Кіріспе

Романшы, автобиография жазушы

Мартин à Беккет Бойд (10 маусым 1893 – 3 маусым 1972) – австралиялық жазушы, à Беккет–Бойд отбасында дүниеге келген. Бұл отбасы Австралияда 19 ғасырдың басынан бері құрылыс, сот жүйесі, баспа және әдебиет, сондай-ақ бейнелеу өнерімен тығыз байланысты. Бойд – романшы, мемуаршы және ақын. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өмірінің көп бөлігін Еуропада, көбінесе Ұлыбританияда өткізді. Оның туындыларының көп бөлігі өзінің және отбасының өміріне негізделген, ал романдары ағылшын-австралиялық жоғарғы және орта таптардың өмірін зерттейді. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі оның жазуына үлкен әсер етті. Бойдтың бауырларының арасында керамист Меррик Бойд (1888–1959), суретшілер Пенли Бойд (1890–1923) және Хелен à Бекет Рид (1903–1999) болды. Ол отбасылық өмірге белсенді қатысып, немерелер мен шөберелердің және олардың отбасыларының өркендеуіне қызығушылық танытты, соның ішінде керамист Люси Бек (1916–2009), суретші Артур Бойд (1920–1999), мүсінші Гай Бойд (1923–1988), суретші Дэвид Бойд (1924–2011), суретші Мэри Нолан (1926–2016) – ол суретшілер Джон Персевал мен Сидни Ноланға үйленген – және сәулетші Робин Бойд (1919–1971). Оның немере інісі Гай Бойд оның әдеби мұрагері болды.

Өмір

Бойдтың достары оны "[ш]армды, жомарт, бейкүнде және қызық" деп есептеді. Бойд 13 жасқа дейін Мельбурн қаласының Сандрингем елді мекенінде тұрды, содан кейін отбасы Виктория штатындағы отбасылық шаруа қожалығына тұрақты түрде көшіп кетті. Ол кішкентай кезінен бастап кітаптар мен жазуға құштар болды, бірақ сонымен қатар түс соқырлығынан зардап шекті. Ол ежелгі отбасындағы суретшілер мен рәссамдардың арасындағы жалғыз жазушы болды. Бойдтың өмірбаясын жазған Бренда Найл былай деді: "Оның отбасы мінез бен жетістіктерімен ерекшеленген, өз азаматтығын сыйлайтын сияқты көрінеді. Бойд болу австралиялық болудан маңыздырақ еді: ол оған ұлтшылдықты айналып өте алатын, өркениетке жеткілікті күшті жекелік сезімін берді." Бойдтың бауырларының арасында қыш құмырашы Уильям Меррик Бойд (1888–1959) және суретшілер Теодор Пенли Бойд (1890–1923) мен Хелен а Бекет Рид (1903–1999) болды. Ол Яра-Глендегі балалық шағын жылы еске алды. "[Я]рра, бірнеше метр ғана қашықтықта, Бойдтар үшін жазғы жүзуге мүмкіндік берді. Өзенде жылан сияқты қимылдап, шағып, бірақ кейін дәмді болатын суық балықтар бар еді. Шаруа қожалығында Бойдтар понилермен аң аулап, балық аулап, кешкісін шексіз жеміс-жидек пен қаймақпен тойып жеді." Ол Кеудегі Тринити грамматикалық мектебіндегі оқу жылдарын ұнататын. Найл мынаны атап өтеді: "Бойд академиялық жұмыста лайықты нәтижелер көрсетті; ол мектеп журналын, Митрені басқарды; ол ағылшын поэзиясына деген сүйіспеншілігін дамытты; және [мектеп директорының] мысалы арқылы дін қызметкері болу мүмкіндігін қарастыра бастады." 1912 жылы мектепті бітіргеннен кейін Бойд мансап жолын анықтай алмады, сондықтан Сент-Килдадағы Сент-Джон колледжінде діни қызметке дайындыққа кірісті. Ол жылды аяқтамады, бірақ бұл оның өміріндегі діни сенімнің орнын өмір бойы, бірақ ешқашан шешілмейтін зерттеудің бастамасы болды. Анасының ұсынысымен ол Мельбурндағы Purchas and Teague архитектуралық бюросында архитектор мамандығы бойынша оқуға түсті. Майкл Бардуэлл Бойдтың "көптеген жағдайларда қоғам үшін маңызды деп санайтын мәселелер туралы баспасөзге хаттар жазатын, үгіт-насихат жүргізуге бейім" адам болғанын айтады. Осы белсенділіктің соғыс уақытындағы мысалы 1943 жылдың желтоқсанындағы оқиға болды, Бойд өзінің Бардуэлл келтірген "Күндізгі қуанышым" автобиографиясында былай деп баяндады: "Беделді адамдардың тобы қалаларды түнгі бомбалауды өзара келісім бойынша тоқтату туралы петиция жасады, ол қазір мағынасыз қырғынға айналды. Мен осы петицияның бір данасын ауылдық хабарландыру тақтасына, екіншісін қақпама іліп қойдым, оны үйімде қол қоюға болады дедім. Түнде хабарламалар жыртылды. . Содан кейін мен мынадай жазуы бар тағы бір хабарлама іліп қойдым: "Бұл петицияның мақсаты - әйелдер мен балаларды өлтіруді тоқтату. Осы мақсатты қаламағандар, мына хабарламаны қараңғыда жыртудың орнына, келіп себебін түсіндірсінші?" Ешкім келмеді, ал ауылдағы бір шаруаның әйелі: "Бойд мырзаның сол хабарламаларды ілуі өкінішті. Бұл Рождестволық көңіл-күйді бұзды". Ол солай істегендерді қолдады."

