Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытай мифологиясындағы тозақтың патшасы, кейде Янь Цзюнь деп аталады. 3 ғасырдың Шығыс У мемлекетінің шенеунігі Янь Цзюнь (200-ші жылдар – 240-шы жылдар), әдептік есімі Манчай, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шығыс У мемлекетінде қызмет етті.
the king of Hell in Chinese mythology sometimes referred to as Yan Jun
3rd century official of the state of Eastern Wu
Yan Jun ( 200s–240s), courtesy name Mancai, was an official of the state of Eastern Wu during the Three Kingdoms period of China.
Өмір
Ян Цзюнь шыққан жері – қазіргі Цзянсу провинциясының Сючжоу қаласында орналасқан Пэнчэн қаласы. Ол жас кезінен өте оқымысты, Конфуций ілімін жақсы білетін адам ретінде танымал болды. Хан әулетінің соңында Орталық Қытайдағы қаос кезінде ол Оңтүстік Қытайдағы Цзяндун аймағына көшіп келді. Мұнда ол басқа да белгілі ғалымдармен, атап айтқанда Чжугэ Цзинь және Бу Чжимен танысып, дос болды. Ол шыншылдығымен, адалдығымен және кез келген ісіне берілгендігімен ерекшеленді. III ғасырда Чжан Чжао Ян Цзюньді Цзяндун аймағын басқаратын әскербасы Сунь Куанның қызметіне ұсынды. Сунь Куан оны кавалерия командирі (騎都尉) және кеңесші (從事中郎) етіп тағайындады. 217 жылы Сунь Куанның генералы Лу Су қайтыс болғанда, Сунь Куан Ян Цзюньге Лудың орнын басып, Лукоудағы (陸口; қазіргі Хубэй провинциясының Цзяю округі) әскери гарнизонды басқаруын тіледі. Басқа шенеуніктер Ян Цзюньді жаңа тағайындамасымен құттықтады, бірақ Ян Цзюнь қатаң түрде бас тартты: «Мен қарапайым ғалыммын және әскери істерге бейім емеспін. Егер мен өзіме сай емес қызметке кірісемін, онда кейін өкінуі мүмкін». Ол өте шын жүректен айтты, тіпті көздерінен жас шықты. Содан кейін Сунь Куан оған жылқыға мініп көруді ұсынды, бірақ ол жылқыдан құлап қалды, сондықтан Сунь Куан оған Лу Суды алмастыруға рұқсат бермеді. Ян Цзюнь өзінің қабілеттері туралы ашық айтқаны үшін мақтауға ие болды. 229 жылы Сунь Куан өзін император деп жариялап, Шығыс У мемлекетін құрғаннан кейін, ол Ян Цзюньді сақшылар министрі (衞尉) етіп тағайындады және оны У мемлекетінің одақтасы – Шу Хан мемлекетіне елші ретінде жіберді. Шуда Ян Цзюнь Шу канцлері Чжугэ Лянмен кездесіп, одан жоғары баға алды. Ол жомарттығымен танымал болды, себебі басқалардан алған сыйлықтары мен сыйақыларын өзінде сақтамай, туыстары мен жақын достарына үлестіріп беретін. Бір күні Сунь Куан Ян Цзюньнен бала кезінде жаттап алған бір нәрсені айтып беруін сұрады. Ян Цзюнь «Әдеп туралы кітаптың» алғашқы тарауындағы «Мағынасы мен маңызы» деген мәтінді оқып берді. Сол жерде болған Чжан Чжао: «Ян Цзюнь – орташа ғалым. Маған, Сіздің шаңыңыздан оқып беруге рұқсат етіңіз», – деді. Сунь Куанның келісімімен Чжан Чжао «Егеменге қызмет ету» деген тағы бір тарауды оқыды. Сунь Куанның басқа да шенеуніктері Чжан Чжао император алдында не айту керектігін жақсы білетіндігіне келісті. Лю Ин (劉), Гуанлинг аймағынан (қазіргі Хуайань, Цзянсу) шыққан ғалым, Ян Цзюньдің ескі досы болды. Сунь Куан Лю Иннің таланты туралы естіп, оны қызметке алуды тіледі, бірақ Лю Ин ауру екенін айтып, ұсыныстан бас тартты. Біраз уақыттан кейін Лю Иннің кіші інісі Лю Люэ (劉略) Линлинг аймағының әкімшісі (零陵郡; қазіргі Хунань провинциясының Юнчжоу қаласы) болып қызмет етіп жүргенде қайтыс болды, сондықтан Лю Ин Линлингке барып, жерлеу рәсіміне қатысты. Сунь Куан Лю Иннің ауруы туралы жалған айтқанына көз жеткізіп, оны тұтқындауға бұйрық берді. Ян Цзюнь бұл туралы естігенде Линлингке асығыс жол тартты, Лю Инге хабарлап, оны Сунь Куанмен кездесіп, кешірім сұрауға алып келді. Сунь Куан қатты ашуланып, Ян Цзюньді қызметтен босатып жіберді. Алайда Лю Инге ешқандай жаза бермеді. Біраз уақыттан кейін Сунь Куан Ян Цзюньді қайтадан қызметке шақырып, оны Жазу шеберлерінің префекті (尚書令) етіп тағайындады. Ян Цзюньнің қайтыс болған күні белгісіз, бірақ «У кітабында» (吳書) оның 78 жасында (Шығыс Азиялық жас санағы бойынша) қайтыс болғаны жазылған. Оның екі ұлы қалды: Ян Кай (嚴凱) және Ян Шуан (嚴爽). Ян Кай да У үкіметінде қызмет етті, оның ең жоғары лауазымы – министр-стеуард (升平少府) болды. Ян Цзюнь екі кітап жазды: «Шяо Цзин Чжуань» (孝經傳) және «Чао Шуй Лун» (潮水論). Оның Пей Сюаньмен (裴玄) және Чжан Ченгпен тарихи тұлғалар Гуан Чжун және Цзи Лу туралы әңгімелері де кеңінен таралды.
