Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муронг Шенг (; 373–401), әдеби аты Даоюн (道運), сондай-ақ кейіннен Янның Жаову императоры (後燕昭武帝) ретінде танымал, Қытайдың Сяньбэй басқарған Кейінгі Ян династиясының императоры болған. Ол Муронг Баоның (Хуймин императоры) үлкен ұлы еді. Муронг Бао Лан Хан (Муронг Шенгтің қайнағасы) өлтіргеннен кейін, ол төңкеріс жасап, әкесінің құнын қайтарды және таққа отырды. Өмірінің соңғы жылдарында ол императорлық мәртебесінен бас тартып, "Жай халықтың Аспан патшасы" (庶人天王) деген ерекше атақты алды. Муронг Шенг талантты стратегияшы және генерал ретінде сипатталған, бірақ ол әкесінің кемшіліктері деп есептеген нәрсеге – тым кешірімді және әлсіз болуына – шамадан тыс ден қойды және билігінде қатал болды, бұл оның шенеуніктерін үнемі қорқынышқа түсіріп, оған қарсы көтерілуге ұйтқы болды. 401 жылы болған көтерілістердің бірінде ол көтерілісші сарбаздың шабуылына ұшырап, алған жараларынан көз жұмды. Оның орнын оның інісі Муронг Си (Жаовен императоры) басты. Жин тарихында Муронг Шенг күшті, батыл және садақ атуда шебер адам ретінде суреттелген.
Murong Sheng (; 373–401), courtesy name Daoyun (道運), also known by his posthumous name as the Emperor Zhaowu of Later Yan (後燕昭武帝), was an emperor of the Xianbei led Later Yan dynasty of China. He was the oldest son of Murong Bao (Emperor Huimin), and after Murong Bao was killed by Lan Han (Murong Sheng's father in law) avenged his father in a coup and took the throne. During his final years, he demoted himself from Emperor and used the unique title of "Commoner Heavenly King" (庶人天王). Murong Sheng was described as a talented strategist and general, but he overreacted to what he perceived to be his father's weaknesses—being overly lenient and weak—and was harsh in his reign, causing his officials to be constantly insecure and looking to rebel against him. In one of those rebellions in 401, he was stricken by a rebel soldier and died from his injuries. He was succeeded by his uncle Murong Xi (Emperor Zhaowen). In the Record of Jin, Murong Sheng was described as a strong and courageous man who excelled in archery skills.
Бұрынғы Цинь және Батыс Ян билігі кезінде
Муронг Шен 373 жылы Муронг Бао мен оның кәнизағы Диңнің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның тарихта алғашқы рет еске алынуы 385 жылға келіп, бұл кезде бұрынғы Цин императоры Фу Цзянь, бұрынғы Ян императоры Муронг Вэйдің бүлік көтеру әрекетіне жауап ретінде Чанъаньдағы барлық Сяньбэйлерді жазалауға бұйрық берді. (Муронг Шенгтің әкесі Муронг Чуй (Учэн императоры) 383 жылдың соңында бүлік көтеріп, 384 жылы Кейінгі Янды құрған еді.) Муронг Шенгтің інісі Муронг Роу (慕容柔) жазаланбады, себебі ол бұрын евнух Сонг Я (牙) қабылдаған еді, және Муронг Роу, Муронг Шенг пен оның інісі Муронг Хуйді өзінің қорғауына алды. Көп ұзамай Муронг Роу, Муронг Шенг және Муронг Хуй Чанъаньнан қашып шығып, Муронг Шенгтің туысы Муронг Чонгтан пана сұрады. 