Кіріспе

16 ғасырдағы үнді философы Вьясатиртха (шамамен 1460 – 1539), сондай-ақ Вьясараджа немесе Чандрикачарья деп аталды. Виджаянагара империясының раджагуруы ретінде Вьясатиртха Двайтаның алтын ғасырының алдында тұрды. Бұл дәуірде диалектикалық ойдың жаңа дамуы, Пурандара Даса мен Канака Даса сияқты жыршылардың арқасында Харидаса әдебиетінің өркендеуі және Двайтаның бүкіл субконтинентке таралуы орын алды. Ол өзі каннада және санскрит тілдерінде көптеген кіртандар жазды. Оның үш доксографиялық еңбегі – «Ньяямурта», «Татпарья Чандрика» және «Тарка Тандава» (жинақтап «Вьяса Трая» деп аталады) Адвайта, Вишиштадвайта, Махаяна буддизмі, Мимамса және Ньяядағы ішкі қайшылықтарды және жаңылыстарды анықтап, субфилософиялардың кең ауқымын құжаттады және сынады. Оның «Ньяямурта» шығармасы ел бойынша Адвайта қауымдастығында қыжырлы дау тудырып, Мадхусудхана Сарасватидің «Адвайтасиддхи» атты жауап беруіне себеп болды. Ол Мадхва Парампарасында Прахладаның бір бөлігі (амша) саналады. Брахман отбасында туған Ятираджаға Брамханья Тиртха, Аббур матаның басшысы, қамқорлық жасап, білімін бақылады. Ол Канчиде индуизмнің алты дәстүрлі мектебін, содан кейін Мулбагалда Шрипадараджадан Двайта философиясын оқыды және ақырында оның орнына басшылыққа келді. Ол Чандрагириде Салува Нарасимха Дева Раяға рухани кеңесші болды, бірақ оның ең танымал байланысы Тулува патшасы Кришна Дева Раямен болды. Кришна Дева Раяның қолдауымен Вьясатиртха Двайтаны ғалымдар ортасына, өзінің даулы трактаттары арқылы, ал қарапайым халыққа карнатикалық классикалық діни әндер мен Критилер арқылы таратуға кірісті. Осыған байланысты ол Кришна деген атпен көптеген кіртандар жазды. Оның танымал шығармалары: «Кришна Ни Бегане», «Дасарендаре Пурандара», «Кришна Кришна Энду», «Олага Сулабхаво» және тағы да көптеген шығармалар. Саяси тұрғыдан алғанда, Вьясатиртха Беттаконда сияқты ауылдарда суару жүйелерін дамытуға және Бенгалуру мен Майсур арасындағы жаңадан бағындырылған аймақтардағы көтерілістерді басу және оларды империяға біріктіруді жеңілдету үшін бірнеше Ваю храмдарын салуға жауапты болды. Двайта мектебіне қосқан үлесі үшін ол Мадхва мен Джаятиртхамен бірге Двайтаның үш ұлы қасиеттісі (мунитрая) саналады. Ғалым Сурендранатх Дасгупта атап көрсеткендей: «Вьясатиртха көрсеткен логикалық шеберлік және өткір диалектикалық ойлау тереңдігі Үндістандық ой-пікірдің барлық саласында теңдессіз».

Тарихи дереккөздер

Виасатирта туралы мәліметтер ақын Соманатта Кавидің "Виасайогичарита" атты өмірбаянында және жазбаша дәлелдерде кездеседі. Пурандара Дасаның әндері мен дәстүрлі әңгімелер де маңызды түсініктер береді. "Виасайогичарита" – агиографиялық туынды болғанымен, осы жанрдағы басқа жұмыстардан өзгеше, кереметтер жасау сияқты әшекейлеулерден мүлдем құрылған және оның кейбір мәлімдемелері жазбаша дәлелдермен расталады. Соманатха мәтіннің соңында өмірбаянның Виасатиртаның өзімен бекітілгенін айтады, бұл туындының сол заманда жасалғанын көрсетеді. Кейбір ғалымдар Соманатханың Смарта болғандықтан, секталық көзқарастан еркін болғанын, сондықтан мәтіннің шындығына сенсе, ал басқалары дәлелдердің жетіспеуіне байланысты бұл пікірге күмән келтіреді.

