1944 жылғы «Поляр жұлдызы» операциясы: Финляндиялық барлау қызметін Швецияға көшіру
Operation Stella Polaris
1944 ж. Финляндияның әскери құпияларын Швецияға тасымалдау операциясы (Stella Polaris). Кеңес одағынан қорғану, партизан соғысын ұйымдастыру мақсатымен жасалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндиялық сигналды барлау мекемелерін Швецияға эвакуациялау, 1944 жыл.
Evacuation of Finnish signals intelligence establishment to Sweden, 1944
"Stella Polaris" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Финляндия-Совет майданындағы жауынгерлік әрекеттер аяқталғаннан кейін, 1944 жылдың қыркүйек айының соңында финляндиялық сигналды барлау деректері, жабдықтары мен қызметкерлері Швецияға тасымалданған операцияның құпия коды. Мақсаты – Швецияда кеңес әскерлерінің шабуылына қарсы сигналды барлау қызметін жалғастыру және жабдықтың Кеңес Одағының қолына өтпеуін қамтамасыз ету. Кеңес басқыншылығы ықтимал деп есептелді және Финляндия басылып алынған жағдайда партизандық соғысты қолдау жоспарлары жасалды. Операцияның базасы Остроботния аймағындағы Нюрпес қаласының жанындағы шағын балықшылар ауылында орналасқан, сол жерден архивтер швед порттарына жіберілді. Операцияны Финляндия әскери барлау басшысы, полковник Аладар Паасон және Финляндиялық сигналды барлау бөлімінің басшысы, полковник Рейно Халламаа басқарды.
Operation Stella Polaris was the cover name for an operation in which Finnish signals intelligence records, equipment and personnel were transported to Sweden in late September 1944 after the end of combat on the Finnish Soviet front in the Second World War. The purpose was to enable the signals intelligence activities against the advancing Russians to continue in Sweden and to prevent the equipment falling into the hands of the Soviet Union. A Soviet invasion was considered likely and plans were made to support guerrilla warfare in Finland after a possible occupation. The operation had its base in the small fishing village of Nämpnäs in Närpes, Ostrobothnia region, from where the archives were shipped to Swedish ports. The leaders of the operation were Colonel Aladár Paasonen, chief of Finnish military intelligence, and Colonel Reino Hallamaa, head of the Finnish signals intelligence section.
Швецияға тасымалдау
1944 жылдың 20 қыркүйегінде Финляндияның сигналды барлау бөлімінің көп бөлігі Швецияға көшірілді. 1944 жылдың 19 қыркүйегінде Мәскеу қарулы келісіміне сәйкес, Финляндиядан Карелия және Салла аймақтары Кеңес Одағына өткеннен кейін, фин қызметкерлерінің көпшілігі мен олардың отбасылары үйлеріне қайтты, бірақ Швецияның Ұлттық қорғаныс радио мекемесі (FRA) жалдағандардан басқа. Олар Торн өзені арқылы құпия түрде шекараны кешіп өтті. Швеция жабдықтар мен бірқатар құжаттарды қабылдауды ұсынды. Осылайша FRA техникалық жабдыққа және жеті қорап құжаттарға қол жеткізді, бұл FRA-ның жаңа құрылған қызметі үшін маңызды болды. "Стелла Полярис" операциясы Швецияға көп көлемде жоғары сапалы барлау ақпаратына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олар фин қызметкерлерінен сигналды барлау әдістерін де үйренді, олардың кейбіреулерін шведтер жұмысқа алды. Финляндия үшін бұл операция, Финляндия Халықтық Демократиялық Лигасының үкіметте күшті ықпалына байланысты, ішкі саяси қиындықтарға әкелді. Операцияға қатысқан бірнеше адам "кеңеске қарсы" қызметтері үшін қудаланды, нәтижесінде түрме жазасын алды.
