Кіріспе

Филиппиннің этникалық тобы
Этнос тобы
| сурет =
| топ = Ати
| халық саны = 55 473 (2020 жылғы санақ) (1980: 1500 Ати тілінде сөйлейтін адам) Филиппиннің басқа негрито этникалық топтарымен, мысалы Лузонның Аэталары, Палаванның Батактары, Сьерра-Мадрес тауының Агаталары және Минданаоның Мамануаларымен байланысты.

Тарих

Негритолар – Азия-Тынық мұхиты аймағының басқа да халықтарымен қатар, қазіргі Шығыс азиялықтар мен Австралиялықтардың тегін табуға мүмкіндік берген ертедегі "Шығыс Еуразия" мета-халықтарының ұрпақтары. Филиппин архипелагына ең ерте заманғы адамдардың қоныс аударуы палеолит дәуірінде, шамамен 40 000 жыл бұрын болды, содан кейін 25 000 мен 12 000 жыл аралығында екі көші-қон толқыны Сундаланд жер көпірлері арқылы жасалды, бұл көпірлер аралдарды Азия материгімен байланыстырды. Соңғы көші-қон толқыны Тайваньнан келген австронезиялық халықтармен байланысты (шамамен 7 000 жыл бұрын). Филиппин негритолары Шығыс Азияның әртүрлі халықтарына, тарихи Хоабинь мәдениетінің үлгілеріне, сондай-ақ Жаңа Гвинеяның жергілікті халқына және Австралияның аборигендеріне генетикалық жақындық көрсетеді, олардан олар шамамен 40 000 жыл бұрын бөлініп шықты. Бұған қоса, олардың геномында Денисов адамдарының гендерінің үлкен үлесі байқалады. Он Борнеолық Дату және Бинираян фестивалі сияқты аңыздарда 12-ші ғасырдың басында Индонезия мен Филиппин үнді тайпаларының билігінде болған кезде, Бисайя тайпасының ата-бабалары Борнеодан және Раджа Макатунаның қуғынынан қалай қашқандығы туралы айтылады. Дату Пути мен Дату Сумаквел басшылығымен, "балангәй" деп аталатын қайықтармен келе жатып, олар Панай аралының оңтүстік-батысындағы Суараган өзенінің жанына (сол кезде Анинипай деп аталған жер) қонды және Ати тайпасының басшысы Полполан мен оның ұлы Марикудодан алтын салакот пен әшекей мойындықтарға жерді сатып алды. Таулар Ати тайпасына, ал жазықтар мен өзендер Малай тайпасына берілді. Бұл кездесу "Ати-Атихан" фестивалі арқылы еске алынады. Дегенмен, кейбір тарихшылар бұл аңызға күмәнмен қарайды. Испан отарлау кезінде тайпа конкистадор Мигель Лопес де Легаспимен байланысқа түсті және Панайды отарлау кезінде оның құрылысында пайдаланылды.

Тіл

Ати халқы ерекше Инати тілінде сөйлейді. 1980 жылғы халық санауы бойынша, Инати тілінде сөйлейтін адамдардың саны шамамен 1500-ге жетеді. Сонымен қатар, Хилигайнон және Кинарайа тілдері де кеңінен қолданылады.

Дін

Атилер жақсы және жаман рухтарды қамтитын анимизмнің бір түрін ұстанады. Бұл рухтар табиғат рухтары болып табылады, олар көбінесе өзендерді, теңізді, аспанды, сондай-ақ тауларды қорғайды. Кейде олар ауру тудыруы немесе көңіл көтеруі мүмкін. Негростан шыққан атилер оларды таглугар немесе тагапуйо деп атайды, бұл сөзбе-сөз "бір жерде тұрушы" дегенді білдіреді. Оқшауланудың азаюы және "сырттан келгендермен" байланыс артуының нәтижесінде христиан діні де қабылданып келеді.

Ата-бабалар жері

2010 жылы Ұлттық жергілікті халықтар комиссиясы (NCIP) Боракай аралындағы Ати қауымына ата-бабалардың иелігіндегі жерді растайтын сертификат (CADT) берді. 2012 жылы екі рет Ати өкілдері курорт иелері және жергілікті шенеуніктермен байланысты адамдар тарапынан қорқытылды және мазаланды. Сол қылмысқа қатысты мәселе әлі де шешілген жоқ. 2018 жылы ұлттық жер реформасы бағдарламасы аясында Ати қауымдарына 3,2 гектар егістік жерге төрт Жер иелігін растайтын сертификат (CLOA) берілді. Қазір Ати шаруалары сол жерде аждаһа жемісі, банан, лимон шөбі, папайя және көкөніс өсіруде.

