Кіріспе
St Andrew's cross spider (Argiope keyserlingi) – Австралияның шығыс жағалауында, Викториядан солтүстік Квинслендке дейін таралған шарлы торы тоқушы өрмекші. Сыртқы түрі жағынан оған жақын туысы – Солтүстік Квинслендте кездесетін Argiope aetherea түріне өте ұқсас. A. keyserlingi көбінесе қала маңындағы саябақтар мен бақтарда, әсіресе Lomandra longifolia жапырақтарында кең таралған. Көптеген шарлы торы тоқушы өрмекшілер сияқты, A. keyserlingi айқын жыныстық диморфизм көрсетеді, аталығына қарағанда аналығы бірнеше есе ірі болады. Аналықтары жаз айларында кездеседі, ал бір аналықтың торында бірнеше аталық кездесуі де жиі кездеседі. Бұл түрдің жас өкілдері кейде спираль тәрізді жібек үлгісін құрастырады. Бұл жолақтар торы безендірулері немесе стабилимента деп аталады, олардың түрдің жемістігін арттыратыны айтылады, бірақ басқа түрлердегідей, олар өрмекшіні жыртқыштардан қорғайды. A. keyserlingi – өрмекшілердің экологиясы мен мінез-құлқының зерттелуінде маңызды модельдік түр. Осы түрді пайдаланып ғалымдар спермалық бәсекелестік, жыныстық өлшем диморфизмі, аналықтың жасырын таңдауы, жұптасу кезінде феромондардың ролі, сондай-ақ торы безендірулерінің функциясы мен эволюциясын зерттеді. Сиднейдегі негізгі жыртқыштары – мантидтер мен құстар. Бұл типтегі шарлы торы тоқушы – катемерлі.
Argiope keyserlingi is a species of orb web spider found on the east coast of Australia, from Victoria to northern Queensland. It is very similar in appearance to a closely related north Queensland species, Argiope aetherea. A. keyserlingi is commonly found in large populations in suburban parks and gardens, particularly among the leaves of Lomandra longifolia. Like many species of orb web spider, A. keyserlingi shows considerable sexual dimorphism, as the females are many times larger than the males. Mature females can be seen during the summer, and seeing multiple males on the web of one female is not uncommon. A. keyserlingi is commonly known as the St. Andrew's cross spider, due to the construction of bands of silk forming the arms of an X shaped cross, similar to the one upon which St. Andrew is traditionally said to have been crucified. Juveniles of this species sometimes build a spiral shaped pattern of silk. Referred to as web decorations or stabilimenta, these bands are thought to increase the species' prey capture rate, but as in other species, they have been found to protect the spider against predators. A. keyserlingi is an important model species in studies of spider ecology and behaviour. Using this species, scientists have investigated sperm competition, sexual size dimorphism, cryptic female choice, the role of pheromones in mating behaviour, and the function and evolution of web decorations. Its main predators in Sydney are mantids and birds. This type of orb weaver is cathemeral.
Таксономия
Пауылды 1878 жылы Фредерих Карш грек мифологиясының Аргиопа тұлғасының құрметіне атады, ол Оңтүстік Грециядағы Элевсис қаласынан шыққан нимфа. Keyserlingi деген түрлік атау арахнолог Эвген фон Кейсерлингтің есімін мәңгі есте қалдыру үшін таңдалды.
Сипаттама
Әйелдерінің дене мөлшері 10-16 мм аралығында болады. Олардың жылтыр қабықшаларының жоғарғы бөлігінде күміс, сары, қызыл және қара жолақтар, ал төменгі жағында екі көлденең сары жолақтары бар. Еркектерінің дене мөлшері әдетте 3-4 мм аралығында болады. Олар қоңыр және перделі түсті. Сент-Эндрю айқас торы құрғыштары аяқтарын жұптап қалпына келтіреді.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Сент-Эндрюдің айқас торы жәндіктерін көбінесе шығыс Австралияның тропикалық ормандардың шеттерінде, ашық ормандарда және далалық жерлерінде кездестіруге болады. Олар сондай-ақ Солтүстік территорияның солтүстік бөлігінде, Тасманияның солтүстік бөлігінде, Батыс Австралияның батыс бөлігінде, Папуа-Жаңа Гвинеяның Теди өзені жанында, Вануатудың Малакула аралында, Лорд-Хоу аралының барлық аудандарында және тіпті Қытайдағы Шихе-Шигуан өзені жанында табылған. Олар төмен бойлы, бұталы өсімдіктерде орташа өлшемдегі торы құрылыстарын салады.
Желі
Оның торы көкшіл ақ ленталардан тұрады, олар жібектен жасалған және торының ортасынан толық немесе ішінара айқышталған нысандарды құрайды. Тәреге ұқсас құрылымның мақсаты ұзақ уақыт бойы биологтарды қызықтырды, алғашқыда олардың ойынша, бұл торыны нығайту үшін жасалған. Басқа теориялар оны олжаны ұстаумен немесе жыртқыштардан қорғанумен байланыстырады, бірақ оның мақсаты әлі де жұмбақ. Оның ерекшелігі – ультракүлгін сәулені тиімді шағылыстырып, ұшатын жәндіктерді қызықтырады. Биологтар бұл, мүмкін, олжаны ұстау ықтималдығын арттыру үшін жасалған деп санайды. Бұл құрылым торы мен өрмелешіні күндізгі жыртқыштарға, әсіресе құстар мен араларға жақсы көрінеді. Бұл әшекейдің пішіні үш түрлі болуы мүмкін: толық тәре, бір-үш «қолға» ие жартылай тәре немесе кейде әшекейдің болмауы. Бұл айырмашылық жыртқыштарға торыны тануды қиындатады. Биологтар сондай-ақ, бұл құрылым жыртқыштарға жақындамау ескертуі мүмкін деген болжамды қарастырды.
Диета
Сент-Эндрю крестің торының жемтігіне шыбықтар, көбелектер, қос қанаттылар, аралар және басқа да жәндіктер кіреді. Осы торының иесі жемтігін жібекпен мұқият орап, содан кейін қорытады, ал кішкентай жемге басымдық берілуі мүмкін.
Қауіп-қатерлерге қарсы әрекет
Қауіпке ұшыраған кезде, тора жасаушы өрмекші өзінің торынан шығып кетеді немесе торын қатты дірілдетеді, осылайша ол аңшыны жаңылыстырады. Дегенмен, бұл екі тәсіл әрқашан сәтті бола бермейді, себебі кейде олардың денелері араның саз ұяларында табылады, ал олардың торы бос және зақымдалған күйде қалуы мүмкін.
Өсіру
Жұптасу жаздан күзге дейін жүзеге асады және шағын еркек Сент-Эндрю айқас өрмекшілері үшін қауіпті кезең. Еркектер желінің жоғарғы бөлігіне қоныстанады; кейбіреулерінің аяқтары жоқ болуы мүмкін, бұл жаулы мінезді аналықтармен кездесуден туындаған. Содан кейін еркек желі ішінде жұптасу жібін жасайды, онымен мейірімді аналықты жіпті тербеп тартады. Аналық кейін бадам пішіндес қапшығын жіптерден тоқып, көкшіл жібегін жасыру үшін көбінесе жапырақтармен қоршайды, себебі жұмыртқа қапшықтары егеуқұмдар мен шыбыршықтардың шабуылына ұшырайды.