385 жылдың көктемінде Муронг Вэйдің қаза тауып, Муронг Чонг өзін император деп жариялады (оның мемлекеті кейін Батыс Ян деп аталды). Алайда Муронг Шенг Муронг Чонгқа көңілі толмады және ол Муронг Роуға құпия түрде Муронг Чонгтың ешқандай жетістікке жете алмайтынын айтты. Оның болжамы дұрыс болды, себебі Муронг Чонг 385 жылдың жазында Чанъаньды басып алғанымен, халқын жақсы басқара алмады, ал оның Сяньбэй халқы оның Чанъаньда қалуына наразы болды (ол қаланы ұнатып, сонымен қатар Муронг Чуйден қорқып, шығысқа, өз отанына қайтуға тырыспады). 386 жылдың көктемінде генерал Хан Ян (韓延) Муронг Чонгты өлтірді. Батыс Ян әскері Чанъаньды тастап, шығысқа, үйіне қарай сапар шекті. Бұл сапарда бірнеше ай ішінде тағы бес басшы (Дуань Суй, Муронг И, Муронг Яо, Муронг Чжун және Муронг Йонг) алмасып, тәртіп Муронг Йонгтың билігімен орнатылды, ол Zhangzi (長子, қазіргі Чанчжи, Шаньси) астанасына қоныстанды. Муронг Шенг, оның інісі Муронг Роу және Муронг Хуй де сонда қоныстанды. Бірақ бірнеше айдан кейін, 386 жылдың қысында Муронг Шенг Муронг Роу мен Муронг Хуйді ескертті, себебі олар Муронг Чуйдің туыстары болғандықтан, Муронг Йонг (алыс туысы) оларға күдікпен қарауы мүмкін. Оның кеңесімен үшеуі де Кейінгі Янға қашып кетті. (Оның болжамы дұрыс болды, бір жылдан кейін Муронг Йонг Муронг Чуйдің барлық ұрпақтарын және бұрынғы Ян императоры Муронг Цзюньді (Муронг Чуйдің үлкен ағасы) мемлекетінде қырғынға ұшыратты.) Кейінгі Янның астанасы Чжуншаньға (中山, қазіргі Баодин, Хэбэй) жетуіне бірнеше ай уақыт кетті. Муронг Чуй олардың келгеніне қуанды және мерекелік шара ретінде жалпы кешірім жариялады. Муронг Чуй Муронг Шенгтен Жанцзидегі жағдай туралы сұрағанда, 14 жастағы Муронг Шенг оған Батыс Янның алауыздыққа толы екенін және Муронг Чуй өзінің мемлекетін басқаруға қабілетті болғанда, Батыс Янға шабуыл жасауға дайын болғанда, Муронг Йонгтың әскері оны тастап кететінін айтты. Муронг Чуй оны Чанле герцогы етіп тағайындады.
Murong Sheng was born in 373, to Murong Bao and his concubine Lady Ding, and was likely born in or near the Former Qin capital Chang'an, since Murong Bao was then a low level official there. The first historical reference to him was around the new year 385, when the Former Qin emperor Fu Jiān, in response to an attempted rebellion by the former Former Yan emperor Murong Wei, ordered all Xianbei in Chang'an executed. (Murong Sheng's grandfather Murong Chui (Emperor Wucheng) had already rebelled late 383 and established Later Yan in 384.) Murong Sheng's uncle Murong Rou (慕容柔) was not executed, since he had been previously adopted by the eunuch Song Ya (宋牙), and Murong Rou presumably put Murong Sheng and his brother Murong Hui under his protection, for soon thereafter Murong Rou, Murong Sheng, and Murong Hui fled out of Chang'an and sought refuge with another former Forman Yan prince, Murong Chong, a cousin of Murong Sheng's, who had also led a rebellion against Former Qin near Chang'an. In spring 385, upon hearing news that Murong Wei had been killed, Murong Chong declared himself emperor (with his state later known as Western Yan). Murong Sheng was, however, not impressed with Murong Chong, and he secretly told Murong Rou that he believed that Murong Chong will amount to nothing. His judgment was correct, for although Murong Chong captured Chang'an in summer 385, he did not govern his people well, and his Xianbei people became resentful that he stayed in Chang'an (both because he liked the