Төменгі Саксония штаты: географиясы және аймақтары

Кіріспе

Германиядағы штат, басқа да осыған ұқсас атаулары бар жерлер. Төменгі Саксония – Германияның солтүстік-батысында орналасқан Германия штаты (Land). Ол жер ауданы бойынша екінші, ал халық саны бойынша төртінші (2021 жылы 8 миллион) Германия Федеративтік Республикасы құрамына кіретін 16 федеративтік штаттың ішінде. Ауылдық жерлерде Солтүстік Төменгі Саксон және Сатерланд Фризия тілдері әлі де қолданылады, бірақ олардың саны азайып барады. Төменгі Саксония (солтүстіктен бастап, сағат тілі бойынша) Солтүстік теңізімен, Шлезвиг-Гольштейн, Гамбург, Мекленбург-Ворпомерн, Бранденбург, Саксония-Анхальт, Тюрингия, Гессен және Солтүстік Рейн-Вестфалия штаттарымен, сондай-ақ Нидерландымен шектеседі. Бұған қоса, Бремен штаты Төменгі Саксония ішінде екі анклав құрайды: біреуі – Бремен қаласы, екіншісі – оның теңіз порты Бремерхавен (жартылай анклав, өйткені жағалауы бар). Осылайша, Төменгі Саксония басқа Бундесландтарға қарағанда көбірек көршілермен шектеседі. Штаттың ең ірі қалалары – штаттың астанасы Ганновер, Брауншвейг, Ольденбург, Оснабрюк, Вольфсбург, Геттинген, Зальцгиттер, Хильдесхайм, негізінен орталық және оңтүстік бөліктерінде орналасқан, Ольденбург пен Люнебургті қоспағанда. Төменгі Саксония – теңіз және таулы аймақтарды қамтитын жалғыз Бундесланд. Штаттың солтүстік-батыс бөлігі, Солтүстік теңізі жағалауында, Шығыс Фризия деп аталады, ал жағалаудағы жеті Шығыс Фризия аралдары туристер арасында танымал. Төменгі Саксонияның батысында Эмсланд орналасқан, ол экономикалық жағынан дамып келе жатқан, бірақ салыстырмалы түрде сирек қоныстанған аймақ, бұрын қол жеткізбес батпақтардың үстемдігінде болған. Төменгі Саксонияның солтүстік жартысы, Солтүстік Германия жазығы деп те аталады, Бремен geestland айналасындағы жұмсақ төбелерден басқа, көбінесе жазық болып келеді. Оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай Орталық Жоталардың солтүстік бөліктері орналасқан: Везер Жоталары және Гарц таулары. Бұл екі жотаның арасында Төменгі Саксония Жоталары жатыр. Солтүстік-шығыстағы аймақ, Люнебург Хиды (Lüneburger Heide) – Германияның ең ірі далалық аймағы. Орта ғасырларда Люнебург қаласы тұз өндіру және тұз саудасының арқасында гүлденген. Солтүстікке қарай Эльба өзенінің аңғары Төменгі Саксонияны Гамбург, Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург-Ворпомерн және Бранденбургтен бөліп тұрады. Эльбаның сол жағалауы, Гамбургтің төменгі ағысында, Алтес Ланд (Ескі Жер) деп аталады. Жергілікті климаттың қолайлы болуы және құнарлы топырағының арқасында бұл штаттың ең ірі жеміс шаруашылығы болып табылады, оның басты өнімі – алма. Штаттың көп бөлігі тарихи Ганновер Корольдігінің құрамында болған, ал Төменгі Саксония штаты бұрынғы корольдіктің елтаңбасын және басқа да рәміздерін қабылдаған. Ол 1946 жылдың 1 қарашасында Ганновер штатының үш кіші штатпен бірігуі нәтижесінде құрылды.

State in Germany
other places with a similar name

Lower Saxony is a German state (Land) in northwestern Germany. It is the second largest state by land area, with , and fourth largest in population (8 million in 2021) among the 16 Länder federated as the Federal Republic of Germany. In rural areas, Northern Low Saxon and Saterland Frisian are still spoken, albeit in declining numbers. Lower Saxony borders on (from north and clockwise) the North Sea, the states of Schleswig Holstein, Hamburg, Mecklenburg Vorpommern, Brandenburg, Saxony Anhalt, Thuringia, Hesse and North Rhine Westphalia, and the Netherlands. Furthermore, the state of Bremen forms two enclaves within Lower Saxony, one being the city of Bremen, the other its seaport, Bremerhaven (which is a semi enclave, as it has a coastline). Lower Saxony thus borders more neighbours than any other single Bundesland. The state's largest cities are the state capital Hanover, Braunschweig (Brunswick), Oldenburg, Osnabrück, Wolfsburg, Göttingen, Salzgitter, Hildesheim, mainly situated in its central and southern parts, except Oldenburg and Lüneburg. Lower Saxony is the only Bundesland that encompasses both maritime and mountainous areas. The northwestern area of the state, on the coast of the North Sea, is called East Frisia and the seven East Frisian Islands offshore are popular with tourists. In the extreme west of Lower Saxony is the Emsland, an economically emerging but rather sparsely populated area, once dominated by inaccessible swamps. The northern half of Lower Saxony, also known as the North German Plain, is almost invariably flat except for the gentle hills around the Bremen geestland. Towards the south and southwest lie the northern parts of the Central Uplands: the Weser Uplands and the Harz Mountains. Between these two lie the Lower Saxon Hills, a range of low ridges. The region in the northeast, the Lüneburg Heath (Lüneburger Heide), is the largest heathland area of Germany. In the Middle Ages, the town of Lüneburg was wealthy due to salt mining and the salt trade. To the north the Elbe valley separates Lower Saxony from Hamburg, Schleswig Holstein, Mecklenburg Vorpommern, and Brandenburg. The left banks of the Elbe downstream Hamburg are known as the Altes Land (Old Country). Due to its gentle local climate and fertile soil, it is the state's largest area of fruit farming, its chief produce being apples. Most of the state's territory was part of the historic Kingdom of Hanover, and the state of Lower Saxony has adopted the coat of arms and other symbols of the former kingdom. It was created by the merger of the State of Hanover with three smaller states on 1 November 1946.

