Кіріспе

Нью-Мексико штатындағы тарихи үй, АҚШ. Мартинес Хасиендасы, сондай-ақ Хасиенда де лос Мартинес деп те белгілі, испан отаршылдық кезеңінде Таос округі, Нью-Мексикода салынған хасиенда. Қазір ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген, іргелі мұражай. Ол Таос Пуэбло өзенінің жағасында орналасқан.

Атауы

Мириам Вебстердің сөздігінде, "Hacienda" испан тілінде Американы испан отарлау кезінде "ірі жер иелігін" білдірген. Оның түбі көне испан тіліндегі "facienda" сөзіне жетеді, ол латын тілінен шыққан "істеу" немесе "істеуге тиіс жұмыстар" деген мағынаны береді. Көбінесе, жергілікті американдықтар "ақы төленген еңбекшілер" ретінде жұмысқа тартылды.

Тарих

Дон Антонио Северино Мартинес, сондай-ақ Северино Мартинес деп те аталады, 1804 жылы Таос Плазасынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 3 километр жердегі жерді сатып алды. Бастапқыда ғимарат төрт бөлмелі тұрғын үй болды, бірақ Мартинес табысқа жеткен сайын кеңейтіліп, үлкейді. Ол Команчи және Апачи шабуылдарынан қорғануға дайын болды. Қауіп төнген кезде мал қауіпсіздік үшін хасиенданың ауласына жиналатын. Мартинес 1787 жылы Абикиуда Мария дель Кармель немесе Мария дель Кармен Сантистебанға үйленді. Олардың алты баласы болды, және олардың барлығы ата-аналары қайтыс болғаннан кейін де тірі қалды. Ол Таос қаласының әкімі (мэрі) болды, сондай-ақ саудагер және кәсіпкерлікпен айналысты. Северино шошқа, ешкі, өгіз, қашыр, есек, жылқы және қой өсірді. Ол жүгері, қырыққабат, бидай, бұршақ және чили сияқты егіндер өсірді. Северино шаруашылық және ауыл шаруашылығы жұмыстары үшін Навахо және Ют тайпаларынан жұмысшылар жалдады. Мария хасиендада 30 отандық қызметшіге басшылық етті, олардың ішінде шикі жүннен және былғарыдан тоқыма және тігілген бұйымдар жасаған әйелдер де болды. Фермада жұмыс істеген ерлер, әйелдер және балалар отандық американдық немесе мексикалық саудагерлерден алынды. Испан отаршылдық кезеңінде тауарлар жергілікті жерде жасалды немесе Мексика қаласынан Таосқа испандық El Camino Real de Tierra Adentro сауда жолымен тасымалданды, ал хасиенда осы жолдың солтүстікке қарайғы соңғы аялдамасы болды. El Camino Real саудасы хасиенда мұражайының көрмелерінде көрсетілген. Мартинес өзінің байлығының көп бөлігін Чиуауа, Мексикамен сауда арқылы тапты. Ол аттары мен қашырларынан құралған керуенді пайдаланып, Мексика қаласына жануарлардың терісін, жүннен жасалған жамылғыларды, кілемдерді және киімдерді жіберді. Ал ол орнына дәрі-дәрмек, мақта, жібек, кітаптар және басқа да тауарлар сатып алып, сауда жасады. Северино Мартинес Солтүстік Нью-Мексикодан тауарлар саудасы арқылы өркендеген сауда бизнесін құрды, бұл оған ұлы Антонио Хосе Мартинесті діни қызметкер болу үшін Мексиканың Дуранго қаласына оқуға жіберуге мүмкіндік берді. Антонио Хосе 1826 жылдан 1867 жылға дейін Таоста рухани көшбасшы болды. Ол мүлікті алты баласына, жүрек туысына және 2 босатылған қызметші әйелге қалдырды. Босатылған әйелдердің бірі оның әкесінің жарты қарындасы болды. Мартинес отбасы Мексика Испаниядан Нью-Мексиконы басып алған кезде және ол АҚШ-тың аумағы мен штаты болған кезде мүлікті сақтап қалды. 1931 жылы мүлік отбасынан тыс сатылды және жылдар бойы тозығына ұшырады. Ол Кит Карсонның естелік қорына сатылды, ол мүлікті қалпына келтірді. Қазір ол Таос аңғарындағы ерте испандық қоныс көшпенділерінің еңбегін құрметтейтін тірі мұражай. Ол қыркүйек айының соңында жыл сайынғы Таос сауда жәрмеңкесін өткізеді, оның мақсаты испан отаршылдық дәуірін қайта жаңғырту және таушылар, отандық американдықтар мен испандық қоныс көшпенділері арасындағы сауданы тойлау. Теміршілер, ағаш кесушілер және тоқымашылардың шеберлігі көрсетіледі. Мұражайда жұмыс істеп тұрған тоқу бөлмесінен басқа, темір шеберханасы да бар.