Ати тайпасы: Филиппиннің ежелгі тұрғындарының тарихы мен мәдениеті
Ati people
Ати тайпасы – Филиппиннің ежелгі тұрғындары. 40 мың жыл бұрын қоныстанған, генетикалық байланыстары Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарымен тығыз. Populляциясы: 55,473.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиннің этникалық тобы
Этнос тобы
| сурет =
| топ = Ати
| халық саны = 55 473 (2020 жылғы санақ) (1980: 1500 Ати тілінде сөйлейтін адам) Филиппиннің басқа негрито этникалық топтарымен, мысалы Лузонның Аэталары, Палаванның Батактары, Сьерра-Мадрес тауының Агаталары және Минданаоның Мамануаларымен байланысты.
Ethnic group of the Philippines
Ethnic group
| image =
| group = Ati
| population = 55,473 (2020 census) (1980: 1,500 speakers of Ati) to other Negrito ethnic groups in the Philippines such as the Aeta of Luzon, the Batak of Palawan, the Agta of the Sierra Madres, and the Mamanwa of Mindanao.
Тарих
Негритолар – Азия-Тынық мұхиты аймағының басқа да халықтарымен қатар, қазіргі Шығыс азиялықтар мен Австралиялықтардың тегін табуға мүмкіндік берген ертедегі "Шығыс Еуразия" мета-халықтарының ұрпақтары. Филиппин архипелагына ең ерте заманғы адамдардың қоныс аударуы палеолит дәуірінде, шамамен 40 000 жыл бұрын болды, содан кейін 25 000 мен 12 000 жыл аралығында екі көші-қон толқыны Сундаланд жер көпірлері арқылы жасалды, бұл көпірлер аралдарды Азия материгімен байланыстырды. Соңғы көші-қон толқыны Тайваньнан келген австронезиялық халықтармен байланысты (шамамен 7 000 жыл бұрын). Филиппин негритолары Шығыс Азияның әртүрлі халықтарына, тарихи Хоабинь мәдениетінің үлгілеріне, сондай-ақ Жаңа Гвинеяның жергілікті халқына және Австралияның аборигендеріне генетикалық жақындық көрсетеді, олардан олар шамамен 40 000 жыл бұрын бөлініп шықты. Бұған қоса, олардың геномында Денисов адамдарының гендерінің үлкен үлесі байқалады. Он Борнеолық Дату және Бинираян фестивалі сияқты аңыздарда 12-ші ғасырдың басында Индонезия мен Филиппин үнді тайпаларының билігінде болған кезде, Бисайя тайпасының ата-бабалары Борнеодан және Раджа Макатунаның қуғынынан қалай қашқандығы туралы айтылады. Дату Пути мен Дату Сумаквел басшылығымен, "балангәй" деп аталатын қайықтармен келе жатып, олар Панай аралының оңтүстік-батысындағы Суараган өзенінің жанына (сол кезде Анинипай деп аталған жер) қонды және Ати тайпасының басшысы Полполан мен оның ұлы Марикудодан алтын салакот пен әшекей мойындықтарға жерді сатып алды. Таулар Ати тайпасына, ал жазықтар мен өзендер Малай тайпасына берілді. Бұл кездесу "Ати-Атихан" фестивалі арқылы еске алынады. Дегенмен, кейбір тарихшылар бұл аңызға күмәнмен қарайды. Испан отарлау кезінде тайпа конкистадор Мигель Лопес де Легаспимен байланысқа түсті және Панайды отарлау кезінде оның құрылысында пайдаланылды.
The Negritos are the descendants of the same early "East Eurasian" meta population, which also gave rise to modern East Asians and Australasians, among other populations of the Asia Pacific region. The earliest modern human migrations into the Philippine archipelago were during the Paleolithic, around 40,000 years ago, followed by two other migration waves between 25,000 and 12,000 years ago, through the Sundaland land bridges that linked the islands with the Asian mainland. The latest migration wave is associated with the Austronesian peoples (c. 7,000 years ago) from Taiwan. The Philippine Negritos display relatively closer genetic affinity towards different Eastern Asian populations, prehistoric Hoabinhian samples, as well as to the Indigenous people of New Guinea and Aboriginal Australians, from which they diverged around c. 40,000 years ago, and also display genetic substructure along a North to South cline, suggesting their ancestral population diverged into two subgroups after the initial peopling of the Philippines. Furthermore, they display high percentages of Denisovan gene flow. Legends, such as those involving the Ten Bornean Datus and the Binirayan Festival, tell tales about how, at the beginning of the 12th century when Indonesia and the Philippines were under the rule of Indianized native kingdoms, the ancestors of the Bisaya escaped from Borneo and from the persecution of Rajah Makatunaw. Led by Datu Puti and Datu Sumakwel and sailing with boats called balangays, they landed near a river called Suaragan, on the southwest coast of Panay, (the place then known as Aninipay), and bartered the land from an Ati headman named Polpolan and his son Marikudo for the price of a necklace and one golden salakot. The hills were left to the Atis while the plains and rivers to the Malays. This meeting is commemorated through the Ati atihan festival. This legend, though, is challenged by some historians. During Spanish colonization, the tribe made contact with the conquistador Miguel Lopez de Legazpi and were exploited in his colonization of Panay.
