Кіріспе

Анжелико Чавес (10 сәуір 1910 - 18 наурыз 1996), испан-американдық Францискан монахы, дін қызметкері, тарихшы, жазушы, ақын және суретші. "Анжелико" – оның қаламдамы; ол сонымен қатар осы есімдегі үтір белгілерін де жойды.

Ерте өмір

Фабиан Чавес пен Мария Николаса Ройбал де Чавестің Нью-Мексикодағы Вагон-Мунд қаласында он баланың ағасы болып туған Чавес Мануэль Езекиль деген атпен крещение алды. Ол Нью-Мексиконың 12-ші ұрпағынан шыққан, оның әулеті 1598 жылғы алғашқы испан қонысынан бері осы аймақта тұрған. 1912 жылы оның отбасы Сан-Диегоға көшіп, әкесі Панама-Калифорния көрмесінде жұмыс істеді. Калифорнияда ол көрген миссиялар оны Джуньиперо Серра және басқа миссионерлердің үлгісімен, жергілікті американдықтарға қызмет етуге шабыстандырды.

Білім

Нью-Мексикоға оралған Чавес, Лорето қарындастарының мүшелері жұмыс істейтін Морадағы мемлекеттік мектептерге барып оқыды. 1924 жылы, 14 жасында Чавес Цинциннати маңындағы Огайо штатының Маунт-Хэллифи қаласындағы Сент-Франциск семинариясына қабылданды. Семинарияда оқыған кезінде Чавес ағылшын тілін (екінші тілі) сол тілдің классикалық әдебиетін оқып, жақсартуға тырысты. Осы уақытта ол көркем әдебиет, эсселер және басқа да туындыларды жаза бастады, олардың бірнешеуі ол кейін редакциялаған студенттік журнал, "Қара және ақ" беттерінде жарияланды. Семинарияның жаңа жатақханасына алғаш кіргендердің бірі ретінде Чавеске Франциск Ассизский мен Антоний Падуанскийдің суреттерін қабырғаларға салуға рұқсат берілді. 1929 жылдың 15 тамызында Чавес Кіші бауырлардың новициатына қабылданды және францискандық киім киді. Оның бейнелеу өнеріндегі әлеуетіне байланысты, оған Флоренциялық Доминикан дін қызметкері және суретшісі Фра Анжеликоның құрметіне "Фратер Анжелико" деген діни есім берілді. Ол Детройттегі Дунс Скотус колледжінде оқуын жалғастырып, 1933 жылы бітірді. 1937 жылы Санта-Федегі Сент-Франциск соборында дін қызметкері болып тағайындалғанға дейін тағы төрт жыл оқыды, ол Нью-Мексиконың алғашқы францискандық дін қызметкері болды. Фрай Анжелико Нью-Мексиконың тұңғыш францискандық дін қызметкері болғанымен, Нью-Мексиконың Насименто қаласынан шыққан екі әйел туысы 1914 жылдың сәуірінде францискандық тәртібіне діни қарындастар ретінде кірген. Осылайша, олар францискандықтарға айналған алғашқы жаңа мексикалықтар болды. Эльзира Монтойя мен Долорес Лусеро Миссури штатының Сент-Луис қаласында діни өмірге қадам басып, қалған 70 және 75 жыл өмірін францискандық монахтар ретінде өткізді.

Діни қызмет

Чавес Пена-Бланкадағы Гуадалупа анамыз шіркеуіне және Джемез-Пуэбло мен Лос-Серрильостағы миссияларына тағайындалды. Пена-Бланкада ол шіркеу ғимаратын жаңарту жұмыстарын жүргізіп, қабырғаларына фрескалар салды. Ол Понтий Пилаттың өзінің моделі болды, сондай-ақ жергілікті тұрғындар мен үш қарындасын модель ретінде пайдаланды. Ол Сан-Фелипе Пуэбло, Санто-Доминго Пуэбло және Кочити Пуэблоның жергілікті халқына да көмек көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чавес Гарвард университетіндегі капелландық мектепке қатысты және 77-ші жаяу әскер дивизиясына бекітілді. Ол Гуам мен Лейте аралдарына теңізден десант түсірілген кезде болды. Корея соғысы кезінде ол Техас штатындағы Форт-Блисс және Германиядағы Кайзерслаутернде капеллан ретінде әскери қызметін жалғастырды.