Контекст

Двайта немесе Таттвавада философиясы – ортағасырлық Үндістандағы Веданта ағымының белгісіз бір саласы болды. Философиялық тұрғыдан алғанда, оның қағидалары Адвайтаға тікелей қарсы келді, себебі оның негізін қалаушы Мадва, өзіндік (Атман) пен құдай (Брахман) ерекше екенін, ал әлем нақты екенін тұжырымдады. Адвайта сол кезде Ведантаның басым бағыты болғандықтан, Мадва мен оның ізбасарларының еңбектеріне қарсы күшті шабуылдар жасалып, олар қорланды. Мадва өзінің шәкірттерін ел бойынша осы философияны таратуға жіберді, нәтижесінде кішкентай және шашыраңқы маттар (ғибадат орталықтары) желісі құрылды. Двайтаның алғашқы жылдары оның негізгі қағидаларын таратумен, соның ішінде Адвайта ғалымдарымен пікірсайыстарға қатысумен өтті. Философиялық жетістіктерді Падманабха Тиртха бастады, ал кейіннен оны Джаятиртха жетілдірді. Дасгупта, соңғысының еңбегі Двайтаны Адвайта мен Визистадвайта белгілеген зияткерлік деңгейге көтерді деп санайды. Ол жаңа философияны құрылыммен толықтырып, Мадхваның қысқа мәтіндерін кеңейту арқылы Мадхваның зияткерлік позициясын нығайтты және өзінің маңызды еңбегі – «Ньяя Судха» («Логиканың нектары») арқылы Двайта әдебиетінің стандартын белгіледі. Вишнудасачарья сияқты кейінгі авторлар осы мәтіндерді одан әрі кеңейтіп, Мимамса және Навья Ньяя сияқты түрлі салаларды қамтитын түсіндірмелер жазды, бұл дәстүр ғасырлар бойы жалғасты. Зияткерлік өсімге қарамастан, сол кездегі Үндістандағы тұрақсыз саяси ахуалға байланысты, Двайтаның субконтиненттің мәдени ортасына енуі шектеулі болды. Двайтаға патшалық қолдау мен белгілі бір билік тек Аббурдағы маттың понтифигі болған Шрипадараджа, Виджаянагара патшасы Салува Нарасимха Дева Раямен байланыс орнатып, оның гуруы болғаннан кейін ғана қол жеткізді. Бірақ Смарта брахмандары Адвайта қағидаларын ұстанатын болса, ал Шри Вайшнавтар Рамануджаның Визистадвайта философиясын ұстанды, осылайша Шива және Вишну храмдарын бақылап, Двайтаның ықпалын шектеді.

Ерте өмір

Виасатирта Баннур деген шағын ауылда Балана мен Аккамманың үйінде Дешаста Мадхва брахман отбасында Ятираджа болып дүниеге келді. Виасайогичаритаға сәйкес, баласыз жұбай Брамханья Тиртаға жүгінді, ол оларға үш бала берді, бірақ екінші баласын, ол Ятираджа болатын, оған тапсыру шартымен. Ятираджаның упанаянасынан кейін Брамханья Тирта балаға қамқорлық жасады. Брамханья баланың ерте дамыған зиялы қабілетіне таңырды және оны монах етіп тағайындауды жоспарлады. Ятираджа діни қызметке дайындалатынын сезіп, монастырьдан қашуға шешім қабылдады. Ағаш астында демалып жатқанда, оған Вишну көрінді, ол Ятираджаны қайтуға шақырды, және ол оның сөзін тыңдады. Кейін ол Виасатиртха болып тағайындалды. Индолог Б. Н. К. Шарма бұл кезде Виасатиртханың 16 жаста болғанын айтады. 1475-1476 жылдардағы ашаршылық кезінде Брамханья Тирта қайтыс болғаннан кейін Виасатиртха 1478 жылы Аббурдағы матаның понтифигі болды және сол кезде Оңтүстік Үндістанда састрикалық білімнің орталығы болған Канчиге барып, алты дәстүрлі мектеп бойынша білім алды: Веданта, Самкхья, Ньяя, Мимамса, Вайшешика және Йога. Шарманың пікірінше, Виасатиртха Канчиде алған білімі оған Адвайта, Визистадвайта, Навя-Ньяя және басқа да мектептердің күрделілігі мен нәзіктігін түсінуге көмектесті. Канчиде білімін аяқтағаннан кейін Виасатиртха Дуайта философиясын Шрипадаражадан бес-алты жыл бойы зерттеу үшін Мулбагалға барып, содан кейін Шрипадаражаның бұйрығымен Салува Нарасимха Дева Раяның Виджаянагара сарайына жіберілді.