Yan Jun was from Pengcheng (彭城), which is present day Xuzhou, Jiangsu. He was known for being very studious since he was young and was well versed in Confucian classics. When chaos broke out in central China towards the end of the Han dynasty, he migrated to the Jiangdong region in southern China, where he met and befriended other famous scholars such as Zhuge Jin and Bu Zhi. He was known for being sincere, honest and committed to everything he did. Sometime in the third century, Zhang Zhao recommended Yan Jun to serve under the warlord Sun Quan, who controlled the territories in Jiangdong. Sun Quan appointed him as a Cavalry Commandant (騎都尉) and Assistant Officer (從事中郎). When Sun Quan's general Lu Su died in 217, Sun Quan wanted to let Yan Jun replace Lu and take charge of the military garrison at Lukou (陸口; around present day Jiayu County, Hubei). The other officials congratulated Yan Jun on his new appointment, but Yan Jun firmly declined and said: "I am only a simple scholar and I am unfamiliar with military affairs. If I take up this appointment which I am not suited for, there will be regrets later." He spoke very sincerely – to the point of breaking down in tears. Sun Quan then asked him to try riding on a horse, but he fell off after getting onto horseback, so Sun Quan decided to not let him replace Lu Su. Yan Jun received praise for being candid about his abilities. In 229, after Sun Quan declared himself emperor and established the state of Eastern Wu, he appointed Yan Jun as Minister of the Guards (衞尉) and sent him as an emissary to Wu's ally state, Shu Han. In Shu, Yan Jun met and received high praise from Zhuge Liang, the chancellor of Shu. He was known for being generous as he did not keep the gifts and rewards he received from others and instead distributed them among his relatives and close friends. Sun Quan once asked Yan Jun to recite something he memorised in his childhood. Yan Jun thus recited "The Scope and Meaning of the Treatise", the opening paragraph of the Classic of Filial Piety. Zhang Zhao, who was also present, remarked: "Yan Jun is a mediocre scholar. I humbly seek permission to recite for Your Majesty." After Sun Quan approved, Zhang Zhao recited "The Service of the Ruler", another paragraph in the Classic of Filial Piety. Sun Quan's other subjects agreed that Zhang Zhao had a good understanding of what he should recite in front of the emperor. Liu Ying (劉穎), a scholar from Guangling Commandery (around present day Huai'an, Jiangsu), was an old friend of Yan Jun. Sun Quan heard about Liu Ying's talent and wanted to recruit him but Liu Ying claimed that he was sick and declined the offer. Not long later, Liu Ying's younger brother, Liu Lue (劉略), died in office while serving as the Administrator of Lingling Commandery (零陵郡; around present day Yongzhou, Hunan), so Liu Ying travelled to Lingling to attend the funeral. Sun Quan concluded that Liu Ying lied about his illness, so he ordered Liu Ying's arrest. When Yan Jun heard about it, he rushed to Lingling to inform Liu Ying and brought Liu Ying along to meet Sun Quan and apologise. Sun Quan was so furious that he dismissed Yan Jun from office. He spared Liu Ying, however. After some time, Sun Quan recalled Yan Jun back to service and appointed him as the Prefect of the Masters of Writing (尚書令). It is not known when Yan Jun died, But the Wu Shu (吳書; Book of Wu) recorded that he died at the age of 78 (by East Asian age reckoning). He was survived by two sons: Yan Kai (嚴凱) and Yan Shuang (嚴爽). Yan Kai also served in the Wu government, and his highest appointment was Minister Steward (升平少府). Yan Jun wrote two books – Xiao Jing Zhuan (孝經傳) and Chao Shui Lun (潮水論). His discussions with Pei Xuan (裴玄) and Zhang Cheng on the historical figures Guan Zhong and Ji Lu were also spread around.