Кіріспе

Жарық шамдарын басқаратын техник

Жарық шам операторы немесе followspot операторы – арнайы сахна жарық құралын, followspot-ты басқаратын театр техниктері. Followspot – өнер көрсетілімі кезінде оператор қолмен басқаратын кез келген жарық құралы. Әдетте, followspot – қолмен оңай бұрылып, мөлшерін, сәулесінің енін және түсін өзгертуге арналған, үлкен, арнайы жарық құрал болып табылады.

Бақылау орындары

Кескіштер – Сәуленің жоғарғы және төменгі бөлігін кесіп немесе жапқыштармен жабады. Диммер – Жарықтың күшін реттейді. Ирис – Сәуленің мөлшерін басқарады. Тромбон – Фокустық қашықтықты өзгертеді. Түс фильтрлері – Жарықтың түсін өзгертеді. Бұмеранг немесе түсті журнал деп те аталады. Түсті журналдарда түсті фильтрлер орналасқан, олар прожектордың арт жағынан алға қарай саналады.

Сызық салу

Басты бақылаушы сізге "Spot 2 (және 3) [актер/актриса]ға, 2 фильтрмен (кейде бірден бірнеше түс) және жартылай күңгірттеумен" деп белгі береді. Алғашында бұл шатастырушы болуы мүмкін, бірақ әдетте сіздің алдыңызда белгілер парағы болады, сондықтан сіз өз белгілеріңізді біліп, оларды дұрыс аласыз. Белгіні дұрыс алу бір жақ, бірақ прожекторды дұрыс бағыттап, дұрыс жерге бағыттау да өте маңызды. Үлкен музыкалық іс-шаралардағы аренада "күңгірттеу" орнына "көлеңкелеу" қолданылуы мүмкін, мысалы "көлеңкелеу кіру/шығу" (тегіс өтулер) немесе "қараңғылық/қалпына келтіру" (жедел өтулер) сияқты. Театр және тікелей музыка салаларында терминологияда шағын айырмашылықтар бар, бірақ жарық операторының жабдықтары мен атқаратын рөлі бірдей.

Орнын анықтау және белгі беру

Кәсіби театрларда, аудиторияларда, ареналарда, амфитеатрларда, колозейлерде, конгресс орталықтарында, сахналық өнер орталықтарында, қоғамдық және мектеп театрларында операторлар Telrad деп аталатын арнайы құралды қолдана алады. Telrad – телескоптың іздеу құрылғысынан шыққан сигналды туралау құралы. Бұл құрал операторға жарық шығарудан бұрын (алдын ала орнатылған күйде жабық тұрғанда) немесе сахнадағы жарықтандыру арқасында бақылау нүктесін анықтау қиын болғанда сахналық түсірілімдер кезінде жарықты туралауға көмектеседі, сондай-ақ екі жарық көзі бір-біріне қатысты белгіленген нысандарға бағытталғанда да қолданылады. Оператор Telrad арқылы қарағанда бірнеше қызыл шеңберлерді көреді (оларды әлсіз жарықта көмектесу үшін күңгірттеуге болады), бұл жарықты туралауға көмектеседі. Әсіресе, айналадағы ортаға жарық шашырамауы қажет болғанда, нақтылықты қажет ететін тығыз сигналдарды қабылдау үшін. Көп жағдайда Telrad корпусының орналасуы және оператордың көзіне қатысты арақашықтығы, бас, жартылай дене, толық дене түсірілімінің стандартты өлшемдерімен туралауға мүмкіндік береді. Жарық операторы Bindon бағыттау концепциясының арқасында екі көзін де ашық ұстап құрылғыны пайдалана алады, бұл мидың екі көзден келетін біріктірілген көруге қызыл белгіні енгізуіне мүмкіндік береді. Осы қызыл нүктелі көзбен қарау құрылғылары пайда болғанға дейін әртүрлі әдістер қолданылды және олар әлі де қолданылуда. Мысалы, көрінетін аумақты шектеу үшін кішкентай құбырды пайдалану немесе әртүрлі қатты сымдардан (кейде көміртек аркасында пайдаланылатын көміртек таяқшалардан) қолдан жасау. Сондай-ақ, жарықты туралауға көмектесетін көзді жасау үшін магниттер жиынтығы және басқа да әртүрлі заттар бекітілді. Тағы бір ерте әдіс, әлі де қолданылуда, құрғақ өшірілетін тақта, қабырғаға жабыстырылған қағаз парақтар, түрлі түсті немесе ақ электрленген (немесе гафферлік) лента қолдану, содан кейін оларға жарық ағып кетуінің пішіні белгіленеді. Жарық шамдары дұрыс орналасқан кезде жарық ағып кетуінің бастапқы контурлық іздерін жасау, бұл белгілер пайдалану үшін жарық шамдарының артқы жағында немесе үстінде орналасады. Қалыпты жұмыс кезінде жарық шамдарының корпусынан шығатын шағын жарықтар, артқы жақтағы орны алдыңғы линзаларға қатысты өзгере қозғалады, көрермендер оларды байқамайды және олардың назарын бұзбайды. Шағын жарық ағыны тақтадағы, қағаздағы немесе лентадағы белгілерге тура келгенде, жарық көзі алдын ала белгіленген позицияда, қабылдау орнына қатысты орналасады. Бұл операторға көлеңкеге түспей, қажетті сигналды дәлдеуге мүмкіндік береді (позицияны растау үшін сахнадағы жарықты көру үшін жарықты аздап ашу, бұл көрермендерге кедергі келтіруі мүмкін немесе тұйық күйде сахнаны жарықтандыру). Бұл опциялар жарық операторына сахнадан алыс қашықтықтан өз белгілерін табуға көмектеседі. Нақтылық үшін бағыттау құрылғыларын қолдану театр стиліндегі қойылымдарда, ареналардағы, амфитеатрлардағы, колозейлердегі әртүрлі музыкалық концерттерге қарағанда көбірек қолданылады. Жарық шамдарының орналасуының арақашықтығы мен орынның көлеміне байланысты әртүрлі қашықтықтар да бағыттауға көмектесетін құрылғылардың қажеттілігіне әсер етуі мүмкін.