Чандрагириде

Виасатиртханы Салува Нарасимха Чандрагириде қарсы алды. Соманатха Вьясатиртханың сол заманғы жетекші ғалымдарды жеңіп шыққан көптеген пікірсайыстар мен талқылаулар туралы айтады. Ол сонымен қатар патшаға рухани нұсқау берген Вьясатиртха туралы да әңгімелейді. Шамамен сол кезде Вьясатиртхаға Тирупатидегі Венкатешвара құдайына табыну міндеті жүктелді және ол өзінің алғашқы Оңтүстік Үндістанға саяхатын жасады (Дуайта ілімін тарату мақсатында түрлі аймақтарға сапар шегу). Салува Нарасимханың қайтысынан кейін Вьясатиртха Чандрагириде Нарасимха Рая II сарайында қалды, сол кезде Тулува Нараса Найака өзін Виджаянагараның нақты билеушісі деп жариялады. Нарасаның бұйрығымен Вьясатиртха Хампиге көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Нараса қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Виранарасимха Рая таққа отырды. Кейбір ғалымдар Вьясатиртханың Салува Нарасимхаға, Нарасимха II-ге және Вира Нарасимхаға рухани кеңесші ретінде қызмет еткен деген мәлімдемеге қарсы шығады, себебі мұндайды растайтын жазба деректер жоқ.

Хампиде

Империяның жаңа астанасы болған Хампиде Калинга патшалығының елшісі Басава Бхатта бастаған ғалымдармен ұзаққа созылған пікірсайыстар мен тартыстардан кейін Виасатирта "Мемлекеттің қасиетті қорғаушысы" болып тағайындалды. Виранарисимха Рая император Нарасимха Рая II-ні құлатып, император болғаннан кейін де оның патшалықпен байланысы жалғасты. Фернао Нунес "Биснега патшасы күнделікті үйленбеген, әйелге тимеген білімді брахманның насихатын тыңдайды" деп жазған. Шарма бұл уақытта Виасатиртаның "Татпарья Чандрика", "Ньяямурта" және "Тарка Тандва" еңбектерін жасай бастағанын болжайды. Кришнадева Рая таққа отырғаннан кейін, патшаның куладеватасы санайтын Виасатирта көрші мемлекеттерге елші және дипломат ретінде қызмет етіп, Двайта философиясын құрлыққа тарату арқылы өзінің ықпалын күшейтті. Кришнадева Раямен оның жақын қарым-қатынасы Хампидегі Виттала ғибадатханасындағы жазулармен және португалдық саяхатшы Доминго Паестің баяндамаларымен расталады. Виасатирта Бижапур Сұлтандығына дипломатиялық миссияға жіберілді және жаңадан бағындырылған жерлердегі ауылдарды Махатхаларды құру үшін алды. Стокердің пікірінше, бұл патшаға да, Виасатиртаға да пайдалы болды, себебі бағындырылған аймақтардағы маттардың құрылуы саяси тұрақтылықты қамтамасыз етті және Двайтаның таралуын жеделдетті. Соманатха Кришнадева Раяға Калингадағы Адвайта ғалымы Двайтаға қарсы сын еңбегін жіберген оқиғаны айтады. Виасатирта оған тиісінше жауап бергеннен кейін, Кришнадева Рая Виасатиртаға ратнабишека (асыл тастармен шашу) сыйлап, оны Виасатирта кедейлерге таратып берді. Жазуларда осы кезеңде Кришнадева Раядан Виасатиртаға берілген ауылдар туралы айтылады, соның ішінде Беттаконда, онда ол үлкен суару жүйелерін, соның ішінде Вьясасамудра деп аталатын көлді салды. Виасатиртаның осы кезеңінде Дасакута (құдайға табынушылар қауымы) құрылды, онда адамдар жиналып, ән шырқап, діни гимндер оқыды. Форумға Пурандара Даса және Канака Даса сияқты саяхатшы жыршылар (Харидасалар немесе Вишнудың бақталары) көптеп келді.