Орналасқан жері

Төменгі Саксонияның солтүстігінде Солтүстік теңіз және Эльба өзенінің төменгі және орта ағысы табиғи шекара сақтайды, бірақ Гамбург қаласының бір бөлігі Эльбаның оңтүстігінде жатыр. Бремен штаты мен қаласы – Төменгі Саксониямен толық қоршалған анклав. Бремен/Ольденбург метрополиялық аймағы – бұл анклав аймағы үшін ынтымақтастық органы. Оңтүстік-шығысқа қарай мемлекеттік шекара Германияның Орталық жотасының бөлігі болып табылатын Харц таулары арқылы өтеді. Штаттың солтүстік-шығысы мен батысы, оның жер аумағының үштен екі бөлігін құрайды, Солтүстік Германия жазығына жатады, ал оңтүстігі – Төменгі Саксон төбелеріне, оның ішінде Везер жоталары, Лайн жоталары, Шомбург аймағы, Брансвик аймағы, Унтерейхсфельд, Элм және Лаппвальд кіреді. Төменгі Саксонияның солтүстік-шығысында Лүнебург даласы орналасқан. Даланың басым бөлігі кедей, құмды топырақтардан тұрады, ал орталық шығыс және оңтүстік-шығыста лосс-борде аймағында жоғары табиғи құнарлылығы бар өнімді топырақтар кездеседі. Балшық және құмды топырақтардың болуына байланысты, бұл жағдайлар ауыл шаруашылығының дамуына қолайлы. Батыста Бентхайм, Оснабрюк, Эмсланд, Ольденбург, Аммерланд, Ольденбург Мюнстерленді және жағалауда Шығыс Фризия жатыр. Штаттың аумағында Эмс, Везер, Аллер және Эльба сияқты солтүстікке қарай ағатын бірнеше ірі өзендер басым. Төменгі Саксониядағы ең биік нүкте – Харцтағы Вурмберг тауы. Штаттың оңтүстік-шығыс бөлігінде маңызды төбелер мен таулардың көпшілігі орналасқан. Штаттың ең төменгі нүктесі, теңіз деңгейінен төмен, Шығыс Фризиядағы Фрипсумның жанындағы шұңқырда орналасқан. Штаттың экономикасы, халқы және инфрақұрылымы Ганновер, Штадтаген, Цель, Брауншвейг, Вольфсбург, Хилдесхайм және Салцгиттер қалалары мен кенттерінде шоғырланған. Оңтүстік Төменгі Саксониядағы Геттингенмен бірге олар Ганновер–Брауншвейг–Геттинген–Вольфсбург метрополиялық аймағының ядросын құрайды.

Жалпы

Төменгі Саксонияда географиялық, тарихи және мәдени тұрғыдан айқын аймақтық бөліністер бар. Бұрын тәуелсіз болған аймақтарда, әсіресе Брансвик, Ганновер, Ольденбург және Шомбург-Липпе бұрынғы мемлекеттерінің орталық бөліктерінде, жергілікті аймақтық сезімділік күшті. Керісінше, Бремен және Гамбургтің Ханза қалаларын қоршаған аймақтар осы қалаларға көбірек бейімделген.

Климат

Төменгі Саксония климаттық жағынан Орталық Еуропаның солтүстік умерен аймағына жатады, батыстан соғатын желдердің (Westerlies) әсеріне ұшырайды және Батыс Еуропаның теңіздік климаты мен Шығыс Еуропаның континенттік климаты арасындағы көшу аймағында орналасқан. Бұл көшу штатта анық байқалады: солтүстік-батыста Атлантикалық (Солтүстік теңіз жағалауына тән) және Субатлантикалық климатқа ие, жыл бойы температураның салыстырмалы түрде аз өзгеруі және судың артық болуымен сипатталатын болса, оңтүстік-шығысқа қарай климат континенттің ықпалымен күшейеді. Бұл жазғы және қысқы маусымдар арасындағы температураның үлкен айырмашылығында және жыл бойындағы жауын-шашын мөлшерінің төмендеуі мен өзгермелілігінде көрінеді. Бұл субконтиненттік әсер Вендландта, Везер жотасында (Гамелиннен Геттингенге дейін) және Хелмштедт аймағында ең айқын байқалады. Харц тауларында жауын-шашынның ең жоғары деңгейі тіркеледі, себебі Төменгі Саксонияның бөлігі осы тау тізбегінің жел соғатын бетін құрайды, сол себепті орографиялық жаңбыр осы жерге түседі. Орташа жылдық температура Альтес-Ленде және Клоппенбург ауданында ;

Төменгі Саксонияның құрылуына дейінгі аймақтық тарих

Саксонияның атауы герман тайпаларының сакстар деп аталатын конфедерациясынан шыққан. Кейінгі орта ғасырға дейін Саксония герцогтігі біртұтас болған. 13 ғасырдың аяғында негізгі герцогтік таратылғаннан кейін, "Төменгі Саксония" термині Вельфтер әулеті басқарған бұрынғы герцогтіктің жерлерін, бір жағынан Саксония курфюрсттығынан, екінші жағынан Вестфалия герцогтігінен ажырату үшін қолданыла бастады.