Киім-кешек

Соңғы уақытқа дейін, елдегі басқа негритолар сияқты, олардың киімдері де қарапайым болған. Әйелдер белге оралатын юбка киген, кейде олар қабықтан жасалған, ал еркектер шалбар киген. Бірақ бүгінде күнделікті киім ретінде футболка, шалбар және резеңке сандалдар көптеп таралған. Әшекейлері қарапайым. Кейбір әшекей бұйымдарында гүлдер сияқты өсімдіктер, ал басқаларында жануарлардың сүйектері, әсіресе шошқаның тістері қолданылады.

Медицина

Атилер Панай аймағында дәстүрлі шөп емшілері ретінде танымал. Жергілікті халық көбінесе адам денесінен сорғыштарды (қантұрғыштарды) шығару үшін олардың көмегіне жүгінеді.

Қозғалысты

Негритолар дәстүрлі түрде көшпелі халық болды, Панай аралының Ати тайпасы ең жылдам қозғалатын халық ретінде танымал. Қазір олар Баротак-Вьехо, Гвимарас аралы, Игкапутол (Дао), Тина (Хамтик) және Бадианг (Сан-Хосе-де-Буэнависта) сияқты тұрақты елді мекендерде тұрады. Боракай аралы әлі де олардың атамекені саналады, себебі Панай аралының оңтүстік-батыс жағалауындағы Тобиас Фурнье (Дао) және Сан-Хоакин муниципалитеттері арасындағы Такбуян аймағы оларға тиесілі. Қазір олардың өте азы ғана көшпелі өмір салтын сақтайды (көбінесе шағын балалары бар әйелдер). Ати еркектері дәстүрлі түрде қант плантацияларында еңбек ететін "сакада" жұмысшыларымен бірге Негрос немесе Батангас сияқты жерлерде қант жинау маусымында жұмыс істейді.

Фестивальдар

Ати – Атихан фестивалінің ең басты көрінісі, және осы фестиваль олардың құрметіне аталған. Мереке Рим-католик шіркеуінің және испандықтардың Аклан провинциясына алғаш рет келгенін еске алу мақсатымен өткізіледі делінеді. Ауызша дәстүрлерге сәйкес, ати тайпасы испандықтарға жергілікті висайлықтарды жеңуге көмектескен, ал оған сыйлық ретінде Санто-Ниньо мүсіні табысталған. Илоило қаласындағы Динагянг фестивалінде, сондай-ақ Панай аймағында да, бишілер ати тайпасына ұқсатып безендіріледі және "tribus" деп аталатын "тайпаларға" бірігіп, атилер австронезиялықтар келген кезде және Панайды ати тайпасынан сатып алғанда жасағандай барабанмен билейді. Динагянг осы сауда-саттықты және Санто-Ниньо мүсінінің Илоилоға келгенін атап өту үшін ұйымдастырылады. 1967 жылы мүсін алғаш келген кезде, Атихан фестивалінің бір тайпасы осы оқиғаны тойлау үшін Илоилоға шақырылды.

Боракайдың Аттисі

Атилер – Боракай аралының түпкі тұрғындары. Аралдың атақтылығы артаған сайын, атилер ығыстырылды. Олар жерлерін жоғалтып, көптегендері үйсіз қалды. Осының салдарынан көптеген адамдар Катиклан құрлығына көшіп кетті. Бірақ президент Дутерте жер реформасын қолға алды. 2018 жылдың қараша айында атилерге жер тікелей берілді, бұл аралдың шамамен бір пайызын құрайды. Боракай атилерінің алдында білімнің жетіспеушілігі және кемсітушілік мәселелері тұр. Филиппин үкіметі Техникалық білім беру және дағдыларды дамыту агенттігі (TESDA) арқылы атилердің жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін арттыру үшін аспаздық және эстетикалық оқыту бағдарламалары бойынша стипендиялар берді. Осы бағдарламаларды аяқтағаннан кейін олар ұлттық деңгейде мойындалған сертификат алады. Үкімет сондай-ақ жұмыс орындарын құруға тырысуда; 2019 жылы Аклан облыстық үкіметі ати қауымы үшін табыс көзі ретінде құрылған Ати жылыжайындағы егін өндірісін бақылау үшін ати қауымынан екі толық штатты қызметкерді жұмысқа алды.