Куху йоганың уақыт кезеңі

Кху-йога парихара – Бірде Кришнадеварайя Кху-йогаға ұшырады. Шри Вьясараджару патшалықтың қиын жағдайда екенін байқап, патшадан бұрынғы және Кху-йога кезеңінде мемлекетті басқарған Вьясараджаруға садақа беруін өтінді. Кху-йога Кришна сарпа түрінде келгенде, ол өз қаавиін симахасанаға қойды, ол толығымен күлге айналды. Кху-йога аяқталған соң, ертесі күні патшадан патшалығын қайтарып алуын сұрады. Кришнадеварая патша патшалықты қайтарып алуға келіспеді, өйткені ол бұрыннан Шри Вьясараджаруға сыйлаған еді, бұл Даттапахара дошаға алып келуі мүмкін. Бірақ Шри Вьясараджару талап етіп, қайтарып алуға бұйырды, сондықтан патша оны қайтарып алды.

Кейінгі жылдар

Ішкі саяси шиеленістерге байланысты патшалықтан "уақытша шеттеу" кезеңі болды, сол кезде Вясатиртха Беттакондаға уытты. Кришнадева Раяның қайтысынан кейін, Вясатиртха Ачьюта Дева Раяға кеңес беруін жалғастырды. Жартастарда оның Хампидегі Виттала ғибадатханасына Нарасимха бейнесін сыйға бергені туралы жазылған, бұл оның әлі де белсенді болғанын көрсетеді. Оның шәкірттері Виджаендра Тиртха және Вадираджа Тиртха оның мұрасын одан әрі дамытты, пікір талас тудыратын еңбектер жазып, Двайта философиясын Чола және Малнаду аймақтарына таратып, соңында Кумбаконам мен Содхедегі рухани орындарға басшылық етті. Ол 1539 жылы қайтыс болды және оның денесі Хампи маңындағы Нава Бриндаванаға қойылды. Оның еске алу күні жыл сайын (Арадан деп аталады) Фалгуна айында тойланады. Оның ізбасары Шриниваса Тиртха болды.

Шығармалары

Виасатиртха сегіз еңбек жазған, олар: пікір таластары, Мадваның еңбектеріне түсіндірмелер және бірнеше гимндер. Вишнудасачарьяның Адвайтаның қағидаларына қарсы пікір таласы тудырған «Вадаратнавали» трактаты оған әсер еткен деп есептеледі. МакКреа Адвайта, Вьякарана, Ньяя және Мимамса сияқты ой жүйелерінің егжей-тегжейлі және тарихи тұрғыдан сезімтал эволюциясын қарастырып, ішкі қайшылықтарды ашқан арқылы Виасатиртха доксографияның жаңа түрін жасады деп санайды. Рамануджаның «Вишиштадвайта» және Нагарджунаның «Мадхьямака» еңбектері «Ньяямурта» да қарастырылған. Осы пікір таласы стилі Аппая Дикшитаға әсер етті, ол өз «Шастрасиддханталешасамграха» атты доксографиялық еңбегін жазды.