Орта ғасырлар мен жаңа дәуірдің басында

Қазіргі мемлекеттің атауы мен елтаңбасы германдық сакс тайпасына тікелей байланысты. Ұлы көші-қон кезеңінде сакстардың бір бөлігі шамамен 3-шы ғасырда Холштейннен өз отанынан шығып, Эльбадан оңтүстікке қарай жылжумен, қазіргі Солтүстік-Батыс Германия және қазіргі Нидерландының солтүстік-шығыс бөлігіндегі сирек қоныстанған аймақтарға дейін кеңейді. Шамамен 7-шы ғасырдан бастап сакстар қазіргі Төменгі Саксония, Вестфалия және шығысқа қарай, мысалы, қазіргі батыс және солтүстік Саксония-Анхальт аймақтарына сәйкес келетін жерлерді мекендеді. Саксон жері шамамен 60 Гауға бөлінді. Фриздер бұл аймаққа қоныстанған жоқ және ғасырлар бойы қазіргі Төменгі Саксонияның ең солтүстік-батыс бөлігінде тәуелсіздігін сақтап келді. Ежелгі Саксония аймағындағы халықтың бастапқы тілі – батыс төменгі неміс тілі, төменгі неміс тілдер тобының бір түрі. Кейіннен Төменгі Саксония мен Вестфалия арасындағы тұрақты шекаралар 12-шы ғасырда қалыптаса бастады. 1260 жылы Кельн архиепископтығы мен Брансвик-Люнебург герцогтігі арасындағы келісім бойынша екі аумақтың талап етілген жерлері бір-бірінен бөлінді. Шекара Везер өзенінің бойымен Ниенбургтің солтүстігіне дейін созылды. Везер-Эмс аймағының солтүстік бөлігі Брансвик-Люнебургтің билігіне көшті. "Нидерсаксен" сөзі алғаш рет 1300 жылға дейін голланд тіліндегі рифмалық жылнамада (Reimchronik) қолданылды. 14-шы ғасырдан бастап ол Саксе-Лауенбург герцогтігін (Саксе-Виттенбергке қарама-қарсы) білдірді. 1500 жылы императорлық округтер құрылғанда, Төменгі Саксония округі Төменгі Рейн-Вестфалия округінен ерекшеленді. Соңғысына қазіргі Төменгі Саксония мемлекетіне толық немесе ішінара тиесілі келесі аумақтар кірді: Оснабрюк епископтығы, Мюнстер епископтығы, Бентхайм графтығы, Хойя графтығы, Шығыс Фризия княздығы, Верден княздығы, Дифолц графтығы, Ольденбург графтығы, Шомбург графтығы және Шпигельберг графтығы. Сонымен қатар, династиялық себептермен кейіннен Жоғарғы Саксония деп аталған орталық неміс княздықтарынан ескі саксон жерлерінің шығыс бөлігі ерекшеленді. Қазіргі Төменгі Саксониядағы Төменгі Саксония округінің домендері арасындағы тығыз тарихи байланыстар ғасырлар бойы, әсіресе династиялық тұрғыдан сақталды. Қазіргі Төменгі Саксонияның шегінде орналасқан тарихи аумақтардың көпшілігі ортағасырлық Велфтердің Брансвик-Люнебург герцогтігінің ішкі княздықтары болды. Барлық Велф князьдері өздерін "Брансвик пен Люнебург герцогтары" деп атады, бірақ көбейіп немесе жойылған түрлі Велф әулеттерінің нәтижесінде олардың билігіндегі герцогтіктер жиі бөлініп, қайта біріктірілді.

The name and coat of arms of the present state go back to the Germanic tribe of Saxons. During the Migration Period some of the Saxon peoples left their homeland in Holstein about the 3rd century and pushed southwards over the Elbe, where they expanded into the sparsely populated regions in the rest of the lowlands, in present day Northwest Germany and the northeastern part of what is now the Netherlands. From about the 7th century the Saxons had occupied a settlement area that roughly corresponds to the present state of Lower Saxony, of Westphalia and a number of areas to the east, for example, in what is now west and north Saxony Anhalt. The land of the Saxons was divided into about 60 Gaue. The Frisians had not moved into this region; for centuries they preserved their independence in the most northwesterly region of the present day Lower Saxon territory. The original language of the folk in the area of Old Saxony was West Low German, one of the varieties of language in the Low German dialect group. The establishment of permanent boundaries between what later became Lower Saxony and Westphalia began in the 12th century. In 1260, in a treaty between the Archbishopric of Cologne and the Duchy of Brunswick Lüneburg the lands claimed by the two territories were separated from each other. The border ran along the Weser to a point north of Nienburg. The northern part of the Weser Ems region was placed under the rule of Brunswick Lüneburg. The word Niedersachsen was first used before 1300 in a Dutch rhyming chronicle (Reimchronik). From the 14th century it referred to the Duchy of Saxe Lauenburg (as opposed to Saxe Wittenberg). On the creation of the imperial circles in 1500, a Lower Saxon Circle was distinguished from a Lower Rhenish–Westphalian Circle. The latter included the following territories that, in whole or in part, belong today to the state of Lower Saxony: the Bishopric of Osnabrück, the Bishopric of Münster, the County of Bentheim, the County of Hoya, the Principality of East Frisia, the Principality of Verden, the County of Diepholz, the County of Oldenburg, the County of Schaumburg and the County of Spiegelberg. At the same time a distinction was made with the eastern part of the old Saxon lands from the central German principalities later called Upper Saxony for dynastic reasons. The close historical links between the domains of the Lower Saxon Circle now in modern Lower Saxony survived for centuries especially from a dynastic point of view. The majority of historic territories whose land now lies within Lower Saxony were sub principalities of the medieval, Welf estates of the Duchy of Brunswick Lüneburg. All the Welf princes called themselves dukes "of Brunswick and Lüneburg" despite often ruling parts of a duchy that was forever being divided and reunited as various Welf lines multiplied or died out.

Вена конгресінен Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін (18151945)

