Кіріспе
Германиядағы Шлезвиг герцостығының оңтүстік жартысы Оңтүстік Шлезвиг (Südschleswig немесе Landesteil Schleswig, Sydslesvig;) – Германиядағы Шлезвиг герцостығының оңтүстік жартысы, Ютланд түбегінде орналасқан. Географиялық аймақ бүгінде оңтүстіктегі Эйдер өзені мен солтүстіктегі Фленсбург фиорды арасындағы кең аумақты қамтиды, онда ол Даниямен шектеседі. Солтүстік Шлезвиг, бұрынғы Оңтүстік Ютландия округімен сәйкес келеді, Данияның ең оңтүстік бөлігін құрайды. Бұл аймақ 1864 жылы Пруссия мен Австрия Данияға соғыс жариялағанға дейін Дания коронасына тиесілі болды. Дания неміс тілді Хольштенді беруге ниеттенді және жаңа шекараны шағын Эйдерен өзенінде белгілеуді жоспарлады. Пруссияның канцлері Отто фон Бисмарк мұны соғысқа ақталған себеп деп есептеді және тіпті оны "қасиетті соғыс" деп жариялады. Ол сондай-ақ Австрия императоры Франц Иосиф I-ге көмек сұрап жүгінді. 1848 жылғы ұқсас соғыс пруссиялықтар үшін жақсы аяқталмады. Пруссияның заманауи қару-жарағы және австриялықтар мен генерал Мольткеден алынған көмекпен Дания армиясы талқандалды немесе ретсіз кері шегінуге мәжбүр болды. Прус-Дания шекарасы Эльбадан Ютландияға дейін Конгео көліне дейін жылжытылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін екі референдумда жаңа шекара туралы шешім қабылданды. Солтүстік бөлігі Данияға Нордслесвиг (Солтүстік Шлезвиг) ретінде қайтарылды. Бірақ Шлезвигтің жалғыз қаласы Фленсбургты қоса алғанда, орталық және оңтүстік бөлігі Германияның бірігуінен кейін неміс қолында қалды. Данияда Фленсбордың жоғалтылуы 1920 жылғы Пасха кезінде болған саяси дағдарысқа, "Пасха дағдарысына" (Påskekrisen) әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл аймақ неміс аумағы болып қала берді және 1948 жылы Хольштеймен бірге Германия Федеративтік Республикасының (Батыс Германия) құрамына кірген Шлезвиг-Гольштейннің жаңа мемлекетін құрды.
Southern Schleswig (Südschleswig or Landesteil Schleswig, Sydslesvig; ) is the southern half of the former Duchy of Schleswig in Germany on the Jutland Peninsula. The geographical area today covers the large area between the Eider river in the south and the Flensburg Fjord in the north, where it borders Denmark. Northern Schleswig, congruent with the former South Jutland County, forms the southernmost part of Denmark. The area belonged to the Crown of Denmark until Prussia and Austria declared war on Denmark in 1864. Denmark wanted to give away the German speaking Holsten and set the new border at the small river Ejderen. Prussian chancellor Otto von Bismarck concluded that this justified a war, and even proclaimed it a "holy war". He also turned to the Emperor of Austria, Franz Joseph I of Austria for help. A similar war in 1848 had gone poorly for the Prussians. With Prussia's modern weapons and the help from both the Austrians and General Moltke, the Danish army was destroyed or forced to make a disorderly retreat. The Prussian Danish border was then moved from the Elbe up in Jutland to the Kongeåen creek. After the First World War, two referendums decided a new border. The northern part reverted to Denmark as Nordslesvig (North Slesvig). But the middle and southern part, including Schleswig's only city, Flensburg, remained in what since the unification of Germany had become German hands. In Denmark, the loss of Flensborg caused a political crisis, Påskekrisen or the Easter Crisis, as it happened during the Easter of 1920. After the Second World War the area remained as German territory and, with Holstein, formed the new state of Schleswig Holstein as a part of the Federal Republic of Germany (West Germany) in 1948.