city and because he feared Murong Chui) rather than seeking to head back east to their homeland. In spring 386, the general Han Yan (韓延) assassinated Murong Chong. Western Yan forces than abandoned Chang'an and headed east, toward home—a journey during which they went through a succession of five more leaders (Duan Sui, Murong Yi, Murong Yao, Murong Zhong, and Murong Yong) within a span of a few months, with the regime stabilizing under Murong Yong, who settled down at the capital of Zhangzi (長子, in modern Changzhi, Shanxi). Murong Sheng, along with his uncle Murong Rou and brother Murong Hui, settled in as well. Several months later, however, in winter 386, Murong Sheng warned Murong Rou and Murong Hui that, because of their status as Murong Chui's family, they were being suspected by Murong Yong (a distant cousin). At his urging, the three of them fled back to Later Yan. (His observations turned out to be astute, as a year later, Murong Yong had all descendants of Murong Chui and the Former Yan emperor Murong Jun (Murong Chui's older brother) remaining in his state slaughtered.) It took several months for them to reach the Later Yan capital Zhongshan (中山, in modern Baoding, Hebei). Murong Chui was very pleased at their arrival and declared a general pardon to celebrate. When Murong Chui asked Murong Sheng how things were in Zhangzi, Murong Sheng, at age 14, told him that Western Yan was in a state of disturbance and that Murong Chui, as long as he was able to rule his state will, that when he got ready to attack Western Yan, Murong Yong's soldiers would desert him. Murong Chui created him the Duke of Changle.
Муронг Чуидің тұсында
389 жылы 16 жасында Муронг Шенг Муронг Чуйдің тапсыруымен бұрынғы Янь астанасы Цзичэнг (қазіргі Пекин) қаласын басқарды. 391 жылы оған вице-король шені берілді. Ол 396 жылдың басына дейін сол жерде қалды, содан кейін оның әкесі Муронг Баоның Түнгі Вэйдің ханзадасы Туоба Гуиден Канхэ еңісінде жеңіліске ұшырағанын ескеріп, Муронг Чуй Муронг Шенгті және оның інісі Муронг Лонгты (басқа бұрынғы Янь астанасы Лонгченгтің (龍城, қазіргі Цзиньчжоу, Ляонин) вице-королі) әскерлерімен бірге Жоңшанға шақыртып алды, Солтүстік Вэйге қарсы жаңа шабуылға дайындалу үшін. 396 жылдың көктемінде Муронг Чуйдың Солтүстік Вэйге қарсы жорысы бастапқыда сәтті болды, бірақ ол ауырып, Жоңшанға қайтуға мәжбүр болды және жолда қайтыс болды. Муронг Бао оның орнын иеленді.
In 389, at the age of 16, Murong Sheng was put in charge by Murong Chui of the old Former Yan capital Jicheng (modern Beijing). In 391, he was given the title of viceroy. He remained there until around the new year 396, when, in light of his father Murong Bao's defeat by Northern Wei's prince Tuoba Gui at the Battle of Canhe Slope, Murong Chui recalled Murong Sheng and his uncle Murong Long (the viceroy at another old Former Yan capital, Longcheng (龍城, in modern Jinzhou, Liaoning) back to Zhongshan with their troops, to prepare for another attack on Northern Wei. In spring 396, Murong Chui's campaign against Northern Wei was initially successful, but he then got ill and was forced to withdraw back to Zhongshan, and he died on the way. Murong Bao succeeded him.