Наполеон соғыстарынан кейін Везердің шығысында екі ірі княздік сақталды: Ганновер корольдігі және Брансвик герцогтығы (1866 жылдан кейін Ганновер Пруссия провинциясына айналды; 1919 жылдан кейін Брансвик еркін мемлекет болды). Тарихи тұрғыдан алғанда, Ганновер корольдік үйі (Ганновер электораты) мен Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігі арасында 18 ғасырда олардың жеке одағының нәтижесінде тығыз байланыс болды (жеке одақ 1837 жылы Виктория Біріккен Корольдіктің королевасы болған кезде таратылды, өйткені Ганновер әйел билеушілерге рұқсат бермеді). Ханте өзенінің батысында 1815 жылы "Вестфалиялық процестерді жою" басталды. Вена конгресінен кейін Оснабрюк пен Аурихтың кейінгі әкімшілік аймақтарының аумақтары Ганновер корольдігіне берілді. Олденбургтің Ұлы Герцогтығы мен Шомбург Липпе княздігі мемлекеттік автономияны сақтады. Дегенмен, 1920 жылы бүкіл Везер-Эмс аймағы (оның ішінде Бремен қаласы) Төменгі Саксония сайлау округінің бірлестігіне (Wahlkreisverband IX (Niedersachsen)) біріктірілді. Бұл сол кезде Пруссияның Ганновер провинциясының батыс әкімшіліктері мен Ольденбург штаты "Төменгі саксондық" деп саналғандығын көрсетеді. Қазіргі Төменгі Саксонияның негізін географиялық жағынан және белгілі бір дәрежеде институционалдық жағынан бір-бірімен байланысты болған жерлер құрады. Шамбург графтығы (Шамбург княздігімен шатастырмау керек) Ринтельн және Гессиш Олдендорф қалалары айналасында 1932 жылға дейін Гессен провинциясының үлкен бөліктерін қамтитын провинцияға тиесілі болды, Гессен штатының ішінде Кассель, Висбаден және Франкфурт-на-Майне қалалары бар; бірақ 1932 жылы Шамбург графтығы Ганновердің прус провинциясының бөлігі болды. 1933 жылы нацистік партия билікті қолға алған кезде, олар Германияны өте орталықтандырылған мемлекетке айналдырды және бүкіл Үшінші рейхті негізінен Германияның дәстүрлі федеративтік жүйесін алмастырған (бірақ мүлдем алмастырмаған) Гауэге бөлді. Дегенмен, 1937 жылы ескі мемлекеттік және провинциялық шекараларға кейбір өзгерістер енгізілді, атап айтқанда Куксхавен қаласы Ұлы Гамбург актісі бойынша Пруссияның Ганновер провинциясына толықтай қосылды. Нацистік дәуірдегі бұл өзгерістердің нәтижесі 1946 жылы Үшінші рейх құлағаннан кейін және Төменгі Саксония штаты құрылғаннан кейін, тек төрт штатты біріктіру қажет болды. Бременді және 1945 жылы Кеңес Одағының басып алу аймағына берілген аумақтарды қоспағанда, 1946 жылы Жаңа Төменгі Саксония мемлекетіне бөлінген барлық аумақтар 1920 жылы "Төменгі Саксонияның сайлау округінің қауымдастығына" қосылған болатын. 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Дитмар фон Рикен лекциясында 19-ғасырда "Төменгі Саксония санасының" пайда болуын сипаттады, оның географиялық негізі аумақтық құрылымды ойлап табу үшін пайдаланылды: нәтижесінде жергілікті мұра қоғамдары (Heimatvereine) және олардың байланысты журналдары өз атауларында "Төменгі Саксония" немесе "Төменгі саксондық" терминдерін жүйелі түрде қолданды. 1920-ші жылдардың соңында Рейхтің реформасы туралы талқылаулар аясында және кеңейіп жатқан жергілікті мұра қозғалысы (Heimatbewegung) арқылы "Төменгі Саксония" мен "Вестфалия" арасында 25 жылдық қақтығыс басталды. Бұл дауды қолдаушылар әкімшілік қызметкерлер мен саясаткерлер болды, бірақ әртүрлі пәндердің аймақтық ғалымдары дауларды қоздырды деп болжанады. 1930 жылдары нақты Төменгі Саксония әлі болмаған, бірақ өзін "Төменгі саксондық" деп атайтын көптеген мекемелер болған. "Төменгі Саксония" мен "Вестфалия" арасындағы даулардағы мотивтер мен аргументтер екі жақта да өте ұқсас болды: экономикалық мүдделер, саяси мақсаттар, мәдени мүдделер және тарихи аспектілер.

Two major principalities survived east of the Weser after the Napoleonic Wars: the Kingdom of Hanover and the Duchy of Brunswick (after 1866 Hanover became a Prussian province; after 1919 Brunswick became a free state). Historically a close tie existed between the royal house of Hanover (Electorate of Hanover) and the United Kingdom of Great Britain and Ireland as a result of their personal union in the 18th century (the personal union was dissolved when Victoria became the Queen of the United Kingdom in 1837 because Hanover did not allow female rulers). West of the River Hunte a "de Westphalianising process" began in 1815. After the Congress of Vienna the territories of the later administrative regions (Regierungsbezirke) of Osnabrück and Aurich transferred to the Kingdom of Hanover. The Grand Duchy of Oldenburg and the Principality of Schaumburg Lippe retained state autonomy. Nevertheless, the entire Weser Ems region (including the city of Bremen) were grouped in 1920 into a Lower Saxon Constituency Association (Wahlkreisverband IX (Niedersachsen)). This indicates that at that time the western administrations of the Prussian Province of Hanover and the state of Oldenburg were perceived as being "Lower Saxon". The forerunners of today's state of Lower Saxony were lands that were geographically and, to some extent, institutionally interrelated from very early on. The County of Schaumburg (not to be confused with the Principality of Schaumburg Lippe) around the towns of Rinteln and Hessisch Oldendorf did indeed belong to the Prussian province of Hesse Nassau until 1932, a province that also included large parts of the present state of Hesse, including the cities of Kassel, Wiesbaden and Frankfurt am Main; but in 1932 the County of Schaumburg became part of the Prussian Province of Hanover. When the Nazi Party seized power in 1933, they quickly transformed Germany into a highly centralized state and divided the entire Third Reich into Gaue which largely superseded (but did not outright replace) Germany's traditional federal system. Nevertheless, some changes to the old state and provincial borders were made in 1937, notably including the city of Cuxhaven being fully integrated into the Prussian Province of Hanover under the Greater Hamburg Act. The effect of this Nazi era change was that in 1946, after the Third Reich had collapsed and when state of Lower Saxony was founded, only four states needed to be merged. With the exception of Bremen and the areas that were ceded to the Soviet Occupation Zone in 1945, all those areas allocated to the new state of Lower Saxony in 1946, had already been merged into the "Constituency Association of Lower Saxony" in 1920. In a lecture on 14 September 2007, Dietmar von Reeken described the emergence of a "Lower Saxony consciousness" in the 19th century, the geographical basis of which was used to invent a territorial construct: the resulting local heritage societies (Heimatvereine) and their associated magazines routinely used the terms "Lower Saxony" or "Lower Saxon" in their names. At the end of the 1920s in the context of discussions about a reform of the Reich, and promoted by the expanding local heritage movement (Heimatbewegung), a 25 year conflict started between "Lower Saxony" and "Westphalia". The supporters of this dispute were administrative officials and politicians, but regionally focussed scientists of various disciplines were supposed to have fuelled the arguments. In the 1930s, a real Lower Saxony did not yet exist, but there were a plethora of institutions that would have called themselves "Lower Saxon". The motives and arguments in the disputes between "Lower Saxony" and "Westphalia" were very similar on both sides: economic interests, political aims, cultural interests and historical aspects.

