Кіріспе

Ресейлік австралиялықтар – толық немесе ішінара орыс тегі бар Австралия азаматтары немесе Ресейден көшіп келіп, Австралияда тұратын адамдар.

Ертедегі теңіз байланысы

1807 жылы «Нева» шлюпы капитан-лейтенант Людвиг фон Хагемейстердің басшылығымен Порт-Джексонға келді, онда ол Ресей Америкасына жол тартқанда азық-түлік жүктеді. Бұл Австралия құрлығына келген алғашқы ресейлік кеме болғандықтан, кейде Австралия колониялары мен Ресей арасындағы қарым-қатынастың бастауы деп есептеледі. 1820 жылы байланыстар жалғасты, онда капитан Михаил Лазарев пен Фабиан Готтлиб фон Беллинсгаузен басқарған ресейлік кемелер «Восток» («Шығыс» деген мағынада) және «Мирный» («Бейбіт») Порт-Джексонға келді. Олар патша Александр I қолдауымен Антарктиданы зерттеу экспедициясы кезінде бірнеше рет азық-түлік пен жөндеу іздеді. 19 ғасырдың ортасына дейін Австралияда, әлі де Британ империясының бір бөлігінде, Ресей империясынан келген бірнеше ондаған орыс, украин, литвалық, латыш, фин және басқа да эмигранттар тұрды. 19 ғасыр бойы Ресей кемелері Австралияға келіп тұрды, ал бірнеше ресейлік теңізшілер өз кемелерін тастап, Австралияда тұрақтады. Меннониттер мен духоборлар сияқты діни секталар Австралия мен Жаңа Гвинеяға 40 000-ға дейін қоныс аударушы жіберуді жоспарлады, бірақ ресей баспасөзіндегі кең талқылаудан және 2000-ға жуық адамның эмиграцияға өтініш білдіруінен кейін бұл жаппай көші-қон орындалмады. Ресей императорлық флотының «Богатырь» корветі 1863 жылы Мельбурн мен Сиднейге достық сапар жасады. Польшалық дезертирлерден алынған мәліметтер Ресейдің Одақты қолдау үшін Австралияға шабуыл жасау жоспарлары туралы көрсетті. (Австралия және Американдық Азаматтық соғыс: Ресей императорлық флоты туралы көріңіз). 1882 жылы Ресейдің үш әскери кемесі – «Африка», «Вестник» (Хабаршы) және «Пластун» – Мельбурн портына кірді, бұл баспасөзде ресейлік шапқыншылық туралы жаңа қорқыныштарды тудырды. Шабуылдық ниет болмағандықтан қорғаныс күштерінің қысқа мерзімді жұмылдырылуы болды. 1885 жылы британдық отаршылар Ресейдің тағы да жақын арада басып кіруі мүмкін деп ойлады және Ботани шығанағындағы «Сиднейдің артқы есігін» қорғау үшін Бере аралының бекінісін салды.

Көші-қон толқындары

XIX ғасырдың соңында Ресей империясынан жылына 250 мыңға дейін адам АҚШ, Канада, Аргентина және Бразилия сияқты елдерге эмиграциялады. Австралия бұл елдерге қарағанда әлдеқайда аз танымал бағыт болды, 1890 жылы Австралияға барлығы 300 ресейлік кеткен. 1891 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, Австралияда 2881 орыс тұрды, оның ішінде 2350 ер адам және 531 әйел адам.

Екінші толқын 1905-1917

Екінші толқын 1905 жылы Ресейдің орыс-жапон соғысында жеңіліске ұшырағаннан кейін, сол жылғы революция мен 1917 жылғы ақпан революциясы аралығында болды. Бұл көшіп келгендер патшалық режимнің саяси қарсыластары және Ресей қарулы күштеріндегі міндетті әскери қызметтен бас тартқандарды құрады. 1914 жылы Австралиядағы Ресейдің бас консулы Александр Николаевич Абазаның мәлімдемесіне сәйкес, Австралияның 4,5 миллион халқының ішінде Ресей империясынан 12 000 адам болған. Австралияның демократиясы мен әлеуметтік мобильдігінің тартымдылығы көптеген эмигранттардың алғашқы жылдарындағы қиындықтарды басып өтуіне себеп болды, көбінесе олар ағылшын тілін білмегендіктен жұмыспен қамтылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралияда тұратын барлық орыс еркектерінің кемінде төрттен бірі Австралия армиясында қызмет етті. Бұл көрсеткіш жалпы австралиялық халықтан жоғары болды.

Бесінші толқын Ресейліктер бүгінде Австралияда

2006 жылғы халық санағы бойынша Австралияда Ресейде туған 15 354 адам болған. Ресейде туған тұрғындардың көп бөлігі Мельбурн (5 407) немесе Сиднейде (5 367) тұрады. Ресейде туған тұрғындардың көп үлесі әйелдер (62%), ал басым көпшілігі (69%) 1990 жылдан кейін Австралияға келген. Сондай-ақ 2006 жылғы халық санағында 67 055 австралиялық тұрғын өздерінің орыс тегінен екенін, жалғыз немесе басқа бір тектің қатысуымен білдірді.