Ньямарута

Ньямарута – төрт тараудан тұратын poleмикалық және түсіндірмелік шығарма. Адвайта әлем мен оның көптүрлілігінің Майя (кейде авидья немесе білімсіздік деп сипатталатын) және Брахман арасындағы өзара әрекеттесудің нәтижесі екенін қабылдайды. Сондықтан, Адвайта бойынша, әлем – бұл тек иллюзиялық құрылым ғана. Әлемнің осы жалғандығының (митьятва деп аталады) анықтамасы Адвайта ішінде әртүрлі, кейбіреулер әлемде әртүрлі деңгейдегі шындық бар деп санайды. Мысалы, Аппайя Дикшита үш деңгей, ал Мадхусудана Сарасвати екі деңгей деп есептейді. Ньямарутаның бірінші тарауы осы шындық анықтамаларын жоққа шығарады. Екінші тарауда Вьясатиртха Двайта мен Адвайтадағы праманалардың рөлін зерттейді. Прамана – «дәлел» немесе «білу құралы» деген мағынаны білдіреді. Двайта үш прамананың дұрыстығын қабылдайды: пратйекша (тікелей тәжірибе), анумана (логикалық қорытынды) және сабда (агама). Мұнда Вьясатиртха Двайта принциптерін тиісті праманалармен қолдауға болатынын айтады және бұл туралы дәлелдеу үшін Мадхваның бес түрлі айырмашылық доктринасын тексеру арқылы көрсетеді. Содан кейін Адвайта концепциясы Ныргуна Брахманға қарсы тұрады. Үшінші тарау Адвайта көзқарасын нағыз білімге (джнянаға) қол жеткізу тұрғысынан сынға алса, төртінші тарау Адвайтадағы мокша сияқты құтқару мәселелеріне қарсы, әсіресе Живанмукти (тірі кезінде ағарту) тұжырымын қарастырады. Вьясатиртха Адвайтин үшін, иллюзияның көлігі алынғаннан кейін және Брахманмен біріккеннен кейін дененің өмір сүруі тоқтамайтынын сұрайды. Ньямарута Адвайта қауымдастығында ғасырлар бойы созылған көптеген ғылыми пікірталастарға себеп болған қызығушылықты тудырды. Варанасилік ғалым Мадхусудана Сарасвати Ньямарутаға жол-жобалық қарсылық жазып, оны «Адваитасиддхи» деп атады. Жауап ретінде Рамачарья «Ньямарута Тарангинимен», ал Анандабхаттарака «Ньямарута Кантакодхарамен» қарсылық білдірді. Алғашқысын Брахмананда Сарасвати «Адваитасиддхи» туралы түсіндірмесінде, «Гуручандрикада» сынға алды. Ванамали Мишра Брахмананда Сарасватидің еңбегіне қарсылық білдірді және дау ақырында басылды. Стокердің болжамы бойынша, Вьясатиртхаға берілген күшті жауаптар Виджаянагара империясында Адвайтаның ықпалының әлсіреуімен және Вьясатиртханың маталардың әкімшісі ретіндегі патшалық қолдауымен байланысты болды. Вьясатиртханың шәкірті Виджендра Тиртха Ньямарутаға «Лагху Амода» деп аталатын түсіндірме жазды.

Татпарья Чандрика

Татпарья Чандрика немесе Чандрика – Джаятиртханың Таттва Пракашикаға жазған түсіндірмесі, ал ол өз кезегінде Мадхваның Брахма Сутра Бхашьясына жазған түсіндірме (бхашья, яғни Бадараянаның Брахма Сутрасына жазған түсіндірме). Ол Шанкара, Мадхва және Рамануджаның Брахма-сутраға жазған түсіндірмелерін ғана емес, сондай-ақ олардың қосымша түсіндірмелерін де қамтиды. Виясатиртханың мақсаты – Мадхваның Брахма Сутра Бхашьясының жоғарылығын дәлелдеу, оны бастапқы мәтінмен үйлесімділігі жағынан басқа түсіндірмелерден артық екенін көрсету. Виясатиртханың доксографиялық стилі негізгі түсіндірмелерден (Адвайта мен Визистадвайтадан) және олардың әрбір адикарна немесе тарау бойынша қосымша түсіндірмелерінен көптеген цитаталар келтіру арқылы көрінеді. Брахма-сутраның тек алғашқы екі тарауы ғана қарастырылған. Қалғанын 18 ғасырда Рагхунатха Тиртха аяқтаған.