Төменгі Саксонияның мемлекет ретінде тарихы

Бірінші Төменгі Саксония парламенті немесе Ландтаг 1946 жылдың 9 желтоқсанында отырды. Ол сайланбады, керісінше, британдық оккупациялық әкімшілік (тағайындалған парламент) құрды. Сол күні парламент социал-демократ, бұрынғы Ганновер президенті (Regierungspräsident) Хинрих Вильгельм Коппты өзінің бірінші министр-президенті етіп сайлады. Копп бес партиялық коалицияны басқарды, оның негізгі міндеті соғыстың ауыртпалығынан зардап шеккен мемлекетті қайта құру болды. Копптың кабинеті азық-түлікпен жабдықтауды жақсартуды және соғыс жылдары одақтастардың әуе шабуылдарынан қираған қалалар мен кенттерді қайта құруды ұйымдастыруға міндетті болды. Хинрих Вильгельм Копп 1961 жылға дейін Төменгі Саксонияда үкімет басшысы болып қалды. Соғыстан кейінгі алғашқы мемлекеттік үкімет алдындағы ең үлкен мәселе – Польша мен Кеңес Одағына қосылған Германияның бұрынғы аумақтарынан (мысалы, Силезия және Шығыс Пруссия) жүздеген мың босқындарды интеграциялау болды. Төменгі Саксония Шығыс Пруссиядан тікелей қашу жолының батыс шетінде орналасқан және Кеңес аймағымен ең ұзын шекараға ие болды. 1950 жылдың 3 қазанында Төменгі Саксония Силезиядан келген көптеген босқындарды күтуге кірісті. 1950 жылы ресми деректер бойынша 730 000 үйдің жетіспеушілігі тіркелді. Германия бөлінген кезеңде Төменгі Саксонияның Хельмштедт шекарасы Батыс Берлинге апаратын басты көлік артериясы болды және 1945 жылдан 1990 жылға дейін Еуропаның ең жұмысты шекаралық пункті саналды. Мемлекет үшін экономикалық маңызы бар Volkswagen концерні 1945 жылы азаматтық көліктерді өндіруді қайта бастады, бастапқыда британдық басқаруда, ал 1949 жылы жаңадан құрылған Батыс Германия мен Төменгі Саксония мемлекетінің меншігіне өтті. Жалпы алғанда, Төменгі Саксония, кең ауылдық жерлері мен азаматтық орталықтарының аздығымен, көп жылдар бойы федеративтік республиканың өнеркәсіптік жағынан әлсіз аймақтарының бірі болды. 1960 жылы жұмыс істейтін халықтың 20%-ы ауыл шаруашылығында еңбек етті. Ал федералды аумақтың қалған бөлігінде бұл көрсеткіш 14% құрады. Тіпті экономикалық өркендеу кезеңінде де Төменгі Саксониядағы жұмыссыздардың саны федералды орташа көрсеткіштен жоғары болды. 1961 жылы Георг Дидерихс Хинрих Вильгельм Копптың орнын басып, Төменгі Саксонияның министр-президенті болды. 1970 жылы оның орнын Альфред Кубель иеленді. Министр-президент Эрнст Альбрехттың (1976–1990) кезінде басталған Горлебен ядролық қалдықтарын сақтау орны туралы пікірталас 1970 жылдардың соңынан бері мемлекеттік және федералды саясатта маңызды рөл атқарып келеді. 1990 жылы Герхард Шрёдер министр-президент лауазымына келді. 1993 жылдың 1 маусымында 1951 жылғы «Төменгі Саксонияның уақытша конституциясын» алмастырған жаңа Төменгі Саксония конституциясы күшіне енді. Ол референдумдар мен плебисциттер өткізуге мүмкіндік береді және қоршаған ортаны қорғауды мемлекеттің негізгі принципі ретінде бекітеді. Бұрынғы Ганноверлік Амат Нойхаус, Дельиен, Хаар, Каарсен, Нойхаус (Эльба), Штайпель, Суккау, Сумте және Трипкау приходтарымен, сондай-ақ Телдау прихотындағы Ной Блекеде, Ной Вендищун және Стипельсе ауылдарымен, және Гарлиц прихотындағы Больддамм орман округінің тарихи Ганновер аймағы 1993 жылдың 30 маусымынан бастап Мекленбург-Ворпомерннен Төменгі Саксонияға (Люнебург ауданы) ауыстырылды. Осы приходтардың негізінде 1993 жылдың 1 қазанында Amt Neuhaus жаңа муниципалитеті құрылды. 1998 жылы Герхард Глоговский Герхард Шрёдердің орнын басып, Федералды канцлер болды. Өзінің туған қаласы Брауншвейгтегі түрлі дау-дамаждарға қатысқандықтан, ол 1999 жылы отставкаға кетті және оның орнына Зигмар Габриэль тағайындалды. 2003 жылдан 2010 жылы Федералды президенттікке сайланғанға дейін Кристиан Вульф Төменгі Саксонияда министр-президент болды. Оснабрюк ХДП басшылығымен ФДП коалициясын құрды, оның ізбасары Дэвид МакАллистер де солай істеді. 2013 жылдың 20 қаңтарында өткен сайлаудан кейін МакАллистер лауазымынан босатылды.

