Кіріспе
Lusitanosaurus (мағынасы "португалдық кесіртке") – Португалияның ерте юра дәуірінің Синемур кезеңінен табылған ірі, базальды тиреофоралық динозаврлар туысы. Бұл Еуропаның төменгі юра кезеңіндегі осы топтың екінші мысалы және Иберия түбегіндегі ең ежелгі белгілі динозавр. Ол 1978 жылы Лиссабондағы Ұлттық табиғи тарих және ғылым мұражайындағы өрт кезінде жоғалған тістері бар үлкен сол жақ үстіңгі жақ сүйегіне негізделген.
Lusitanosaurus (meaning "Portuguese lizard") is a genus of large basal thyreophoran dinosaur from the Sinemurian stage of Early Jurassic of Portugal. It is the second example of the group from the Lower Jurassic of Europe and it is the oldest known dinosaur from the Iberian Peninsula. It is based on a large left maxilla with teeth that was lost in the fire at Museu Nacional de História Natural e da Ciência, Lisbon, in 1978.
Сипаттама
Қалдық бір ғана жартылай сол жақ жоғарғы жақ сүйегінен, жеті тісімен тұрады. Жақ сүйегінің ұзындығы 10,5 см, ал тірі жануардың бас сүйегінің шамамен 38,7 см болған деп есептеледі. Тістері Scelidosaurus тістерімен ұқсастықтарды көрсетеді, әр тістегі маңызды алдыңғы және артқы базальдік нүктелердің болуымен оған жақын. Бұл жоғарғы жақ сүйегі Scelidosaurus-тің жақ сүйегінен екі есе үлкен болғаны анық. Лаппарент пен Збишевский бастапқыда оны Scelidosaurus-қа байланыстырып, екеуін де Стегозаврларға жатқызды, сонымен бірге тістердің Scelidosaurus-тан ерекшеленетінін көрсетті. Гинзбург бұл үлгіні атап, оның Scelidosaurus-тың голотипінен үлкен екенін байқады. Лузитанозавр, күні бүгінге дейін, екі аяғымен немесе төрт аяғымен жүретін, денесінің көп бөлігінде тығыз қабықшасы бар шөп жейтін жануар болғанға ұқсайды.
Ашу тарихы
Тұқымды алғаш рет Альберт Феликс де Лаппарен мен Жорж Збишевский 1957 жылы сипаттады. Типтік түрі – Lusitanosaurus liasicus. Туыстың атауы Лузитаниядан шығарылған, ол аймақтың көне латынша атауы. Түрлік атауы Лиасқа сілтеме жасайды. Голотипі Лиссабон университетінің Табиғат тарихы мұражайының коллекциясына кірген. Табылу орны және жиналған күні белгісіз, бұл дұрыс геологиялық мерзімдеуді қиындатады, бірақ матрицалық тау жынысынан Сан-Педро-де-Моэль маңынан кеш синемур (ерте юра) қабаттарында табылғанын болжауға болады. Бұл оны Португалиядағы ең ежелгі белгілі динозавр етеді.
Жіктеу
Бұл бастапқыда де Лаппарент тарапынан Stegosauria тобына жатқызылған Lusitanosaurus қазіргі таңда Thyreophora тобының базалық мүшесі саналады, мүмкін Scelidosauridae тұқымдасына жатады, бірақ бұл әлі нақты емес, себебі бұл тұқым парафилетикалық деп есептеледі. Ұсынылған үлгінің толық еместігі оны анықтап алуға кедерілді етеді, өйткені ол базалық Thyreophora ішіндегі әртүрлі деңгейде болуы мүмкін, мысалы, Эмаузаврға туыс болуы да мүмкін. Кейбір авторлар оны күмәнді атау (nomen dubium) деп қарастырады.
Палеоорталық
Сан-Педро-де-Моэль тау жыныстары көбінесе шеткі теңіз ортасында қалыптасқан әктас қабаттарынан тұрады. Лузитанозаврдан басқа, бұл жартастан Proleptolepis туысына жататын балықтардың қалдықтары табылды. Оксинотицерас, Биферицерас, Келтония және Плесехиоцерас сияқты аммониттер де жиі кездеседі. Соңында, бұл бөлім Португалияның басқа жерлерінен қарағанда Синемур және Плиенсбах қабаттарының арасындағы кезеңдік шекараны егжей-тегжейлі көрсететін әктас нанофоссилдерімен танымал.