Кіріспе

1937 жылғы әскери емес аймақ комитеті

1937 жылы Нанкин қауіпсіз аймағын құру және басқару үшін Халықаралық комитет құрылды. Сол кезде қалада көптеген батыс елдерінің азаматтары сауда жасап немесе миссионерлік сапарларда болып жүрді. Жапон императорлық армиясы Нанкинге (Нанкин деп те аталады) жақындағанда, олардың көпшілігі қаладан қашып кетті. Алайда, батыстықтардың аз ғана саны – кәсіпкерлер, журналистер және миссионерлер қаладан кетпеді. Миссионерлердің көп бөлігі американдықтар еді, олар епископтық, Мәсіхтің шәкірттері, пресвитериандық және методистік шіркеулерден келген. Батыстықтар күш-жігерлерін үйлестіру үшін комитет құрды: Нанкин қауіпсіз аймағы үшін Халықаралық комитет. Неміс бизнесмені Джон Рабе, оның нацистік партияға мүше екендігі және неміс-жапондық екіжақты Антикоминтерн келісімі болғандықтан, комитет төрағасы болып сайланды. Рабе және басқа шетелдік босқындар жапондықтардың қолынан қаза тапқан бейбіт тұрғындарды қорғауға тырысты. Жапон армиясы қауіпсіз аймақтың иммунитетін толыққанды сақтамады және кейде күмәнді сылтаумен солдаттар қытайлық ерлер мен әйелдерді ұстау үшін келіп тұратын. Сондай-ақ, аймақтан әйелдерді ұрлап әкету оқиғалары да болды. Ұсталған адамдар көбінесе дереу өлім жазасына кесілді немесе зорлау үшін алып кететін. Рабедің күш-жігерінің арқасында Нанкин қырғыны кезінде шамамен 250 000 адам қорғалды. 1938 жылдың ақпан айында жапон армиясының зорлық-зомбылығы басылғаннан кейін, Нанкин қауіпсіз аймағы жөніндегі Халықаралық комитет Нанкин халықаралық көмек комитеті ретінде қайта ұйымдастырылды және кем дегенде 1941 жылға дейін Нанкинде гуманитарлық жұмыстар атқарды. 1941 жылдан кейін комитеттің қызметі туралы ешқандай мәлімет жоқ, және АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін ол өз жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды деп есептеледі.

Нанкин қауіпсіз аймағын құру

Нанкин қауіпсіз аймағын Батыстан қалған адамдар құрды, ол барлық жағынан жолдармен шектелген, шамамен 5 км² (2 шаршы миль) аумақты алып жатқан 20 босқын лагерінен тұрды. Бұл Нью-Йорктегі Центральный парктан шамамен 1,5 есе үлкен.

Іс-шаралар

Нанкин түскен кезде, Нанкин қауіпсіз аймағында 250 мыңнан астам босқын орналасты. Аймақ комитетінің мүшелері осы босқындарды азық-түлік, баспана және медициналық көмекпен қамтамасыз етудің жолдарын тапты. Жапондық әскерлер аймаққа кірген сайын, оларды батыстықтардың бірі жақыннан қадағалап отыратын. Батыстықтар жапондық әскерлердің талаптарын қайта-қайта орындаудан бас тарды, жапондықтар мен қытай азаматтарының арасына тұрып, оларды қорғады. Комитет мүшелері хаостық жағдайды реттеу үшін бас консул Оказаки Кацуомен, екінші хатшы (кейін бас консул міндетін атқарушы) Фукуи Киёсимен және атташе Фукуда Токуясумен үнемі байланысқа түсті.

М. Сэрл Бейтс

Кенші Серл Бейтс комитеттің жетекшілерінің бірі болды және Нанкин халқының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. Бұл міндет қауіпті болды және оның өмірі көп рет қауіпке ұшырады, әсіресе жапондық әскери полициясы жапондық сарбаздардың қолына түскен студенттің тағдыры туралы сұрағаннан кейін оны баспалдақтан итеріп жібергенде. Бейтс Алыс Шығыс халықаралық әскери трибуналы алдындағы куәлігінде, жапондық қиянаттарға наразылық білдіргеннен кейін үш апта бойы күнделікті жапон елшілігіне барғанын айтты. Ол жапон билігі "нағыз қиын жағдайда бар күштерін салуға тырысып жатыр" деген пікірде болғанын куәлік етті. Алайда, Бейтстің куәлігінше, елшілік қызметкерлерінің өзі әскерилерден қорқып, осы хабарламаларды Шанхай арқылы Токиоға жіберуден басқа шара көре алмады.

Роберт О. Уилсон

Джон Раб пен Минни Вотринмен бірге Роберт О. Уилсон Нанкин қауіпсіз аймағын құруға зор үлес қосты. Ол ағымдағы қасіреттердің құрбандарын емдеген жалғыз хирург болды. Доктор Уилсон мен оның әріптестерінің өзіне-өзінен бас тартумен жасаған жұмысы, басып келгендердің қолынан қаза табар еді деген көптеген бейбіт азаматтар мен соғыс тұтқындарының өмірін сақтап қалды.