Муронг Бао тұсында
Мұронг Бао мұрагерлік мәселесімен бетпе-бет келді. Муронг Хуй, қазір Цинхэ герцогы, Муронг Чуйдің ең жақын адамы және ең қабілеттісі саналды. Муронг Чуй соңғы жорысынан оралғанда, Лончжэнді басқаруды Муронг Хуйге тапсырды. Муронг Чуй өмірінің соңына жеткенде, Муронг Баоға Муронг Хуйді мұрагер ханзада етіп тағайындауын өтінді, бірақ Муронг Бао өзінің кіші ұлы Муронг Цэні (慕容策) Пуян герцогы етіп таңдады және Муронг Хуйге жол ашпады. Муронг Хуйден сәл үлкен Муронг Шенг де Муронг Хуйдің мұрагер ханзада болуын қаламады, сондықтан Муронг Баоға Муронг Цэні мұрагер ханзада етуге ықпал етті. 396 жылдың күзінде Муронг Бао осылай істеді, Муронг Хуй мен Муронг Шенгті князьдер етіп тағайындады (Муронг Шенгтің жағдайында – Чангле князі). Муронг Хуй оған наразы болды және құпия түрде бүлік көтерді. Кейін 396 жылы Солтүстік Вэй Кейінгі Янға қарсы ірі шабуыл жасап, Бин провинциясын (并州, қазіргі орталық және солтүстік Шаньси) жылдам басып алды, содан кейін Чжуншанға шапты және оны қоршауға алды. 397 жылдың көктемінде Солтүстік Вэйді қоршаудан шығаруға қол жеткізе алмағаннан кейін және Муронг Баоның інісі Муронг Линь, Чжао князі бүлік көтергеннен кейін, Муронг Бао Чжуншанды тастап, Лончжэнге қашуға шешім қабылдады. Муронг Шенг әкесімен бірге ағасы Муронг Хуйдің армиясына қосылды. Сол жылы Муронг Хуй Муронг Лонгты өлтіріп, тағы бір қарындасы Муронг Нонгты ауыр жарақаттағаннан кейін, Муронг Баоны оны мұрагер ханзада етіп тағайындауға мәжбүрлеу үшін жасалған төңкеріс кезінде Муронг Хуй жеңіліп, қаза тапты. Осы оқиғадан кейін Муронг Шенг ірі қолбасшылардың біріне айналды. 398 жылы Муронг Шенг пен Муронг Нонгтың кеңесіне қарамастан, Муронг Бао Солтүстік Вэйге жоғалтқан жерлерді қайтару үшін тағы бір жорыс бастауға шешім қабылдады. Ол Лончжэнді Муронг Шенгке тапсырып, жорысқа аттанды. Жолда шаршаған әскерлер көтеріліс жасады, оны Муронг Шенгпен бірге Лончжэнді қорғауға мәжбүр етті. Бірақ Муронг Нонг түсініксіз себептермен көтерілісшілерге берілгеннен кейін Лончжэн түсті, ал Муронг Бао мен Муронг Шенг Жиченгке қашуға мәжбүр болды. Муронг Шенгтің қайнағасы Лан Хан Лончжэнге билік етіп, Муронг Баоны қайтаруға уәде берді. Муронг Шенг қайнағасына сенбегендіктен, әкесіне Йеченгті әлі де қорғап жүрген әжесі Муронг Денің күштерімен бірігу үшін жасырын түрде оңтүстікке қарай жылжуға кеңес берді. Бірақ ол Муронг Дені Йеченгті тастап, Хуатайда (滑台, қазіргі Аньян, Хэнань) қайта топтасып, өзінің тәуелсіз мемлекеті – Оңтүстік Янды жариялағанын білмеді. Муронг Бао мен Муронг Шенг Хуатайға жақындағанда осы жайтты түсініп, қайтадан солтүстікке қашты. Жолда Муронг Шенг Солтүстік Вэй билігіндегі халықтан қолдау алып, Муронг Бао төңірегіне бірігіп, жаңа қарсылықты бастауға тырысты. Бірақ Муронг Бао енді Лан Ханның адалдығына сеніп, Муронг Шенгтің күмәндануына қарамастан Лончжэнге қайтуға бекінді. Муронг Шенг әкесінің ойын өзгерте алмағандықтан, оны тастап, жасырынып кетті. Оның Лан Ханға қатысты алаңдары расталды, өйткені Муронг Бао Лончжэнге жақындағанда, Лан Хан ағасы Лан Цзяньнанды (蘭加難) Муронг Баоны тоқтап, өлтіруге жіберді. Содан кейін Лан Хан Муронг Шенгтің ағасы Муронг Цэні және Муронг императорлық үйінің көптеген мүшелерін өлтірді, өзін Чангли князі деп жариялады және Кейінгі Янның қалған аумақтарын басып алғанын мәлімдеді.