The first Lower Saxon parliament or Landtag met on 9 December 1946. It was not elected; rather it was established by the British Occupation Administration (a so called "appointed parliament"). That same day the parliament elected the Social Democrat, Hinrich Wilhelm Kopf, the former Hanoverian president (Regierungspräsident) as their first minister president. Kopf led a five party coalition, whose basic task was to rebuild a state afflicted by the war's rigours. Kopf's cabinet had to organise an improvement of food supplies and the reconstruction of the cities and towns destroyed by Allied air raids during the war years. Hinrich Wilhelm Kopf remained – interrupted by the time in office of Heinrich Hellwege (1955–1959) – as the head of government in Lower Saxony until 1961. The greatest problem facing the first state government in the immediate post war years was the challenge of integrating hundreds of thousands of refugees from Germany's former territories in the east (such as Silesia and East Prussia), which had been annexed by Poland and the Soviet Union. Lower Saxony was at the western end of the direct escape route from East Prussia and had the longest border with the Soviet Zone. On 3 October 1950 Lower Saxony took over the sponsorship of the very large number of refugees from Silesia. In 1950 there was still a shortage of 730,000 homes according to official figures. During the period when Germany was divided, the Lower Saxon border crossing at Helmstedt found itself on the main transport artery to West Berlin and, from 1945 to 1990 was the busiest European border crossing point. Of economic significance for the state was the Volkswagen concern, that restarted the production of civilian vehicles in 1945, initially under British management, and in 1949 transferred into the ownership of the newly founded country of West Germany and state of Lower Saxony. Overall, Lower Saxony, with its large tracts of rural countryside and few urban centres, was one of the industrially weaker regions of the federal republic for a long time. In 1960, 20% of the working population worked on the land. In the rest of the federal territory the figure was just 14%. Even in economically prosperous times the jobless totals in Lower Saxony are constantly higher than the federal average. In 1961 Georg Diederichs took office as the minister president of Lower Saxony as the successor to Hinrich Wilhelm Kopf. He was replaced in 1970 by Alfred Kubel. The arguments about the Gorleben Nuclear Waste Repository, that began during the time in office of minister president Ernst Albrecht (1976–1990), have played an important role in state and federal politics since the end of the 1970s. In 1990 Gerhard Schröder entered the office of minister president. On 1 June 1993, the new Lower Saxon constitution entered force, replacing the "Provisional Lower Saxon Constitution" of 1951. It enables referendums and plebiscites and establishes environmental protection as a fundamental state principle. The former Hanoverian Amt Neuhaus with its parishes of Dellien, Haar, Kaarßen, Neuhaus (Elbe), Stapel, Sückau, Sumte and Tripkau as well as the villages of Neu Bleckede, Neu Wendischthun and Stiepelse in the parish of Teldau and the historic Hanoverian region in the forest district of Bohldamm in the parish of Garlitz transferred with effect from 30 June 1993 from Mecklenburg Vorpommern to Lower Saxony (Lüneburg district). From these parishes the new municipality of Amt Neuhaus was created on 1 October 1993. In 1998 Gerhard Glogowski succeeded Gerhard Schröder who became Federal Chancellor. Because he had been linked with various scandals in his home city of Brunswick, he resigned in 1999 and was replaced by Sigmar Gabriel. From 2003 to his election as Federal President in 2010 Christian Wulff was minister president in Lower Saxony. The Osnabrücker headed a CDU led coalition with the FDP as does his successor, David McAllister. After the elections on 20 January 2013 McAllister was deselected.

Демография

2014 жылдың соңында Төменгі Саксонияда 571 000-ға жуық неміс емес азаматтар болды. Төмендегі кесте Төменгі Саксониядағы ең ірі ұлттық азшылық топтарын көрсетеді:

РетіҰлттық белгісіТұрғындар санының бағасы (31.12.2022)1122 1302101 355396 330490 715564 675645 360731 155829 725928 9501026 755

