, былғарыдан жасалған адам сияқты көрінеді. Құс оған қала көтеріліс бастағанын көрсетті. Революция болып жатыр. Ол көшелерде қорқынышты шайқастарды көрді. Ол одан әрі көруге іш тартпады және мұнарасына қайтып ұйықтады. Оянғанда медбикесінің кеткенін байқады. Ол мұнарасының сыртында аттың іздерін көрді. Ол қара салт атты медбикесін алып кеткенін түсінді. Ол мұнарада көп күндер бойы жалғыз қалды. Ол тамағы таусылына жақын қалды және өте қайғылы және жалғыз болды, сонда бір күні таңертең дабылдың дыбысын естіді. Қаладан келген адамдардың зор шеруі оның мұнарасына келді. Олар ән салып, қуанышпен тойлады, өйткені ол тірі екенін естіген. Медбике мен қара салт атты қалаға Долор ханзада туралы айту үшін келді. Ол жаңа патша болып тағайындалды. Ол қаланы көп жылдар бойы басқарады. Қартайғанда, ол патшалықтың халқына ол кетіп, ешқашан қайтпайтынын айтады. Ол плащына отырып (ешкім бұрын көрмеген), ұшып кетеді.
On the day of Prince Dolor's baptism, there was a great procession. His well to do nurse was fiddling with her dress while holding the Prince and she dropped him, causing damage to his spine (probably). But she told no one. A fairy godmother appears to the Nurse and reveals she knows what happened. The Prince's Mother (the Queen) dies. The Prince's legs never grow strong. He cannot walk; he can only crawl with his arms. The King dies, too. The Regent family moves into the castle (with many kids) and the Prince's Uncle rules the kingdom. Things are good throughout the land, but Prince Dolor is ignored. The new King sends Dolor away and tells everyone that Dolor died. Dolor is sent away to live in the lonely tower in the middle of a wasteland. There are no doors in the tower. It is 100 ft tall. But he has many books, toys and maps. His only companion is his nurse. And a deaf mute Black Knight brings them food and things. The Nurse is a 'prisoner', too. They use a ladder to get up into the tower. The Black Knight visits once a month. The Prince likes to be quiet and look out the window at the lonely plains. He does his lessons and schoolwork. He loves books. He learns of the kingdom of Nomansland. But he feels that to read of things and never see them is sad. If only he could fly he wished. And he wishes he had someone who would be nice to him. He was lonely. An old grey woman appears. She says I am your fairy godmother. Dolor asks, "Will you bring me a boy to play with?" She says no. But gives him a gift: A travelling cloak. When the nurse comes into the room to see who he was talking to, she disappears. The cloak looks like a poncho. He didn't know the magic powers it holds. One day he gets sick and his fairy godmother comes to visit. He asks her why he can't walk. She tells him he will never walk. He is sad. She asks where is your cloak? He had put it in the closet. She teaches him how to use it with the magic words and reminds him to open the skylight. When he says the magic words it grows bigger. At first he forgets the words that make it fly. And he forgets to open the skylight. When he was finally out flying around the tower, he felt wonderful. But he saw only dreary plains, the stars and moon. He got very cold. But he forgot the magic words that would take him home. The cloak took him faster and faster away from the tower. He became frightened. He calls out for his fairy godmother to please, please remind him of the magic words to bring him home. And he hears a voice tell him the word. When he gets home, he puts the cloak away and it shrinks and bundles itself up. The nurse didn't know he was gone, but is cross with him for leaving the skylight open. Its freezing in here! When Prince Dolor went to bed that night he couldn't wait to go out flying again tomorrow. The next day, he did his lessons and schoolwork quickly and went out on the cloak again. He saw all kinds of flowers and trees and grass, birds and small animals that scurried away from him. He wished he could see better and his godmother sent him some spectacles. He plays with his toys the next day and thinks about his toy horse and wishes he had a real horse. That night when he went out, he brought with him some food and water and a coat and he flew for a long time. He fell asleep while flying. When he awoke he was no longer in the wasteland. He was in the countryside. He saw rivers and hills, animals, trees, and even a waterfall. He wished he could hear everything better and his godmother sent him some silver ears that fit over his own. He wondered if he would see any people. He wished so much to have a little boy to play with. His flying