Австралиядағы орыс православие шіркеуі

Австралиядағы алғашқы орыс православие шіркеуі 1925 жылы Брисбенде құрылды. Ондағы Әулие Николай шіркеуі (қазіргі Әулие Николай орыс православие соборы) патша-мартир Николай II-ге арналған ескерткіш болуы тиіс еді. 1925 жылы Сиднейге көшіп келген кен инженері Илья Репин (1888–1949) 1930 жылдары Сиднейдегі Робертсон жолында орыс православие шіркеуін құруға көмектесті. Алдымен өз үйінде қызмет өткізіп, ол жерде Әулие Владимир шіркеуін құрды, ол бүгінге дейін сақталған. Австралияға орыс мәдени және өнер сапарларының ұзақ тарихы бар. 1913 жылы Ресей императорлық балеті Австралияға гастрольдік сапар жасады, бұл Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ресейлік актерлердің алғашқы және жалғыз қойылымы болды. 1926 жылы әйгілі орыс балеринасы Анна Павлова Мельбурн мен Сиднейде биледі, сол кездегі Австралия балетіне үлкен серпін берді. Сол жылы атақты опера әншісі Федор Шаляпин Австралияда концерттік турне өткізді. Танымал балерина Ирина Баронова Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Австралияға гастрольдік сапар жасап, 2000 жылдан бастап 2008 жылы қайтыс болғанға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Байрон-Бейде тұрды. Ол Корольдік би академиясының вице-президенті және Австралия балетінің меценаты болды, 2005 жылы өзінің естеліктерін жариялады. Кира Буслофф (Абрикосова) (1914–2001) Австралиядағы ең көне балет труппасының негізін қалаушы ретінде танымал. Монте-Карлода орыс ата-аналарынан туған ол 1938 жылы Ковент-Гардендегі орыс балетінің құрамында Австралияға келді және 1939 жылы гастроль аяқталғаннан кейін Австралияда қалды. Ол күйеуі, композитор Джеймс Пенбертимен бірге Пертке көшіп, 1952 жылы Батыс Австралия мемлекеттік балет труппасын құрды. Пианисттер Александр Сверженский мен Филипп Шовк, суретші Данила Васильев Австралияда жұмыс істеп, өнер саласының жергілікті дамуына үлкен үлес қосты, ал өнер тарихшысы Нина Кристесен 1946 жылы Мельбурн университетінде орыс тілі мен әдебиеті кафедрасын ашты. Австралияда орыс өнері фестивальдері мен іс-шаралары танымал. 1987 жылы Александр Пушкиннің қайтыс болуының 150 жылдығына орай поэзия фестивальдері өткізілді, ал Мельбурн мен Сиднейдегі ірі қалалардағы көптеген орыс мәдени және әлеуметтік ұйымдары белсенді жұмыс істейді. "Орыс байланысы" Австралиядағы орыс мәдени шаралары мен оқиғалары туралы тәуелсіз және толыққанды ақпараттық нұсқаулық. Бұл ұйым өнер көрмелері, балет, классикалық музыка, концерттер, фестивальдер, балалар іс-шаралары, кино, мюзикл, лекциялар, опера және театр сияқты орыс мәдени іс-шараларын қолдайды. "Орыс байланысы" жаңа орыс әдебиеті мен түрлі кітапханалардан қол жетімді орыс тіліндегі фильмдер каталогын қосып, үнемі кеңейіп келеді. Ресейдің Михаил Андреевич ханзадасы. Адам Бэрнс: Иммиграциялық адвокат және бұрынғы регби ойыншысы. Дария Гаврилова: Теннисші. Грег Джелоудев: Регбиші. Питер Менгеде: Америкалық Helmet және Handsome топтарының гитарисі және негізін қалаушы мүшесі. Владимир Михайлович Петров: Дипломат. Евдокия Петрова: Австралиядағы орыс тыңшысы. Коста Ронин: Актер.

Ресейдегі австралиялықтар

Австралиядағы ресейлік байланыстар көбінесе Австралияға көшіп келген немесе сапармен келген Ресейде туған адамдардан құралған. Ресейге көшкен австралиялықтардың ең танымал өкілі – атақты физик Александр Михайлович Прохоров. Ол 1916 жылы Квинсленд штатының Атертон қаласында орыс иммигранттарының отбасында дүниеге келген. Ол және оның ата-анасы 1923 жылы КСРО-ға көшіп барды. 1964 жылы ол лазерлер мен мазерлер саласындағы еңбектері үшін физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Сонымен қатар, 1969 жылдан бастап "Кеңес энциклопедиясының" бас редакторы қызметін атқарды.