Кіріспе

Австралиялық саясаткер Сэр Альберт Артур Данстан, ККМГ (26 шілде 1882 – 14 сәуір 1950) – 1935 жылдан 1945 жылға дейін Викторияның 33-ші премьер-министрі, ал оған дейін 1935 жылғы наурыз айында бес күнге Викторияның 3-ші вице-премьері болып қызмет еткен австралиялық саясаткер. Country Party, қазір National Party мүшесі, оның премьер-министрлік мерзімі штат тарихындағы екінші ең ұзақ мерзім және үшінші партиядан шыққан премьер-министрлердің арасындағы ең ұзақ мерзім болып табылады. Ол премьер-министр лауазымын дербес атқаратын алғашқы адам болды, бұл қазынашы, бас прокурор немесе бас хатшының қосымша міндеті емес еді.

Ерте өмір

Дунстан 1882 жылғы 26 шілдеде Виктория колониясының Малли аймағындағы Дональд Ист ауылында дүниеге келді. Ол Сара (құрметті әкесі Бриггс) және Томас Данстанның оныншы ұлы және он үшінші баласы болды. Оның ата-анасы Англиядан көшіп келген, әкесі Корнуоллде, ал анасы Норфолкте туған. Дунстан жергілікті мемлекеттік мектепте оқыды, жас кезінде отбасының Коп Коп ауылындағы бидай егістігінде жұмыс істеу үшін мектепті тастады. 1907 жылы ол Квинслендке көшіп, Жондарянда "пионерлік учаскеге" ие болды, шатырда тұрды. 1909 жылы Викторияға оралып, Суон Хилл маңындағы Гошенде шаруашылық етті. Кейін ол Канеирада шаруашылықпен айналысты, 1918 жылы Камарукада қой шаруашылығын құрғанға дейін; ол отбасымен бірге жақын орналасқан Бендигода тұрды. Дунстан Виктория премьер-министрі болды, себебі ол және Country Party күтпеген жерден партиясының Аргайл үкіметіне қолдауын кері алып, үкіметті құлатып жіберді.

Премьер-министр

Аргайл 1935 жылғы наурыз айындағы сайлауға экономиканың жақсаруымен, тұрақты, бірақ көзге түспейтін басқарумен түсті. Еңбек партиясының оппозициясы әлі де бөлініп, әлсірегендіктен, ол екінші сенімді көпшілікке ие болды, оның Біріккен Австралия партиясы 25 орынды, ал Ел партиясы 20 орынды жеңіп алды, ал Еңбек партиясы тек 17 орынға ғана қол жеткізді. Бірақ осы сәтте оған бұрынғы Ел партиясының одақтастары күтпеген жерден опасыздық жасады. Дунстан құмар ойын бизнесімен айналысатын Джон Реннің жақын досы болды, ол сонымен қатар Еңбек партиясының жетекшісі Том Тунниклифпен де тығыз байланыста болды (көптеген тарихшылардың пікірінше, Тунниклиф шын мәнінде Реннің бақылауында болған). Рен, Виктория Еңбек партиясының төрағасы Артур Калвеллдің көмегімен, Дунстанды Аргайлмен жасалған коалицияны бұзуға және азшылықтағы Ел партиясы үкіметін құруға көндірді, оған Еңбек партиясы кейбір саяси жеңілдіктер алғанда қолдау көрсетуге келісті. Дунстан осы келісімге келісті және 1935 жылғы 28 наурызда ол жаңа ғана отставкаға кеткен үкіметке қарсы сәтті сенімсіздік дауысы ұсынды. 1938 жылы Бас прокурор және Бас сот өкілі Лу Буссау отставкаға кеткен кезде Генри Бейли Бас прокурор болды, ал Дунстан Премьер-министр және Қаржы министрі лауазымдарына Бас сот өкілінің портфелін қосты. БАП (кейін Либералдық партияның ізбасары) Ел партиясының осы сатқындығын ешқашан кешірмеді. Генри Болт, кейін Викторияның ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі, 1935 жылы 27 жаста болды, ал Дунстанның Аргайлге жасаған опасыздығы оның Ел партиясына деген өмір бойына созылған және терең жеккөрінішіне себеп болды, ол оларды «саяси жезөкшелер» деп атады. 1943 жылғы 14 қыркүйекте Дунстан өзінің үкіметі Виктория заң шығарушы ассамблеясында сайлау округтерін қайта бөлу мәселесі бойынша сенімсіздік дауысынан жеңілгеннен кейін отставкаға кетті. Келесі төрт күнде Еңбек партиясы Джон Кейн аға басшылығымен азшылық үкімет құрды. 15 қыркүйекте Кейн үкіметі Заң шығарушы ассамблеяда жеңіліске ұшырады. Кейннің парламентті бір аптадан астам уақытқа жабық деп жариялау туралы ұсынысын Ел партиясы мен БАП жеңіске жеткізді, ал Дунстан парламенттің келесі күні қайтадан жұмыс істеуін ұсынды, сондай-ақ Кейннің үкіметіне қарсы сенімсіздік дауысы ұсынатынын мәлімдеді, оның CP–БАП альянсымен қабылданатынына сенімді болды. Кейн губернатордан парламентті таратуды сұрайтынын, бірақ өтініші қабылданбаса, премьер-министр лауазымынан кететінін айтты. 17 қыркүйекте Кейн губернаторға барды, ол тарату туралы өтінішін қабылдамады, содан кейін Кейн отставкаға кетті және губернатор Дунстанды БАП-пен коалициялық үкімет құруға бекітті, ол 18 қыркүйекте ант берді.