Murong Bao then faced a succession issue. Murong Hui, now the Duke of Qinghe, was most favored by Murong Chui and considered the most capable, and when Murong Chui waged his last campaign, he put Murong Hui in charge of Longcheng. As Murong Chui was on his deathbed, he further told Murong Bao to make Murong Hui his crown prince, but Murong Bao favored his young son Murong Ce (慕容策) the Duke of Puyang, and did not favor Murong Hui. Murong Sheng, who was slightly older than Murong Hui, also did not want Murong Hui to be crown prince, and so also encouraged Murong Bao to create Murong Ce crown prince. Murong Bao did so in fall 396, and created Murong Hui and Murong Sheng princes (in Murong Sheng's case, the Prince of Changle). Murong Hui was displeased and secretly considered rebellion. Later in 396, Northern Wei launched a major attack on Later Yan, quickly taking Bing Province (并州, modern central and northern Shanxi) and then descending on Zhongshan, putting it under siege. In spring 397, after being unable to force Northern Wei to lift its siege and after Murong Bao's brother Murong Lin the Prince of Zhao rebelled, Murong Bao decided to abandon Zhongshan and flee to Longcheng. Murong Sheng followed his father in joining his brother Murong Hui's army, which had advanced south from Longcheng. Later that year, after Murong Hui killed Murong Long and severely wounded another uncle, Murong Nong, in an attempted coup to force Murong Bao to create him crown prince, Murong Hui was defeated and killed. Meanwhile, Murong Sheng became one of the major generals. In 398, against Murong Sheng's and Murong Nong's advice, Murong Bao insisted on launching another campaign to try to regain territory lost to Northern Wei, putting Murong Sheng in charge of Longcheng as he departed. The tired troops mutinied on the way, forcing him to return to Longcheng to defend it with Murong Sheng, but when Murong Nong then inexplicably surrendered to the rebels, Longcheng fell, and Murong Bao and Murong Sheng were forced to flee to Jicheng. Murong Sheng's father in law Lan Han then took control of Longcheng and offered to welcome Murong Bao back. Murong Sheng, not trusting his father in law, advised his father to secretly advance south to try to join forces with his granduncle Murong De, who had been still defending Yecheng, not realizing that by that point Murong De had abandoned Yecheng and regrouped at Huatai (滑台, in modern Anyang, Henan) and declared his own independent state of Southern Yan. As Murong Bao and Murong Sheng arrived in vicinity of Huatai, however, they realized this and fled back north again. On the way, Murong Sheng tried to garner support from the people now under Northern Wei rule to coalesce around Murong Bao to start a new resistance, but Murong Bao, now believing in Lan Han's loyalty, was resolved to return to Longcheng despite Murong Sheng's misgivings. Murong Sheng, after being unable to change his father's mind, left his father and hid himself. His worries about Lan Han turned out to be correct, for as Murong Bao arrived in Longcheng's vicinity, Lan Han had his brother Lan Jia'nan (蘭加難) intercept Murong Bao and kill him. Lan Han then killed Murong Sheng's brother Murong Ce, along with most members of the Murong imperial house, and declared himself the Prince of Changli, apparently having successfully taken over the remaining territories of Later Yan.