On 20September 1944 a large part of the Finnish signals intelligence unit was moved to Sweden. After the Soviet Union was ceded parts of Karelia and Salla from Finland on 19September 1944, in accord with the Moscow Armistice, the majority of the Finnish personnel and their families returned home, except those hired by Sweden's National Defence Radio Establishment (FRA). They crossed the border at the Torne River in secret. Sweden offered to take over the equipment and some of the documents. The FRA thus had access to technical equipment and seven boxes of files, which became important in the newly established activities of the FRA. Operation Stella Polaris led to Sweden gaining access to a large amount of high quality intelligence. It also learnt signals intelligence techniques from the Finnish personnel, some of whom the Swedes hired. For Finland, the operation resulted in domestic political entanglements as a result of the Finnish People's Democratic League's strong influence in government. These included action against several of those involved in the operation for so called "anti Soviet" activities, resulting in prison sentences.
Швецияда өңдеу
1944 жылдың қазан айынан бастап барлау материалдары Стокгольмдегі "Астон" қонақ үйінің жертөлесіне көшірілді. Онда Финляндия операцияларын басқарған Рено Халлама материалды микрофильмге түсіріп, бірнеше елдің барлау қызметтеріне сатты. Кейіннен материалды FRA алып кетті. Материалдың көп бөлігі Карл К.сон Бонде Хёрнингсхольм сарайында сақталды, ал жиырма тоғыз қорап 1945 жылдың 20 наурызынан бастап С.В. Ротнерс поместьесінде сақталды. Бұрын жеті қорап материал FRA-ға тапсырылған еді. 1960 жылдардың басында "Стелла Полярис" операциясының құпия құжаттары Стокгольмдегі Лёвста қоқыс полигонында, FRA-ның сол кездегі бас директоры Густаф Там мен зейнеткер генерал Карл Эренсвардтың бұйрығымен өртелді. "Стелла Полярис" операциясына қатысқан финдер Финляндияға оралғаннан кейін коммунистік үкіметтің мемлекеттік полициясы тарапынан қуғынға түсіп, тұтқындалды. 1950 жылдардың басында ғана Финляндияның Әділет министрі "Стелла Полярис" операциясына қатысқандар соғыс қылмыстары бойынша сотталмайтынын жариялады.
From October 1944 the intelligence material was moved to the basement of the Hotel Aston in Stockholm. There, the Finnish operations leader Reino Hallamaa microfilmed the material, which he sold to several countries' intelligence agencies. Later the material was removed by the FRA. Large parts of the material were then stored by Carl C:son Bonde at Hörningsholm Castle, and twenty nine boxes by sv at Rottneros Manor from 20March 1945. Seven boxes of material had previously been submitted to the FRA. In the early 1960s, the secret documents from Operation Stella Polaris were burned at Lövsta garbage dump in Stockholm on the instruction of the then Director General of FRA, Gustaf Tham, and the now retired general Carl Ehrensvärd. The Finns involved in Operation Stella Polaris were persecuted and arrested after their return to Finland by the Communist dominated State Police. It was not until the early 1950s that the Finnish Chancellor of Justice declared those who participated in Operation Stella Polaris would not be subject to war crimes proceedings.
Кейінгі оқиғалар
Немпнес ауылында операцияға арналған ескерткіш бар. "Стелла Поларис" операциясы барысында Швецияға барған 15–20 фин байланыс шебері дереу швед азаматы болып қабылданды және Швецияда FRA қызметкерлері ретінде қалды. Фин әскери барлау қызметінің бастығы Аладар Паасонен, Рейно Халламамен бірге операцияға жауапты болды, 1950 жылдардың ортасында Германиядағы американдық күштермен жұмыс істеді, ал кейін 1970 жылдарға дейін АҚШ-та тұрды. Рейно Халлама Испанияға көшіп, құрылыс компаниясын ашты.
In the village of Nämpnäs there is a memorial to the operation. 15–20 Finnish signal technicians who travelled to Sweden in Operation Stella Polaris were immediately made Swedish citizens and remained as FRA employees in Sweden. The Finnish military intelligence chief Aladár Paasonen, who together with Reino Hallamaa had the main responsibility for the operation, worked with the American forces in Germany in the mid 1950s and later lived until the 1970s in the United States. Reino Hallamaa moved to Spain, where he started a construction company.