Жеңілісі мен соңынан

1945 жылдың қыркүйек айының соңында Дунстан үкіметі Заң шығарушы Ассамблеяда жеңіліске ұшырады, оның үкіметін қаржыландырудан бас тартуға дауыс берді. Бес Либералдық партия (ҰБП-ның мұрагері) мүшесі, екі Оңтүстік партиясы мүшесі және бір тәуелсіз мүше үкіметтің заңнамалық бағдарламасына наразылық білдіріп, Дунстанның басшылығына қарсылық танытып, Еңбек оппозициясымен бірге дауыс берді. Ассамблея Дунстан министрлігіне қаржыландыруды мақұлдамайтыны белгілі болғаннан кейін, губернатор 2 қазанда Либералдық партияның орынбасары Ян Макфарланды премьер-министр етіп тағайындады, осылайша Дунстанның премьер-министрлік өкілеттігі аяқталды. Дунстан 1945 жылғы штаттық сайлаудан кейін Оңтүстік партиясының басшысы лауазымынан кетті, онда Еңбек партиясы айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Оның орнына Джон Макдональд келді. Макдональдтың тікелей талабымен ол 1947 жылғы штаттық сайлаудан кейін министрлікке қайта оралды, нәтижесінде Томас Холлвей басқарған Либералдық-Оңтүстік коалициялық үкімет құрылды. Ол Денсаулық сақтау министрі болып тағайындалды, бірақ 1948 жылдың қарашасында коалиция тарағанға дейін ғана қызмет етті.

Жеке өмір

1911 жылы Дунстан Джесси Чишолмға үйленді, олардың алты баласы болды. Отбасы 1943 жылға дейін Бендиго қаласында тұрды, содан кейін Мельбурнға көшті. 1950 жылдың 14 сәуірінде 67 жасында Камбервеллдегі үйінде жүрек тамырларының ауруынан қайтыс болды.

Мұра

Сэр Альберт Данстанның мүсіні Шығыс Мельбурн қаласындағы Қазынашылық алаңында табылады. Бұл Виктория штатының ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрлерін құрметтейтін Премьер-Лейн алаңындағы төрт мүсіннің бірі.