Мансап

Шайқастан оралғаннан кейін Чавес Санта-Фе архиепархиясының мұрағатшысы болып тағайындалды және оның испан тіліндегі мұрағаттарын тізімдеуге және аударуға кірісті. Чавес туралы зерттеуші Генэро М. Падилла атап өткендей, "тарих, поэзия және көркем әдебиетте мол шығармалар жасағанына қарамастан, Фрай Анжелико Чавес ғасырдағы Чикано әдебиетінің алғашқыларының бірі ретінде көбінесе назардан тыс қалды". 1971 жылы ол "сенім дағдарысынан" кейін діни қызметтен бас тартты, бірақ жазу және зерттеулерін жалғастыра отырып, дін қызметкері мәртебесін сақтап қалды. 1989 жылы ол діни қызметке және францискан орденіне қайта оралды және Санта-Фе соборындағы монастырда тұрды. Ол 1996 жылдың 18 наурызында 85 жасында Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласында қайтыс болды. Судья Гарри Лонг Бигби мүсіннің авторы. 2020 жылдың тамызында мүсін және мұражай қабырғаларына граффити жазылды. Қабырғаларда "ұрланған жер" және "1680" деген сөздер қалдырылды, бұл Пуэбло көтерілісіне сілтеме болып табылады – бұл оқиға Чавес тарапынан ревизионистік тұрғысынан баяндалғандықтан сынға ұшырады.

Шығармашылық емес

Бірақ уақыт пен мүмкіндік: Таос Падре Мартинестің тарихы, 1793-1867. Санта-Фе: Sunstone Press, 1981 жыл. "Ла Конквистадора" - ежелгі мүсіннің өмірбаяндық әңгімесі. Санта-Фе: Sunstone Press, 1975 жыл. Коронадоның францискан монахтары. Вашингтон: Америка францискандық тарих академиясы, 1968 жыл. Менің Пенитенте жерім: испандық Жаңа Мексика туралы толғаулар. Альбукерке: Нью-Мексико университетінің баспасы, 1974 жыл. Чавес: Жаңа Мексиканың ерекше американдық руы. Санта-Фе, Н.М.: У. Ганнон, 1989 жыл. ISBN 0 88307 675 6 Жаңа Мексика отбасыларының тегі: испан отарлық кезеңінің генеалогиясы. Санта-Фе: Нью-Мексико мұражайының баспасы, 1992 жыл.

Көркем әдебиет

Сантос сөйлескенде; Нью-Мексико ретаблосы. Питер Хардтың суреттері. Санта-Фе: У. Ганнон, 1977 жыл. Нью-Мексико триптихі: үш панель және үш әңгіме. Санта-Фе: У. Ганнон, 1976 жыл. Алтарь экранынан: El Retablo – Нью-Мексико әңгімелері. Фрипорт, Нью-Йорк: Кітапханалар үшін кітаптар баспасы, 1969 жыл. Толедодан келген әйел. Фресно, Калифорния: Академиялық гильдия баспасы, 1960 жыл.

Поэзия

Порт-Ллигаттың Әзіресі. Он бір әйел туралы өлеңдер және басқа да өлеңдер. Патерсон, Нью-Джерси: Сент-Энтони Гильдиясы баспасы, 1945 жыл. Cantares: жастық шақтың әндері мен өлеңдері, 1925-1932 жылдар. Насарио Гарсияның редакциясымен және кіріспесімен. Хьюстон: Arte Público Press, 2000 жыл. Таңдамал өлеңдер, өтініш-шарапатпен. Санта-Фе: Территориялық баспа, 1969 жыл.

Кітаптар қоры

Кешіріңіз, сіз берген сілтемелерге қол жеткізе алмаймын, сондықтан ағылшын мәтінін қазақ тіліне аудара алмаймын. Мәтінді тікелей берсеңіз, аударуға көмектесе аламын.