Нанкин қырғынның деректілігін жасаудағы рөлі

Комитет мүшелері Нанкин қырғынына куә болған бірнеше куәгерлердің айғақтарын ұсынды.

Жапон консулдығына наразылық білдіру

Комитет Жапон консулдығына 1937 жылдың 13 желтоқсанынан 1938 жылдың 9 ақпанына дейінгі кезеңде болған әртүрлі оқиғалар туралы мәліметтерді қамтитын 61 хат жіберді. Бұл хаттар Х. Дж. Тимперлидің "Соғыс нені білдіреді: Қытайдағы жапондық қорқыту" кітабында цитаталанған: (Х. Дж. Тимперли құрастырған және редакциялаған / Виктор Голанц, 1938 жылдың шілдесі).

Басқа құжаттар

М. Сэрл Бейтс, Джон Маги және Джордж Эшмор Фич, Нанкиндегі YMCA басшысы, жапон әскерлерінің салдарынан туған хаостық жағдайды белсенді түрде жазды, олардың оқиғаларын қайта-қайта көшіріп, мимеографиялады немесе теріп, достарына, үкімет шенеуніктерine және христиан ұйымдарына жіберді, соның арқасында әлемге, әсіресе американдық қоғамға, қорқынышқа толы қалада болып жатқан жағдайды жеткізуге тырысты. Олар АҚШ үкіметінің араласуын немесе кем дегенде 1937 жылғы Бейтараптық заңының «Қытай оқиғасына» қолданылуын үміттенеді, бұл кез келген американдық бизнестің Жапонияға соғыс материалдарын сатуын заңсыз ететін еді. Мысалы, 1938 жылдың қаңтар айында американдық консулға Сэрл Бейтс жазған хатында Қауіпсіздік аймағының қалай «қайта-қайта қорғалғанын» және «әскерлердің ар-ұятсыздықтары, кісі өлтіруі, жарақат келтіруі, жапсары зорлаулары, нәтижесінде зорлық-зомбылық пен үрей тудыруы» салдарынан көмекке мұқтаж екенін түсіндірді. АҚШ-та Сыртқы миссионерлік конференциясының Қиыр Шығыс комитеті Нанкин миссионерлерінен көптеген хат алды. Бірнеше апта ойланып, олар 1938 жылдың ақпан айында хаттарды жариялауға шешім қабылдады, тіпті бұл Жапониядағы христиан қозғалысына кері әсер етуі мүмкін болса да, нәтижесінде олардың хаттары 1938 жылдың ортасында Reader's Digest сияқты журналдарда жарияланды.

Маги фильмдері

Джордж А. Фитч 1938 жылғы қаңтарда Қытайдан уақытша шығып кеткен кезде Джон Маги түсірген фильмдерді елден шығаруға қол жеткізді. Сол жылы ол АҚШ-ты аралап, Нанкинде болған оқиғалар туралы лекциялар оқыды және қытай құрбандарының қайғылы суреттерін көрсеткен фильмдерді де көрсетті.

Алыс Шығыс үшін халықаралық әскери трибунал алдындағы куәлік

Комиссияның бірнеше мүшесі Нанкин қырғыны кезіндегі өз тәжірибелері мен бақылаулары туралы куәлік беру үшін куәгер тақтасына шықты. Олардың ішінде Роберт Уилсон, Майнер Серл Бейтс және Джон Маги болды. Джордж А. Фитч, Льюис Смайт және Джеймс Маккалум өздерінің күнделіктері мен хаттарымен бірге жазбаша мәлімдемелер ұсынды.

Тарихнама

Корея соғысы кезінде (1950-53) Қытай Халық Республикасының үкіметі Халықаралық Комитеттің құжаттарын оның мүшелерін патриоттық антиамерикандық ынтаны ояту үшін үгіт-насихат науқанының бір бөлігі ретінде бейнелеу үшін пайдаланды. Осы үгіт-насихат науқаны аясында Нанкинде қалған батыстықтар өз мүліктерін қорғау үшін қытайлықтардың өмірін құрбан еткен, жапон әскерлерін қалаға кіргізген және олармен бірге босқындар лагерьлеріндегі соғыс тұтқындарын ұстауға көмектескен шетелдіктер ретінде сипатталды. Америкаға қарсы осы үгіт-насихаттың салдарынан 1962 жылы Нанкин университетінің зерттеушілері жүргізген терең зерттеу батыстықтардың жапондықтарға Нанкинде қытайлықтарды өлімге жіберуге көмектескенін мәлімдеді. Зерттеуде бұл шетелдіктер аталған қатыгездіктерді тоқтатуға ешқандай күш жұмсамағаны үшін қатты сынға алынды. Халықаралық Комитет туралы бұл бұрыс түсінік 1980 жылдары тарихи құжаттардың көптеп қолжетімді болуы және толыққанды зерттеулер жариялануы нәтижесінде түзетілді. Бүгінде Нанкин қырғынының масштабы мен сипатын егжей-тегжейлі сипаттаған миссионерлердің жеке күнделіктері мен хаттарының көп бөлігі Йель діни мектебінің кітапханасында сақтаулы.