Тіл
Ати халқы ерекше Инати тілінде сөйлейді. 1980 жылғы халық санауы бойынша, Инати тілінде сөйлейтін адамдардың саны шамамен 1500-ге жетеді. Сонымен қатар, Хилигайнон және Кинарайа тілдері де кеңінен қолданылады.
The Ati speak a distinct language known as Inati. According to a census in 1980, the speakers of Inati number about 1,500. Hiligaynon and Kinaray a are also commonly used.
Дін
Атилер жақсы және жаман рухтарды қамтитын анимизмнің бір түрін ұстанады. Бұл рухтар табиғат рухтары болып табылады, олар көбінесе өзендерді, теңізді, аспанды, сондай-ақ тауларды қорғайды. Кейде олар ауру тудыруы немесе көңіл көтеруі мүмкін. Негростан шыққан атилер оларды таглугар немесе тагапуйо деп атайды, бұл сөзбе-сөз "бір жерде тұрушы" дегенді білдіреді. Оқшауланудың азаюы және "сырттан келгендермен" байланыс артуының нәтижесінде христиан діні де қабылданып келеді.
The Ati practice a form of animism that involves good and evil spirits. These spirits are nature spirits that often guard rivers, the sea, the sky, as well as the mountains. Sometimes, they may cause disease or comfort. The Ati from Negros refer to them as taglugar or tagapuyo, which literally means "inhabiting a place." Christianity has also been adopted due to less isolation and more contact with "outsiders."
Ата-бабалар жері
2010 жылы Ұлттық жергілікті халықтар комиссиясы (NCIP) Боракай аралындағы Ати қауымына ата-бабалардың иелігіндегі жерді растайтын сертификат (CADT) берді. 2012 жылы екі рет Ати өкілдері курорт иелері және жергілікті шенеуніктермен байланысты адамдар тарапынан қорқытылды және мазаланды. Сол қылмысқа қатысты мәселе әлі де шешілген жоқ. 2018 жылы ұлттық жер реформасы бағдарламасы аясында Ати қауымдарына 3,2 гектар егістік жерге төрт Жер иелігін растайтын сертификат (CLOA) берілді. Қазір Ати шаруалары сол жерде аждаһа жемісі, банан, лимон шөбі, папайя және көкөніс өсіруде.
The National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) granted to the Ati community on Boracay a certificate of ancestral domain title (CADT) in 2010. Atis were harassed and threatened in 2012 on two occasions by men identified with resort owners and local officials. The killing has not yet been resolved. In 2018, four Certificates of Land Ownership Awards (CLOAs) for 3.2 hectares agricultural lands were granted to Ati communities as part of the national land reform program. Ati farmers now grow dragon fruit, banana, lemongrass, papaya, and vegetables on the land.
Киім-кешек
Соңғы уақытқа дейін, елдегі басқа негритолар сияқты, олардың киімдері де қарапайым болған. Әйелдер белге оралатын юбка киген, кейде олар қабықтан жасалған, ал еркектер шалбар киген. Бірақ бүгінде күнделікті киім ретінде футболка, шалбар және резеңке сандалдар көптеп таралған. Әшекейлері қарапайым. Кейбір әшекей бұйымдарында гүлдер сияқты өсімдіктер, ал басқаларында жануарлардың сүйектері, әсіресе шошқаның тістері қолданылады.
Not too long ago, like other Negritos in the country, their clothing was simple, with women wearing wraparound skirts, sometimes made out of bark cloth, and men wearing loincloths. However today T shirts, pants, and rubber sandals are common as daily clothes. Jewelry is simple in nature. Some jewelry objects involve plants such as flowers, while others use animal bones; particularly the teeth of pigs.
Медицина
Атилер Панай аймағында дәстүрлі шөп емшілері ретінде танымал. Жергілікті халық көбінесе адам денесінен сорғыштарды (қантұрғыштарды) шығару үшін олардың көмегіне жүгінеді.
Ati are known in Panay as practitioners of herbal medicine. Locals often seek their help in removing leeches from a person's body.
Қозғалысты
Негритолар дәстүрлі түрде көшпелі халық болды, Панай аралының Ати тайпасы ең жылдам қозғалатын халық ретінде танымал. Қазір олар Баротак-Вьехо, Гвимарас аралы, Игкапутол (Дао), Тина (Хамтик) және Бадианг (Сан-Хосе-де-Буэнависта) сияқты тұрақты елді мекендерде тұрады. Боракай аралы әлі де олардың атамекені саналады, себебі Панай аралының оңтүстік-батыс жағалауындағы Тобиас Фурнье (Дао) және Сан-Хоакин муниципалитеттері арасындағы Такбуян аймағы оларға тиесілі. Қазір олардың өте азы ғана көшпелі өмір салтын сақтайды (көбінесе шағын балалары бар әйелдер). Ати еркектері дәстүрлі түрде қант плантацияларында еңбек ететін "сакада" жұмысшыларымен бірге Негрос немесе Батангас сияқты жерлерде қант жинау маусымында жұмыс істейді.