Дін

2011 жылғы халық санауы бойынша, халықтың көпшілігі христиан дінін ұстанады (71,93%); жалпы халықтың 51,48%-ы Германия протестант шіркеуінің мүшесі, 18,34%-ы католик, 2,11%-ы басқа христиан дін тобының мүшесі, 2,27%-ы басқа діндерді ұстанады. 25,8%-ы дінсіз. Ол бес Ландескирхенде ұйымдастырылған: Брансвик Евангелиелік лютерандық мемлекеттік шіркеуі (бұрынғы Брансвик еркін мемлекетін қамтиды), Ганновер Евангелиелік лютерандық шіркеуі (бұрынғы Ганновер провинциясын қамтиды), Ольденбург Евангелиелік лютерандық шіркеуі (бұрынғы Ольденбург еркін мемлекетін қамтиды), Шаумбург-Липпе Евангелиелік лютерандық шіркеуі (бұрынғы Шаумбург-Липпе еркін мемлекетін қамтиды) және Евангелиелік реформат шіркеуі (барлық мемлекетті қамтиды). Германия протестант шіркеуінің бұл мүше шіркеулері Германиядағы протестант халықтың көп бөлігін біріктіреді. 2020 жылы католик шіркеуі халықтың 16,3%-ын құрады. Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығына басымдық беріледі, мемлекеттің маңызды экономикалық факторы болып табылады. Төменгі Саксонияның солтүстігі мен солтүстік-батысындағы топырақ көбінесе құмды болып келеді, бұл егін шаруашылығын қиындатады, сондықтан осы аймақтарда жайылым және мал шаруашылығы кең таралған. 2017 жылы Төменгі Саксония Германияның бесіден бір бөлігін ірі қара малға, үшіден бір бөлігін шошқаға және 50%-ын құсқа иеленді. Бидай, картоп, қарабидай және сұлы қазіргі кездегі егістік дақылдары болып табылады. Оңтүстік және оңтүстік-шығысқа қарай соңғы мұз дәуірінен қалған лосс қабаттары жоғары өнімді дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. Ондағы маңызды дақылдардың бірі – қант қызылшасы. Осының салдарынан, аймақта негізінен шағын және орта кәсіпорындар (ШОК) құрайтын ірі азық-түлік өнеркәсібі дамыған. Ірі ойыншылар – Deutsches Milchkontor және PHW Group (Германиядағы ең ірі құс өсіруші және өндіруші). Тау-кен өндірісі ғасырлар бойы Төменгі Саксонияның маңызды табыс көзі болды. Күміс кені 12 ғасырдың басында Гарц тауларындағы экономикалық өркендеудің негізін қалады, ал Салцгиттер аймағындағы темір кені және мемлекеттің әртүрлі аймақтарындағы тұз кені тағы бір маңызды экономикалық тірек болды. Жалпы өнім салыстырмалы түрде төмен болғанына қарамастан, Төменгі Саксония Еуропалық Одаққа шикі мұнайдың маңызды жеткізушісі болып табылады. Бүгінде темір де қазылып алынады. Радиоактивті қалдықтар аймақта Зальцгиттер қаласына, Schacht Konrad терең геологиялық қоймасына және Вольфенбюттель ауданындағы Schacht Asse II мен Линдведель және Хофер арасында тасымалданады. Өңдеу өндірісі де аймақтық экономиканың маңызды бөлігі болып табылады. Онжылдықтар бойы біртіндеп қысқарту мен қайта құруға қарамастан, Volkswagen автокөлік өндірушісі мемлекет шекарасындағы бес өндіріс орнымен әлі де ең ірі жеке сектор жұмыс берушісі болып табылады, оның әлемдік штаб-пәтері Вольфсбургте орналасқан. Volkswagen заңына байланысты, ол жақында Еуропалық Одақтың жоғарғы соты заңсыз деп таныды, Төменгі Саксония мемлекеті әлі де компанияның 20,3%-ын иеленеді. Төменгі Саксонияда автомобиль өндірісінің маңыздылығына байланысты, оның аймақтық орталықтары айналасында жабдықтау индустриясы дамыған. Төменгі Саксонияның өнеркәсіптік секторының басқа да маңызды салалары: авиация (Стад аймағы CFK аңғары деп аталады), кеме жасау (мысалы, Meyer Werft), биотехнология және болат өндірісі. Медицина маңызды рөл атқарады; Ганновер мен Геттингенде екі ірі университет медицина мектебі мен ауруханалары бар, ал Дудерштадттағы Otto Bock – әлемдегі протездер мен оларға байланысты компоненттердің ең ірі өндірушісі. 1970-1980 жылдары өндіріс саласының құлдырауынан кейін қызмет көрсету саласы маңызды орын алды. Бүгінгі таңда маңызды салалар – туристік индустрия, оның ішінде Ганновердегі TUI AG, Еуропадағы ең ірі туристік компаниялардың бірі, сондай-ақ сауда және телекоммуникация. Ганновер Германияның сақтандыру және қаржылық қызметтер компанияларының негізгі хабтарының бірі, мысалы, Talanx және Hannover Re. 2018 жылдың қазан айында Төменгі Саксониядағы жұмыссыздық деңгейі 5,0%-ды құрады және ұлттық орташа көрсеткіштен сәл жоғары болды.

The 2011 census stated that a majority of the population were Christians (71.93%); 51.48% of the total population were members of the Protestant Church in Germany, 18.34% were Catholics, 2.11% were members of other Christian denominations, 2.27% were members of other religions. 25.8% have no denomination. It is organised in the five Landeskirchen named Evangelical Lutheran State Church in Brunswick (comprising the former Free State of Brunswick), Evangelical Lutheran Church of Hanover (comprising the former Province of Hanover), Evangelical Lutheran Church in Oldenburg (comprising the former Free State of Oldenburg), Evangelical Lutheran Church of Schaumburg Lippe (comprising the former Free State of Schaumburg Lippe), and Evangelical Reformed Church (covering all the state). Together, these member churches of the Protestant Church in Germany gather a substantial part of the Protestant population in Germany. The Catholic Church was the faith of 16.3% of the population in 2020. Agriculture, strongly weighted towards the livestock sector, has always been a very important economic factor in the state. The north and northwest of Lower Saxony are mainly made up of coarse sandy soil that makes crop farming difficult and therefore grassland and cattle farming are more prevalent in those areas. Lower Saxony is home, in 2017, to one in five of Germany's cattle, one in three of the country's pigs, and 50% of its hens. Wheat, potatoes, rye, and oats are among the state's present day arable crops. Towards the south and southeast, extensive loess layers in the soil left behind by the last ice age allow high yield crop farming. One of the principal crops there is sugar beet. Consequently, the Land has a big food industry, mainly organized in small and medium sized enterprises (SME). Big players are Deutsches Milchkontor and PHW Group (biggest German poultry farmer and producer). Mining has also been an important source of income in Lower Saxony for centuries. Silver ore became a foundation of notable economic prosperity in the Harz Mountains as early as the 12th century, while iron mining in the Salzgitter area and salt mining in various areas of the state became another important economic backbone. Although overall yields are comparatively low, Lower Saxony is also an important supplier of crude oil in the European Union. Mineral products still mined today include iron. Radioactive waste is frequently transported in the area to the city of Salzgitter, for the deep geological repository Schacht Konrad and between Schacht Asse II in the Wolfenbüttel district and Lindwedel and Höfer. Manufacturing is another large part of the regional economy. Despite decades of gradual downsizing and restructuring, the carmaker Volkswagen with its five production plants within the state's borders still remains the single biggest private sector employer, its world headquarters in Wolfsburg. Due to the Volkswagen Law, which has recently been ruled illegal by the European Union's high court, the state of Lower Saxony is still the second largest shareholder, owning 20.3% of the company. Thanks to the importance of car manufacturing in Lower Saxony, a thriving supply industry is centred around its regional focal points. Other mainstays of the Lower Saxon industrial sector include aviation (the region of Stade is called CFK Valley), shipbuilding (such as Meyer Werft), biotechnology, and steel. Medicine plays a major role; Hanover and Göttingen have two large University Medical Schools and hospitals, and Otto Bock in Duderstadt is the largest producer of prosthetics and associated componentry in the world. The service sector has gained importance following the demise of manufacturing in the 1970s and 1980s. Important branches today are the tourism industry with TUI AG in Hanover, one of Europe's largest travel companies, as well as trade and telecommunication. Hanover is one of Germany's main hubs for insurance and financial services companies, for example Talanx and Hannover Re. In October 2018, the Lower Saxony unemployment rate stood at 5.0% and was marginally higher than the national average. Year2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018Unemployment rate in %9.39.19.29.69.611.610.58.87.67.77.56.96.66.66.56.16.05.85.3

Жыл2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018Жұмыссыздық деңгейі %-да 9.39.19.29.69.611.610.58.87.67.77.56.96.66.56.16.05.85.3

Дүниежүзілік мұра орындары

Төменгі Саксонияда төрт ЮНЕСКО мұрасы бар.