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өмір

Бойд Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралияға оралғанда, енді бұрынғыдай болмайтынын сезінді. Британ армиясына қосылғандықтан, ол достарынан өзгешеленіп қалғанын ойлады, себебі олардың соғыс кезіндегі тәжірибесі мүлдем басқаша болды. 1921 жылы ол Мельбурннан Лондонға кетіп, газетте жұмыс істеді және саяхат жасады. 1925 жылы Бойдтың "Махаббат құдайлары" атты тұңғыш романы жарық көрді. Ол өзінің шақыруын тапқан еді және 1925 жылдан 1949 жылға дейін он роман, автобиографиялық кітап және балаларға арналған әңгіме жариялады. 1940 жылдың шілдесінде әкесі қайтыс болғаннан кейін анасының мұрасы ашылды, бұл Бойдқа қалай тілесе солай өмір сүруге мүмкіндік берді. Бойд сәттілікке қол жеткізіп қайтуды үміттене отырып, Австралияға оралуын кейінге шегерді. Олар шығармашылық және әдеби өнерге қосқан үлестерімен ғана емес, сонымен қатар әскери және Бекеттер арқылы құқықтық саламен байланыстарымен де белгілі болды. Мартин Бойд – австралиялық әдебиетке зор үлес қоскан тұлғалардың бірі. Оның жоғары орта тапқа жататын, негізінен шығармашылық өнермен айналысатын отбасынан шыққандығы, оның жеке басының қалыптасуына және кейіннен оның әдеби стиліне әсер еткен сұлулық сезімін дамытуға маңызды рөл атқарды. Бойдтың романдары австралиялық әдебиетке деген жалпы қызығушылықтың төмендігіне қарамастан, көптеген оқырмандардың құрметіне ие болды. Оның әлеуметтік комедиялары түсінікті, тіпті жақын сезімдер тудыратын оқиғаларда түрлі-түсті кейіпкерлерді бейнеледі.

Мінез-құлық

Бойдтың ерекшеліктерінің бірі – оның әлеуметтік жұмбақ ретінде танылуы. Бұл, негізінен, оның кәсіби өмірі мен жеке өмірін қоршаған әлеуметтік нормадан тыс мінез-құлық және қаңқулар арасындағы қайшылыққа байланысты болды. Оның мінез-құлқының бір ерекшелігі – ұзақ уақыт бір орында тұра алмауы, ол өзі «саяхат құштарлығы» деп атаған. Өмірі бойы ол Австралия мен Еуропаның түрлі аймақтарында тұрды. Осы қасиетінің арқасында Бойд көшпенді адам ретінде танылды, тіпті өзінің саяхат кітабын жариялады және тұрақты мекендеген жаңа орындардағы әлеуметтік ықпалын кеңейтті. Алайда, оның белгілі саяхат құштарлығы әріптестері арасында мазасыздыққа алып келді, сондай-ақ отбасын құруға және үйленуге қабілетсіздігі туралы сөздер тудырды. Оның ешқашан үйленбегені, оның лауазымындағы сыйлы адам мен танымал жазушыдан күтілетін мінез-құлықтан ауытқуы туралы қаңқулар мен хабарламалар оның сексуалдық бағыты туралы сұрақтар мен күмәндерді тудырды. Күдіктер оның өз жынысынан адамдармен жақын қарым-қатынаста болғанына байланысты болды; әсіресе, ол жас итальяндық ұл, Лучано Тромбинимен құпия қарым-қатынаста болды деген күдік туды. Алайда, оның өлімінен көп уақыт өткен соң ғана осы мәселелер оның заманында кең таралған көңілкешсіздік пен табу сезімінен арылып қарастырылды. Содан кейін оның туындыларындағы эротикалық және гомосексуалдық мәнді талдаған бірнеше мақала жарық көрді.