Тарих
Шлезвиг аймағы Эдер өзенінен солтүстікке қарай және Киль шығанағы ерте орта ғасырдан бері Дания тәжінің феодалы болып келді. Оңтүстік Холштейн аймағы Францияға, кейіннен Киелі Рим империясына қарасты, бірақ 1460 жылғы Рибе шартынан бастап Дания патшалары оны императорлық феод ретінде иеленді. Шлезвиг-Гольштейн мәселесі 1848 жылғы төңкерістер кезінде күрт өршіді, 1848 жылдан 1851 жылға дейін Пруссияның қолдауымен көтеріліс жасаған неміс тілді ұлтшыл либералдар Даниядан Шлезвиг пен Гольштейннің бөлінуі үшін Бірінші Шлезвиг соғысында күресті. Бұрынғы жағдай (status quo ante bellum) қалпына келтірілсе де, жанжал жалғасты, ал 1864 жылдың 1 ақпанында Пруссия және Австрия әскерлері Эдер өзенін кесіп өтіп, Екінші Шлезвиг соғысын бастады. Содан кейін Дания Вена шартына сәйкес Шлезвиг пен Гольштейн аймақтарын беруге мәжбүр болды. 1866 жылғы Австрия-Пруссия соғысынан кейін жеңіске жеткен Пруссия Шлезвиг пен Гольштейннің барлығын бақылауына алды, бірақ Прага бейбіт шарты бойынша, негізінен дания тілді Солтүстік Шлезвигте халықтың пікірін білуге (референдум) міндеттелді, бірақ оны өткізбеді. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін, 1919 жылғы Версаль шарты бойынша Шлезвигте халықтың пікірін білу (плебисцит) жарияланды, нәтижесінде қазіргі Германия-Дания шекарасы белгіленді. Шекара 1920 жылдың 15 маусымында күшіне енді, Шлезвигті оңтүстік және солтүстік бөліктерге бөлді, ал екі жақта да елеулі даниялық және неміс азшылықтары қалды.
Қазіргі заман
Оңтүстік Шлезвиг – Германияның Шлезвиг-Гольштейн штатының (Бундесланд) бөлігі, сондықтан ол Ландстейл Шлезвиг деп аталады. Алайда, ол әкімшілік бірлік құрамайды, керісінше, Шлезвиг-Фленсбург, Нордфрисланд округтерінен (Landkreise), Фленсбург қалалық округінен (Kreisfreie Stadt) және Рендсбург-Экернфьорде округінің солтүстік бөлігінен (бұрынғы Экернфьорде округі және тарихи Хонер Харде) тұрады. Стандартты неміс тілінен басқа, төменгі саксон диалектілері (Шлезвигш), сондай-ақ дания тілі (стандартты дания немесе Оңтүстік Шлезвиг даниясы) және оның Оңтүстік Ютландия диалектісі, сонымен қатар батыста Солтүстік фризия тілі қолданылады. Дания және Солтүстік фризия тілдері ресми азшылық тілдері болып табылады. Тек неміс тілінде сөйлейтін көптеген тұрғындар бұл аймақты Шлезвиг-Гольштейннің қалған бөлігінен ерекше деп санамайды. Бұл пікірге өзін даниялық, Оңтүстік Шлезвигтік немесе Шлезвигтік деп есептейтіндер, әсіресе тарихшылар және Оңтүстік Шлезвигтегі даниялық азшылықтың ұйымдарындағы адамдар, мысалы, Оңтүстік Шлезвиг сайлаушылар федерациясы қарсы шығады. Бұл федерация – Шлезвиг-Гольштейн провинциясының Ландтагында дания және Солтүстік фризия азшылықтарын өкілдік ететін және 5% сайлау шегінен босатылған саяси партия. Аймақтағы көптеген тегіс есімдер скандинавиялық немесе даниялық формада болады, мысалы Петерсен сияқты «-сен» жұрнағымен аяқталады. Оңтүстік Шлезвигтің ірі қалалары – Фленсбург, Шлезвиг қаласы, Экернфьорде және Хусум.