Тарка Тандава

Тарка тандва немесе "Логика биі" – Ньяя мектебіне қарсы бағытталған poleмикалық трактат. Виасатиртха және оның алдыңғылары Ньяя ой мектебінен техникалық тіл, логикалық құралдар мен терминологияларды қарыз алған болса да, екі мектеп арасында көптеген ортақ нәрселер бар, әсіресе эпистемология саласында маңызды айырмашылықтар болды. Жаятиртханың "Ньяя Судха" және "Прамана Паддхати" еңбектері Ньяя мектебіне жасалған алғашқы қарсылықтар болды. Навья-Ньяяның пайда болуы екі мектеп арасындағы айырмашылықтарды кеңейтті, әсіресе білімді (прамана) алуға қатысты, бұл Виасатиртханы "Тарка тандва" арқылы жүйелі жауап беруге итерді. Виасатиртха Ньяяның стандартты және заманауи еңбектерін: Гангша Упадхьяяның "Таттвачинтамани", Шри Валлабханың "Ньяялилавати" және Удаянаның "Кусуманджали" және оларға жазылған түсіндірмелерді қарастырады. Бұл еңбек үш праманаға сәйкес үш тарауға бөлінген, сондай-ақ көптеген тақырыптар қамтылған, оның ішінде Брахма Сутраның кіріспе мәлімдемесінен (упакrama) гөрі қорытындының (упасамхара) басымдығын дәлелдейтін даулы талап та бар. Пурва Мимамса және Адвайта кіріспе мәлімдеме қорытындыдан жоғары тұрады деген теорияны ұстанады және осыған сәйкес болжамдарын негіздейді. Виасатиртханың бұл талабы оны Веданта қауымымен келіспеушілікке алып келді, ал Аппайя Дикшита оның ең белсенді қарсыласы болды. Виасатиртханың бұл талабын Виджаендра Тиртха "Упасамхара Виджая" еңбегінде қорғады.

Мандара Манжари

Мандара Манджари – Мадваның «Даша Пракарна» деп аталатын он жолдандыру трактатының үшеуіне (Маявада Хандана, Упади Хандана, Прапанча Митхьявада Хандана) және Джаятиртханың «Таттвавивека» туындысына Виасатирта жазған түсіндірмелердің жиынтық атауы. Виасатирта мұнда бастапқы мәтіндегі түсініксіз бөлімдерді ғана кеңейтеді.

Беджодживана

Беджодживана – Виасатиртаның соңғы еңбегі, себебі ол бұрынғы жұмыстарынан цитаталар келтіреді. Осы трактаттың негізгі мақсаты – Двайтадағы айырмашылық (Бхеда) доктринасын баса көрсету, атағы «Бхеданы жаңғырту» деп аударылады. Сарма былай деп жазады: «Шамалы көлемде ол қазіргі заманда маңызды болып табылатын бүкіл монистік әдебиетті қамтып, Мадваның реализмін толыққанды қорғады».

Мұра

Виасатирха – Джаятиртха және Мадвамен бірге Двайта философиясының ең көрнекті философтарының бірі саналады. Оның философиялық және диалектикалық ой-пікірлері, Двайта мектебін кіндікшеде таратудағы рөлі және Харидаса қозғалысына қолдауы оны осы деңгейге көтерді. Шарма: "Оның еңбектерінде ежелгі және заманауи ой жүйелері туралы терең білім мен таңғажайып дарынды интеллекті, сонымен қатар сирек кездесетін ойдың және сөздің айқындығы мен өткірлігін байқауға болады" деп жазады. Виджаянагара императорларының, әсіресе Кришна Девараяның кеңесшісі және бағдар берушісі ретіндегі рөлі де ерекше аталып өтеді.

Двайтаның таралуы

Шарма Вясатирханың Двайтаны қараңғы қозғалыстан философиялық және диалектикалық құндылықтары бар толыққанды ойлау мектебіне айналдырғанын айтады. Солтүстік Карнатака аймағындағы түрлі дипломатиялық миссияларда қатысуы және Оңтүстік Үндістанға жасаған қажырлы саяхаттары арқылы ол Двайтаның қағидаларын кіндікшедегі барлық аймақтарға таратты. Ол көшпенді жыршылар немесе Харидасаларға демеушілік көрсету арқылы философияның тілге, нәтижесінде қарапайым халықтың өміріне сіңуін қадағалады. Сондай-ақ, ол бүкіл Карнатака бойынша 732 Вайу бейнесін орнату арқылы Двайтаның таралуына үлес қосты. Вясатирта қазіргі Бенгалиядағы сол кезде дамып келе жатқан Чайтанья қозғалысына зор ықпал еткен деп есептеледі. Чайтанья Махапрабху (1486–1534) – Исвара Пуридің шәкірті, ол Мадхавендра Пуридің шәкірті, ол Лакшмипати Тиртаның шәкірті, ал ол Вясатиртаның (1469–1539) шәкірті болған. Стокер бәсекелес ойлау мектептеріне қарсы пікір таластарының Двайтаға патшалық қолдау көрсетуге де әсер еткенін болжайды.

