Кіріспе

Бенедикт монастыры, Штирия, Австрия.

Адмонт аббаттығы (Stift Admont) – Энс өзенінің жағасында орналасқан бенедикт монастыры және ұзақ жылдар бойы жиналған ғылыми коллекция. Ол барокко архитектурасымен, өнерімен және қолжазбаларымен әйгілі. Аббаттықтың таулы Гезузе ұлттық паркінің шекарасында орналасқан жері (Адмонт атауы латынша "ad montes" деген сөзден шыққан, яғни "таулар жанында") ерекше сұлу көріністерге ие.

Аббат шіркеуі

Қазіргі шіркеуді сәулетші Вильгельм Бюхер 1865 жылғы өрттен кейін бұрынғы шіркеудің орнына жобалаған. Ол Регенсбург соборынан шабыттанды және Австриядағы алғашқы неоготика стиліндегі қасиетті ғимарат болды. Онда 12 ғасырға тән роман стиліндегі қаптамалы есіктер сақталған. Екі батыс мұнарасының биіктігі 67 метр, ал қасбетінде Сент-Бенедикт және Сент-Схоластиканың мүсіндері орналасқан. Шіркеудің қасиетті қамқоршысы – әулие Блездің мүсіні батыс есіктің жоғары жағында тұр. Ішкі кеңістігі орталық және екі бүйірлік дәлізден тұрады, олардың әрқайсысында бес бүйірлік шағын шіркеу және алты құрбандық тақтасы бар. Мартино Алтомонте (1657–1745) салған Мария Иммакулатаның құрбандық тақтасындағы суреті Штаммельдің рознигінің құпияларын бейнелейтін 15 ойылған медальонмен шеңберленген. Екі өнер туындысы да 1726 жылы жасалған және 1856 жылғы өрттен аман қалған. Бір бүйірлік шағын шіркеуде Штаммельдің әйгілі туған бесігі орналасқан. Ол 25 желтоқсаннан 2 ақпанға дейін көруге ашық. 1518 жылға жатқан триумф аркасы астындағы готикалық айқыш Андреас Лакнерге жатқызылады. Ақ Каррара мәрмәрінен жасалған бас құрбандық тақтасының үстінде әулие Блездің мүсіні тұр. Хоры Бенно Хаанның 18 ғасырдың басында жасалған гобелендерімен әсемделген. Сент-Бенедикт шағын шіркеуінде Иоганн Майнрад Гуггенбихлердің шеберханасынан шыққан барокко стиліндегі Корпус Кристи орналасқан.

Қазіргі күн

Адмонт қауымы аббат Бруно Хабл басшылығымен 27 монахтан астам тұрады. Аббатхана 27 шіркеуге жауапты, 600-ға жуық оқушысы бар орта мектепті және Фрауэнбергтегі қарттар үйін басқарады. Оның түрлі шаруашылықтары мен кәсіпорындарында 500-ге жуық адам жұмыс істейді, сондай-ақ төменде сипатталған мұражайлар мен жинақтарды басқару құқығына ие.

Кітапхана

1776 жылы архитектор Джозеф Хубердің жобасы бойынша салынған кітапхана залы 70 метр ұзын, 14 метр ені және 13 метр биіктігімен әлемдегі ең ірі монастырлық кітапхана болып табылады. Онда монастырьдің барлық 200 000 томдық қорынан шамамен 70 000 том кітап сақталған. Кітапхана төбесі Бартоломео Альтомонте салған фрескалармен әсемделген жеті күмбезден тұрады, ол фрескалар адам білімінің Құдайлық аянға жеткен деңгейіне дейінгі кезеңдерін бейнелейді. Жарық 48 терезе арқылы кіреді және алтын мен ақ түстердің бастапқы схемасымен шағылысады. Архитектура мен дизайн Ағарту дәуірінің идеалдарын көрсетеді, ал Джозеф Стаммельдің "Төрт соңғы нәрсе" атты мүсіндері оған қарама-қарсы келеді. Аббатханада 1400-нен астам қолжазба бар, олардың ең ескісі Зальцбургтегі Санкт-Петер аббатханасынан архиепископ Гебхардтың сыйы ретінде келген, және ол мұнда қоныстанған алғашқы монахтармен бірге келді. Сонымен қатар, 900-ден астам инкунабулалар да сақталған.

Мұражайлар

Барокко дәуірінен бастап аббаттар түрлі-түрлі «қызықты» заттар мен ғылыми үлгілерден жинақ құрастырған, олар 1865 жылғы өртте толығымен жойылды. Жаңадан құрылыс жұмыстарының аясында Габриэль Стробл әке жоғалған жинақтарды қайта толықтыруға бел буып, қазіргі заманғы мұражайлардың негізін қалады. Стробл әке өзі ботаник болғанымен, жәндіктер жинағын да дамытуға көп еңбек етті, соның нәтижесінде ол заманының көрнекті энтомологтарының біріне айналды. Қазіргі таңда табиғат тарихы мұражайында 250 мыңнан астам жәндік үлгісі сақталған, оның ішінде Еуропадағы ең ірі үш диптера коллекциясының бірі бар. Сонымен қатар, минералдар, тау жыныстары және экзотикалық түрлер сияқты басқа да жинақтар құрылды. Аббатханада тарихи және заманауи өнердің екі маңызды коллекциясы орналасқан. Тарихи өнер жинағын 1959 жылы Адалберт Краузе әке бастады және 1980 жылдан бері оның көлемі айтарлықтай артты. Аталған мұражай 2003 жылы есігін ашты. Жинақта ерекше орын шіркеу өнеріне берілген, мысалы, әйгілі шебер Бенно Хаанның және аббат мүсіншісі Джозеф Стаммельдің көптеген шіркеу тігістері сақталған. 1997 жылдан бері аббатханада заманауи өнер жинағы құрылып келеді, ол көбінесе жас австриялық суретшілердің туындыларынан тұрады және аббатхананың үй-жайларына арнайы жасалған туындыларды қамтиды.