Конституция

Төменгі Саксония мемлекеті Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ганновер, Ольденбург, Брансвик және Шомбург-Липпе штаттарының бірігуі арқылы құрылды. Бұрынғы патшалық Ганновер осы үлес қосушылардың ең үлкені болып табылады, аумағы және халқы жағынан. Ол 1866 жылдан бері Пруссия провинциясы болып келді. Ганновер қаласы – Төменгі Саксонияның ең ірі қаласы және астанасы. Конституцияда Төменгі Саксонияның Германия Федеративтік Республикасының құрамында еркін, республикалық, демократиялық, әлеуметтік және экологиялық тұрақты мемлекет болып табылатыны белгіленген. Әлемдік азаматтардың құқықтары, бейбітшілік және әділдік – қоғамның негізгі бағыттары, ал Федеративтік Республиканың конституциясында жарияланған адам құқықтары мен азаматтық бостандықтары – Төменгі Саксония конституциясының негізгі бөлігін құрайды. Әрбір азамат білім алуға құқылы және мектепке қатыну міндетті. Барлық мемлекеттік билік халықтың еркімен бекітілуі керек, ол сайлаулар мен референдумдар арқылы өзін көрсетеді. Заң шығарушы жиналыс – бес жылға сайланатын бірпалаталы парламент. Парламенттің құрамы қатысушы саяси партиялардың пропорционалды өкілдігі принципіне сәйкес келеді, бірақ әр сайлау округінен тікелей сайланған бір өкілдің сайлануы да қамтамасыз етіледі. Егер партия сайлау округтерінен штат бойынша партиялардың үлесінен артық делегаттарды жеңіп алса, ол барлық округтік делегаттарды сақтап қалуға құқылы. Штаттың басшысы (премьер-министр) және оның министрлері парламент тарапынан сайланады. Германияда, сондай-ақ Төменгі Саксонияда бес саяси партия жүйесі болғандықтан, көбінесе екі немесе одан көп партия ортақ саяси бағдарлама мен үкімет құрамын келісіп анықтайды, ал сайлаушылардың ең көп үлесіне ие партия губернатор лауазымын иеленеді. Германия Федеративтік Республикасының штаттары, соның ішінде Төменгі Саксония, заң шығару құқығына және жауапкершілікке ие, бірақ бұл құқық көбінесе мектеп жүйесі, жоғары білім, мәдениет, ақпарат құралдары және полиция салаларымен шектеледі. Ал экономикалық және әлеуметтік саясат, сыртқы саясат сияқты маңызды саяси бағыттар федералды үкіметтің құзырында болады. Сондықтан федералды штаттардың ең маңызды функциясы – Федералдық кеңестегі (Бундесрат) өкілдігі, онда заңдардың қабылдануы үшін, соның ішінде салық жүйесі сияқты маңызды федералды саясат салаларында олардың келісімі қажет.

The state of Lower Saxony was formed after World War II by merging the former states of Hanover, Oldenburg, Brunswick and Schaumburg Lippe. Hanover, a former kingdom, is by far the largest of these contributors by area and population and has been a province of Prussia since 1866. The city of Hanover is the largest and capital city of Lower Saxony. The constitution states that Lower Saxony be a free, republican, democratic, social and environmentally sustainable state inside the Federal Republic of Germany; universal human rights, peace and justice are preassigned guidelines of society, and the human rights and civil liberties proclaimed by the constitution of the Federal Republic are genuine constituents of the constitution of Lower Saxony. Each citizen is entitled to education and there is universal compulsory school attendance. All government authority is to be sanctioned by the will of the people, which expresses itself via elections and plebiscites. The legislative assembly is a unicameral parliament elected for terms of five years. The composition of the parliament obeys the principle of proportional representation of the participating political parties, but it is also ensured that each constituency delegates one directly elected representative. If a party wins more constituency delegates than their statewide share among the parties would determine, it can keep all these constituency delegates. The governor of the state (prime minister) and his ministers are elected by the parliament. As there is a system of five political parties in Germany and so also in Lower Saxony, it is usually the case that two or more parties negotiate for a common political agenda and a commonly determined composition of government where the party with the biggest share of the electorate fills the seat of the governor. The states of the Federal Republic of Germany, and so Lower Saxony, have legislative responsibility and power mainly reduced to the policy fields of the school system, higher education, culture and media and police, whereas the more important policy fields like economic and social policies, foreign policy are a prerogative of the federal government. Hence the probably most important function of the federal states is their representation in the Federal Council (Bundesrat), where their approval on many crucial federal policy fields, including the tax system, is required for laws to become enacted.

Төменгі Саксонияның премьер-министрі

Министр-президент штат үкіметіне жетекшілік етеді, мемлекет басшысының ролін атқарады (федеративтік штаттар мемлекет мәртебесіне ие болған жағдайда да, мемлекет басшысының жеке кеңсесін құрмай, оның функцияларын атқарушы биліктің басшысымен біріктіреді), сонымен қатар үкімет басшысы болып табылады. Олар Төменгі Саксония Ландтагы тарапынан сайланады.

Елтаңба

Гербта ақ түсті ат (Саксондық жылқысы) қызыл фонға қарсы бейнеленген, бұл саксон халқының ежелгі символы. Аңызға сүйенсек, бұл ат саксон басшысы Видукиндтің символы болған, бірақ сары фонда қара ат түрінде. Видукинд христиан дініне шомылдырылғаннан кейін түстер өзгерген. Ақ және қызыл түстер (қара және алтыннан басқа) қасиетті Рим империясының түстері болып табылады, олар әлі күнге дейін ақ фонда қызыл крестпен бейнеленген құтқарушы Мәсіхті көрсетеді.