Әлеуметтік көзқарастар

Бойд өзінің сенімдері мен моральдық қағидалары туралы ашық пікір білдірді. Оның екі автобиографиясы, сондай-ақ өмірі мен романдарына арналған толыққанды өмірбаяндар қоғам мен сол заманғы өзекті мәселелер туралы оның ой-пікірлерін қамтиды. Бойд пен оның туындыларына зор ықпал еткен маңызды ұстанымдардың бірі – дін. Әдебиетке қадам басқанына қарамастан, Бойд өзінің көптеген шығармаларында маңызды рөл атқарған берік діни сенімдерін және моральдық принциптерін сақтап қалды. Австралиялық әдебиетке қызығушылық танытпағанына қарамастан, Бойдтың табысқа жетуінің басты себебі осы болды, себебі оның мызғымас діни сенімдері мен моральдық құндылықтары сол кездегі қоғамдық көзқарастармен үйлесетін. Кейін ол сол кездегі аристократияны жайлаған, тек материалдық құндылықтарға құштарлық пен өзімшілдікке деген наразылығын білдірді. Бойдтың құндылықтарына қатысты тағы бір маңызды мәселе – білімі мен әскери қызметі кезінде қанағаттандырылған, көзге көрінбейтін патриотизмді сынауы. Дегенмен, ол ең алдымен өзінің өмірі мен отбасылық тәжірибесінен шабыттанған романдарымен танымал. Көптеген сыншылар Бойдты тапқыр автор деп сипаттайды. Ол 20 ғасырдың ең маңызды австралиялық романистерінің бірі саналады, бірақ оның романдарына реакциялар әртүрлі болады.

Мақсаты

Бойдтың көптеген романдары Англияда жазылғанмен, олар ағылшын және австралиялық жоғары тап қоғамдарының қарама-қайшы және келіспейтін шындықтарына жиі назар аударады. Ол адам өмірінің жалпы мәселелеріне емес, әлеуметтік қарым-қатынастардың әдептілігі мен абсурдтығына ден қойған. Фицпатрик Бойдтың туындыларына реакциялар ашық қарсылықтан басталады, ол былай деп жазады: "Ұлы қабілеттеріне қарамастан, оның ішінде керемет икемділік пен әдемі стильтегі прозасы бар, Мартин Бойд, отансыз адам және тақырыбы жоқ жазушы, кәсіби романист емес, талантты әуесқой болып қалды". Бойдтың өмірінде оның романдары австралиялық газеттерде аз мақалалармен жарық көрді және 1928 мен 1949 жылдар аралығында сыншылар тарапынан көбінесе назарсыз қалды. Бойдтың алғашқы үш романы жақсы сатылмады, ал келесі үш романы баспагерлерден қабылданбады, бірақ "Монфорттар" романы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Осыған қарамастан, Фитцпатрик 1963 жылы: "Оның Англияда оқырмандары бар, ал "Лусинда Брейфорд" романы Америкада бестселлер болды, бірақ оның туындылары Австралияда көп танылмаған сияқты", - деп жазды. "Менің ойымша, Мартин Бойдтың туындылары сәл аморальды деп есептеледі, себебі олар қазіргі австралиялық этикаға қайшы келеді". *The Australian Book Review* журналында Макфарлейн де: "Австралиялықтардың Бойдқа деген жауабында әрқашан біршама тартыншақтық болды. Егер ол тек жоғары орта тап туралы жазумен шектелмесе, бәлкім, сыншылар мен коммерциялық тұрғыдан көбірек танымал болар еді", - деп мәлімдейді.