The Negritos traditionally were nomadic people, with the Ati of Panay being known as the most mobile. Now they live in more permanent settlements like Barotac Viejo, island of Guimaras, Igkaputol (Dao), Tina (Hamtic) and Badiang (San Jose de Buenavista). The famous island of Boracay is still regarded as their ancestral land as the area known as Takbuyan, between the municipalities of Tobias Fournier (Dao) and San Joaquin, on the southwestern coast of Panay. Very few of them are now nomadic (mostly women with small children). Ati men traditionally join 'sacadas' workers on time of harvest of sugar plants in places such as Negros or Batangas.
Фестивальдар
Ати – Атихан фестивалінің ең басты көрінісі, және осы фестиваль олардың құрметіне аталған. Мереке Рим-католик шіркеуінің және испандықтардың Аклан провинциясына алғаш рет келгенін еске алу мақсатымен өткізіледі делінеді. Ауызша дәстүрлерге сәйкес, ати тайпасы испандықтарға жергілікті висайлықтарды жеңуге көмектескен, ал оған сыйлық ретінде Санто-Ниньо мүсіні табысталған. Илоило қаласындағы Динагянг фестивалінде, сондай-ақ Панай аймағында да, бишілер ати тайпасына ұқсатып безендіріледі және "tribus" деп аталатын "тайпаларға" бірігіп, атилер австронезиялықтар келген кезде және Панайды ати тайпасынан сатып алғанда жасағандай барабанмен билейді. Динагянг осы сауда-саттықты және Санто-Ниньо мүсінінің Илоилоға келгенін атап өту үшін ұйымдастырылады. 1967 жылы мүсін алғаш келген кезде, Атихан фестивалінің бір тайпасы осы оқиғаны тойлау үшін Илоилоға шақырылды.
The Ati are the central attraction in the Ati atihan festival, a festival named in their honor. It is said that the festival is held to commemorate the first appearance of the Roman Catholic Church and the Spaniards in the province of Aklan. According to oral tradition, the Ati helped the Spaniards conquer the native Visayans and, as a reward, the tribe was given a statue of the Santo Niño. In the Dinagyang festival of Iloilo City, also on Panay, performers are also painted to look supposedly like Ati and are organized into "tribes", called "tribus", to perform dances with drums, as the Atis are supposed to have done when the Austronesians arrived and bought Panay from the Ati. Dinagyang is held to celebrate this purchase as well as the arrival in Iloilo of the Santo Niño statue. When the statue first arrived in 1967, a tribe from the Ati atihan festival was invited to Iloilo to mark the occasion.
Боракайдың Аттисі
Атилер – Боракай аралының түпкі тұрғындары. Аралдың атақтылығы артаған сайын, атилер ығыстырылды. Олар жерлерін жоғалтып, көптегендері үйсіз қалды. Осының салдарынан көптеген адамдар Катиклан құрлығына көшіп кетті. Бірақ президент Дутерте жер реформасын қолға алды. 2018 жылдың қараша айында атилерге жер тікелей берілді, бұл аралдың шамамен бір пайызын құрайды. Боракай атилерінің алдында білімнің жетіспеушілігі және кемсітушілік мәселелері тұр. Филиппин үкіметі Техникалық білім беру және дағдыларды дамыту агенттігі (TESDA) арқылы атилердің жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін арттыру үшін аспаздық және эстетикалық оқыту бағдарламалары бойынша стипендиялар берді. Осы бағдарламаларды аяқтағаннан кейін олар ұлттық деңгейде мойындалған сертификат алады. Үкімет сондай-ақ жұмыс орындарын құруға тырысуда; 2019 жылы Аклан облыстық үкіметі ати қауымы үшін табыс көзі ретінде құрылған Ати жылыжайындағы егін өндірісін бақылау үшін ати қауымынан екі толық штатты қызметкерді жұмысқа алды.
Atis are the original inhabitants of Boracay island. As the island gained fame, Atis were pushed away. They lost their lands and many were rendered homeless. Consequently, many migrated to the Caticlan mainland. However, President Duterte took the initiative of land reforms. In November 2018, land titles of were handed over to the Atis. about one percent of the roughly area of the island. The lack of education and discrimination remain issues faced by the Atis of Boracay in more recent times. The Philippine government through the Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) has made efforts to increase Ati employability through scholarships for culinary and aesthetics training programs. Upon completion of these programs, they will graduate with a nationally recognized certificate. The government is also making an effort to create employment opportunities; in 2019, the Aklan provincial government hired two full time employees from the Ati community to oversee the crop production in the Ati Greenhouse which was set up as a source of income for the Ati community.