Радзейов: Тарих және тағдырлар трагедиясы

Кіріспе

Бұл Ұлы Польша провинциясының Бжест Куявский воеводтығында орналасқан патшалық қала болды. Бүкіл Куявияның сейміктері Радзьевода өткізілді. 1933 жылы Радзьеев жаңа салынған Польша көмір магистралі қаладан батысқа қарай 3 км жермен өтті, соның арқасында теміржол байланысын алды. Радзьеев стансасы салынбаса да, қала тұрғындары жақын маңдағы Чельмцеден пойызға міне алатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1939 жылдың 9 қыркүйегінде неміс әскері қалаға кірді. Неміс оккупациясы кезінде қала Польшаның тікелей Германияға қосылған бөлігі – Рейхсгау Вартлендтің құрамына кірді. 1940 жылы жүздеген поляктар жер аударылды, ал олардың үйлері, дүкендері мен шеберханалары Lebensraum саясаты аясында неміс колонизаторларына берілді. Жергілікті катехист, дін қызметкері Ян Вицзорек, «Интеллигенцияға қарсы операция» кезінде Дахау концлагерінде немістер өлтірген поляк мұғалімдерінің қатарында болды. 1943 жылы немістер қаланың атын Радишау деп өзгертті. Холокост кезінде қаланың еврей халқы 1941 жылдан 1942 жылға дейін болған геттода, шамамен 800 тұтқынмен қамауға алынды. Олар көміртегі монооксиді газымен газ камераларында өлтірілді. 1945 жылдың 20 қаңтарында қала совет әскері тарапынан нацистерден азат етілді. Соғыстан кейін, 1945 жылдың жазында аман қалған еврейлер Радзьеевке оралды, бірақ олардың үйлері мен бизнестері поляктардың иелігінде болды. 1945 жылдың 29-30 қыркүйегінде жақын маңдағы Осиенцини ауылында екі еврейдің өлтірілуінен кейін, Радзьеевтегі еврейлер қаладан қашып кетті, бірақ бірнеше аптадан соң қайтып келді. 1946 жылы олар Польша еврейлерінің Орталық комитетінің (Centralny Komitet Żydów Polskich) жергілікті бөлімшесін құрды, ол 1948 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін мүшелерінің көп бөлігі Радзьеевтен кетіп қалды. 1949 жылдан кейін ұйымдасқан еврей қауымы болмады және келесі онжылдықтарда қалада тек бірнеше еврейлер қалды. 1979 жылы Радзьеевте 272 төсек-орны бар жаңа аурухана ашылды (қазіргі Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Radziejowie ретінде жұмыс істейді). 2018 жылы «Нацист, принцесса және аяқкиімші» атты кітап жарық көрді, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Радзьеевте поляктар мен еврейлердің қарым-қатынасын, сондай-ақ қаланың нацистік оккупациясын және еврей халқының тағдырын сипаттайды.

It was a royal town, located in the Brześć Kujawski Voivodeship in the Greater Poland Province. The sejmiks for entire Kuyavia were held in Radziejów. In 1933 Radziejów obtained a railway connection as the newly built Polish Coal Trunk Line passed just 3 km west of the town. Though no dedicated Radziejów station was built, the inhabitants of the town could board trains in nearby Chełmce. During World War II, the German army entered the town on September 9, 1939. During the German occupation, the town was part of Reichsgau Wartheland, a portion of Poland directly annexed by Germany. In 1940 hundreds of Poles were expelled, and their houses, shops and workshops were handed over to German colonists as part of the Lebensraum policy. Local catechist, priest Jan Wieczorek was among Polish teachers murdered by the Germans in the Dachau concentration camp during the Intelligenzaktion. In 1943 the Germans renamed the town to Rädichau. In the course of the Holocaust, the town's Jewish population was confined in a ghetto which existed from 1941 until 1942, with about 800 inmates. where they were killed in gas vans by carbon monoxide exhaust. The town was liberated from the Nazis by the Soviet army on January 20, 1945. After the war, some Jewish survivors returned to Radziejów in the summer of 1945, where they found their houses and businesses taken over by Poles. After the murder on the night of 29/30 September 1945 of two Jews in nearby village Osięciny, Radziejów's Jews fled the town, but returned a few weeks later. In 1946 they organized a local branch of the Central Committee of Polish Jews (Centralny Komitet Żydów Polskich), which functioned until 1948 by which time most of its members left Radziejów. After 1949 no organised Jewish community existed and only a few individual Jews remained in the town during the subsequent decades. In 1979 a new hospital opened in Radziejów designed to accommodate 272 patient beds (today functioning as Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Radziejowie). In 2018, "The Nazi, the Princess, and the Shoemaker" was published, describing the relationship of Poles and Jews in Radziejow prior to World War II as well as the Nazi occupation of the town and what happened to its Jewish population.

Спорт

Жергілікті футбол клубы — Start Radziejów. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.