cloak dipped lower and brought him closer to see a boy running in the field with his horse. As he watched, the little prince cried because he knew that he himself would never be able to run that way. Then a lark flew into his lap and he was happy again because this was such a strange and wonderful thing. He wondered about his mother and father. He wondered what happened to them. The lark stayed with him and lived right outside his skylight. He decided after seeing the running boy that he didn't want to fly around any more because it made him sad. A few months later he wondered if he will ever be the king as princes are supposed to. His nurse wrote on a paper "You ARE a king” and she finally wrote out his whole history for him. She was afraid to speak in case a spy heard her break the rule about not telling him. That night he used the cloak and asked it to show him not what he wanted to see but “what I SHOULD see.” The flying cloak took him to see the big city of Nomansland. A magpie came to fly next to him and spoke to him with a strangely familiar voice. The magpie shows him the palace – the biggest building he ever saw and showed him the regent King, his uncle – who had just died and was lying there looking like a wax figure. The bird showed him that the town was beginning to revolt. There was a revolution going on. He saw terrible fighting in the streets. He didn't want to see any more and he went home to his tower to sleep. When he woke up re realised his nurse was gone. He sees hoof prints outside his tower. He realises that the Black Knight came and got the nurse and took her away. He is alone in the tower for many days. He almost runs out of food and is very sad and lonely when one morning he hears a trumpet. A huge parade of people from the city had come to his tower. They were singing and celebrating for they had heard that he was alive. The nurse and the black night rode to the city to tell them about Prince Dolor. He was crowned the new king. He rules the city for many years. When he gets old, he tells the people of the kingdom that he will leave and never come back. He gets on his cloak (which no one ever saw before) and flies away.
Жариялану тарихы
Роман алғаш рет 1875 жылы Ұлыбританияда «Дальди Исбистер және Ко.» баспасынан, 56 Людгейт Хилл, Лондон мекенжайы бойынша жарық көрді. Басылып шығарылуы «Virtue and Co., City Road», Лондон баспасында жүзеге асты. Бірінші басылымда алдында бір сурет және 23 гравировкаланған иллюстрация болды, мұқабасы мен арқасы алтын және қара түстермен безендірілген, жасыл матамен мұқабаланған қатты кітап түрінде шықты. Кітаптың барлық жиектері алтынмен қапталған. Оның жарыққа шығуы Крейктің танымал «Джон Галифакс, джентльмен» романынан кейін болды, бұл туралы мұқабасында көрсетілген. Одан бері көптеген басылымдары жарық көрді.
The novel was first published in 1875 in the UK by Daldy Isbister and Co., 56 Ludgate Hill, London. Printed by Virtue and Co., City Road, London. The first edition had a frontis piece and 23 engraved illustrations and was a hardback bound in green cloth, decorated in gilt and black with illustrations on the front and spine. All edges were gilded. Its publication followed Craik's popular novel John Halifax, Gentleman and this was stated on the cover. It has remained in publication since, with multiple editions.
Сын
"Мен Муллохтың "Кішкентай Шайқалы ханзада" туралы әйгілі әңгімесін толық мақұлдамаймын", - деп жазды Л. Фрэнк Баум өзінің "Қазіргі заманғы ертегілер" атты эссесінде, "өйткені ол әдемі жазылғанмен, мазмұны тым қайғылы. Әрине, көптеген кемтар балалар кішкентай шайқалы ханзаданың және оның сиқырлы плащының басынан өткен оқиғалардан белгілі бір деңгейде көңіл көтеріп алған; бірақ қалыпты балаларды қайғылы тақырыптармен мазалауға болмайды, тіпті кемтар балалар да дені сау және күштілерді құрметтеуді жақсы көреді".
"I do not wholly approve Miss Mulloch's famous story of the 'Little Lame Prince,'" wrote L. Frank Baum in his essay, "Modern Fairy Tales," "for although it is charmingly written it is too pitiful in sentiment. Doubtless many crippled children have derived a degree of comfort from the adventures of the little lame prince and his magic cloak; but a normal child should not be harassed with pitiful subjects, and even the maimed ones prefer to idolize the well and strong."
Романның атауын түсіндіру
Бірінші басылымның толық атауы – Шала ханзада және оның саяхатқа шығатын плащы – Жасы мен қартқа арналған нақыл.
The full title of the first edition is The Little Lame Prince and His Travelling Cloak – A Parable for Young and Old.