Лан Ханға қарсы төңкеріс
Әкесінің қазасы мен Лан Ханның төңкерісін естіген соң, Муронг Шенг Лан Ханның қызына үйленгендіктен, оның өзіне аяушылық танытатынына сеніп, әкесін жоқтау үшін дереу Лонгченгке баруға бел буды. Оның болжамы дұрыс болды, әйелі Лан ханшайымы мен анасы Леди И араласуының арқасында, Лан Ханның бауырлары Лан Ти (蘭堤) мен Лан Цзяньнан Муронг Шенгті өлтіруді бірнеше рет сұрағандарына қарамастан, Муронг Шенгтің өмірі сақталды. Лан Хан Тайюань князі Муронг Циді (慕容奇) де аяды, оның анасы да Лан Ханның қызы еді. Муронг Шенг пен Муронг Ци қаладан қашып, көтеріліс бастау үшін сөз байласты. Муронг Шенг Лан Ханға Муронг Цидің бүлігінің артында Лан Ти тұрғанын айтты. Осы кезде қатты құрғақшылық болғандықтан, Лан Хан кейінірек Ян әулетінің ата-бабаларына және Муронг Баоның рухына дұға етуге барып, Муронг Баоның өлтірілуіне Лан Цзяньнанды кінәлады. Бұл жаңалықты естіген Лан Ти мен Лан Цзяньнан ашуланып, өздерінің көтерілісін бастады. Ал Лан Ханның тақ мұрагері Лан Му Муронг Шенгті өлтіруді ұсынды, Лан Хан бастапқыда келісті, бірақ Муронг Шенг ханшайым Лан арқылы бұл туралы естіп, Лан Хан шақырған императорлық кеңеске қатысудан бас тартты, және Лан Хан көп ұзамай шешімін өзгертті. Біраз уақыттан кейін Лан Му Лан Ти мен Лан Цзяньнанды жеңгеннен соң, Лан Хан сарбаздарға той берді, онда Лан Хан мен Лан Му екеуі де қатты мас болды. Муронг Шенг бұл мүмкіндікті пайдаланып, өзінің ісіне қосылуға көндірген әскери шенеуніктерге қосылды, және олар Лан Хан мен Лан Муды, содан кейін Лан Ти, Лан Цзяньнанды және Лан Ханның басқа ұлдары Лан Хеді (蘭和), Лу герцогын және Лан Янды (蘭揚), Чэн герцогын өлтірді. Муронг Шенг Ян мемлекетін қайта қалпына келтіргенін жариялады және таққа отырды, бірақ кішіпейілділік таныту үшін, императорлық атаққа дереу таласпай, Чанле ханзадасы атағын сақтап қалды.
Upon hearing his father's death and Lan Han's coup, Murong Sheng resolved to immediately head to Longcheng to mourn his father, believing that Lan Han would have pity on him, after having killed his father, and would spare him based on his having married Lan Han's daughter. His judgment was correct, and with his wife Princess Lan's, and her mother Lady Yi's intercession, Murong Sheng was spared, despite repeated requests by Lan Han's brothers Lan Ti (蘭堤) and Lan Jia'nan to have Murong Sheng killed. Lan Han also spared Murong Qi (慕容奇) the Prince of Taiyuan, whose mother was also a daughter of Lan Han. Murong Sheng and Murong Qi then conspired for Murong Qi to flee out of the city and start an uprising. Murong Sheng, meanwhile, suggested to Lan Han that Lan Ti, not himself, was behind Murong Qi's rebellion. Further, at this time, because of a severe drought, Lan Han went to pray to the Later Yan ancestral temples and Murong Bao's spirit, blaming Murong Bao's murder on Lan Jia'nan. Upon hearing these things, Lan Ti and Lan Jia'nan became angry and started a rebellion of their own. Lan Han's crown prince Lan Mu, meanwhile, suggested that Murong Sheng be killed, and Lan Han initially agreed, but Murong Sheng, upon hearing the news through Princess Lan, declined to attend an imperial meeting that Lan Han called, and Lan Han soon changed his mind. Soon thereafter, after Lan Mu had won a victory over Lan Ti and Lan Jia'nan, Lan Han held a feast for the soldiers, at which both he and Lan Mu became extremely drunk. Murong Sheng used this opportunity to join some army officers whom he had persuaded to join his cause, and they killed Lan Han and Lan Mu, and then Lan Ti, Lan Jia'nan, and Lan Han's other sons Lan He (蘭和) the Duke of Lu and Lan Yang (蘭揚) the Duke of Chen. Murong Sheng then declared Later Yan's restoration and took the throne, but in order to show humility, did so with his present title of Prince of Changle, rather than claiming imperial title immediately.