Ғылымның ықпалы

Виасатиртха өзінің алдыңғылары Вишнудасачарья, Джаятиртха және Мадхвадан әсер алды, олардың стилі мен зерттеу әдісінен елеулі үлес қосты. Ол кейінгі ұрпақтарына зор ықпал етті. Вадираджаның «Юктималика» еңбегіндегі кейбір аргументтер «Ньяямрутадан» алынған, ал Виджаендра Тиртха және Рагавендра Тиртха сияқты келесі философтар Виасатиртханың еңбектеріне көптеген түсіндірмелер жазды. Виджаадхваджа Тиртханың Мадхваның «Бхагвата Татпарья Нирная» еңбегіне жазған «Падартнавали» атты түсіндірмесінде Виасатиртханың шығармаларынан кейбір элементтер кездеседі. Двайта қауымынан тыс оның ықпалы Аппайяның және Жива Госвамидің еңбектерінде орын алды, олар өз еңбектерінде оның доксографиялық стилін қабылдады. Виасатиртха өз диалектикасында Пурва Мимамса, Вьякарана және Навья Ньяя сияқты түрлі мектептердің элементтерін біріктірді. Оның Адвайта мен Ньяяны сынауы салдарынан қатыгез ғылыми пікірсайыс туды, бұл ойлау мектептері арасындағы пікір алмасуларға және тиісті мектептердің философиялық анықтамаларын жаңартуға әкелді. Багчи былай деп атап көрсетті: «Виасатиртханың ойлау туралы берген анықтамасы және оның мәні мен маңызын баяндауы Үндістан логикасының қалыптасуындағы ең жоғары деңгейді көрсетеді және оны Ньяя-Вайшешика мектебінің теорияларынан айқын жақсарту деп санау керек».

Харидаса қозғалысына қосқан үлесі

Вьясатиртаның Харидаса культіне қосқан үлесі екі түрлі: ол осы жыршылар үшін Дасакута деп аталатын әрекеттесу алаңын құрды, сондай-ақ ол өзі Кришна атты бүркеншік астында ана тілінде (каннада тілінде) бірнеше гимндер жазды, олардың ең танымалдарының бірі – классикалық Карнатик әні «Кришна Ни Бегане Бааро». Вьясатирта – двайта тәртібінде әлеуметтік өзгерістерді бастаушы болды, ол кастасы мен дініне қарамастан, саяхатшы жыршыларды негізгі двайта қозғалысына қабылдады. Бұл оның брахман емес Қанака Дасаны және саудагер Пурандара Дасаны қабылдауынан көрінеді.

Саяси ықпал

Виасатиртаның саяси ықпалы "Васяйогичарита" табылуынан кейін айқындала бастады. Виджаянагара сарайы өз демеушілігінде таңдаулы болды, соның салдарынан діни ағымдар арасында бәсекелестік туды. Стокердің пікірінше, Виасатирта сарайдағы Смарта және Шри Вайшнава брахмандардың күшін білгендіктен, оларды polemikaлық еңбектері арқылы бағытқа алды. Оның еңбектері Рамануджа философиясын сынағанымен, Виасатирта Шри Вайшнавтармен әдепті қарым-қатынас жасап, олардың храмдарына жер мен қаржы жұмсады. Дипломат ретінде ол түрлі адамдармен, оның ішінде тайпа басшыларымен, шетелдік шенеуніктермен және Солтүстік Үндістаннан келген елшілермен байланыс жасады. Ол кіші құрлықтағы маттар мен қасиетті орындарды құрып, стратегиялық маңызға ие жерлерде ірі суару жобаларын демеу арқылы, сондай-ақ түрлі әлеуметтік топтармен өнімді қарым-қатынас орнатып, вайшнавизмді таратып қана қоймай, жаңадан бағындырылған немесе көтерілісшіл аймақтарды империя құрамына біріктіруді жеңілдетті. Осы арқылы ол Мадхва иконографиясын, доктриналарын және ритуалдарын империяның телугу және тамил тілдерінде сөйлейтін аймақтарына таратып берді. Мадхва маттарының құрылуы, ғибадат ету орны және қауымдық орталық ретіндегі қызметінен бөлек, экономикалық байланыстардың дамуына ықпал етті, себебі олар сауда және байлықты қайта бөлу орталықтары болып табылды. Аңыз бойынша, ол патшаның тапсыруымен Виджаянагара тағын екі жылға басқарған делінеді.