Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шу Хан мемлекетінің қолбасшысы және лауазымды адамы (246 жылы қайтыс болды)
Shu Han state general and official (died 246)
Донг Юн (246 жылдың желтоқсанында қайтыс болды), әдеби есімі Шиужао, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шу Хан мемлекетінің қолбасшысы және саясаткері болды. Оның әкесі, Донг Хе де Шуда лауазымды қызметте болған. Донг Юн 221 жылдан 253 жылға дейін Шуда үкімет басшысы деңгейіндегі лауазымды атқарған төрт адамның бірі болды; қалғандары – Чжугэ Лян, Цзян Вань және Фэй И.
Dong Yun (died December 246), courtesy name Xiuzhao, was a Chinese general and politician of the state of Shu Han during the Three Kingdoms period of China. His father, Dong He, also served as an official in Shu. Dong Yun was one of four persons who held positions equivalent to a head of government in Shu from 221 to 253; the other three were Zhuge Liang, Jiang Wan and Fei Yi.
Отбасылық негіздер
Донг Юнның ата-тегі бастапқыда Цзянчжоудан (江州; қазіргі Чонцин қаласы) шыққан, бірақ олар Нан әкімшілігіндегі (南郡) Жицзян округіне (枝江縣) көшіп, осы Жицзянды өздерінің атамекені деп белгілеген. Донг Юнның әкесі Донг Хе, бұрын Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдарында И провинциясының (қазіргі Сычуань және Чонцинды қамтитын) губернаторы Лю Чжанның қызметінде болған, кейін Үш патшалық дәуірінде Шу мемлекетін құрған Лю Бейге адал болған.
Dong Yun's ancestors were originally from Jiangzhou (江州; in present day Chongqing), but they migrated to Zhijiang County (枝江縣) in Nan Commandery (南郡), which is present day Zhijiang, Hubei, and designated Zhijiang as their ancestral home. Dong Yun's father, Dong He, previously served as an official under Liu Zhang, the Governor of Yi Province (covering present day Sichuan and Chongqing), during the late Eastern Han dynasty before switching allegiance to Liu Bei, the founding emperor of the state of Shu during the Three Kingdoms period.
Тақ мұрагері ретінде
221 жылы Лю Бэй ұлы Лю Шанды тақ мұрагері етіп белгілегеннен кейін, Донг Юнды жаңа тағайындалған мұрагерге жетекшілік етуге тағайындады.
In 221, after Liu Bei named his son Liu Shan as his crown prince, he appointed Dong Yun as an attendant to the newly anointed heir apparent.
Чжукэ Лянның мақтау сөздерін есту
223 жылы Лю Шан әкесі қайтыс болғаннан кейін Шу императоры болған соң, Донг Юнды Сары қақпаның мырзасы (黃門侍郎) қызметіне тағайындады. 227 жылы Шудың императорлық канцлері Чжугэ Лян келесі жылы Шудың қарсыласы Вэй мемлекетіне қарсы ірі әскери науқанға дайындық үшін Шудың барлық аймақтарынан әскер жинады. Әскерлер Ханжун округінде жиналғанда, Чжугэ Лян Лю Шанның әлі жас екені және дұрыс шешімдер қабылдауға жетілмегендігіне қабілетсіздікпен қарады. Сондықтан ол Дун Юнды Шу астанасы Чэндудағы ішкі істерге жауапты етуді шешті, өйткені Дун Юн өзінің міндеттерін кәсіби және әділ түрде атқарады деп сенді. Чжу Ши Бяо (әдебиеттік мағынасы – «соғысқа шығу туралы есеп») деген еңбегінде Чжугэ Лян Дун Юн, Фэй И және Гуо Юцзиді сенімді, адал және қабілетті шенеуніктердің үлгісі ретінде көрсетті, олар Лю Шанға жақсы кеңес бере алады және Шуды тиімді басқаруға көмектеседі деп ойлады.
After Liu Shan became emperor of Shu in 223 following his father's death, he appointed Dong Yun as a Gentleman of the Yellow Gate (黃門侍郎). In 227, Zhuge Liang, the Imperial Chancellor of Shu, mobilised military forces from throughout Shu in preparation for a large scale campaign against Shu's rival state Wei in the following year. As the troops gathered at the staging area in Hanzhong Commandery, Zhuge Liang was worried that Liu Shan was still young and not mature enough to make good judgments. He thus decided to put Dong Yun in charge of internal affairs in the Shu capital Chengdu because he believed that Dong Yun would perform his duties in a professional and impartial manner. In his Chu Shi Biao (literally "memorial on the case to go to war"), Zhuge Liang named Dong Yun, Fei Yi and Guo Youzhi as examples of trustworthy, loyal and competent officials who could provide good advice and assist Liu Shan in governing Shu more effectively.
Патша сарайындағы қызметші
Көп ұзамай Чжугэ Лян Донг Юнды сарай қызметкері (侍中) етіп тағайындады, оған үйдің генералы (中郎將) шені берді және императорлық гвардияның хубэн бөліміне қолбасшы етіп қойды. Оның әріптесі Гуо Юцзи де сарай қызметкері лауазымында болғандықтан, адамдармен өте жұмсақ және қақтығысқа түспейтін болғандықтан, император Лю Шанға кеңес беру және қиын мәселелерді көтерудің көп бөлігі Донг Юнның үстіне жүктелді. Донг Юн өзінің міндеттерін жақсы атқарып, болашақта тууы мүмкін проблемаларды алдын ала жоспарлап, болдырмауға бар күшін салды.
Not long later, Zhuge Liang nominated Dong Yun to serve as a Palace Attendant (侍中), commissioned him as a General of the Household (中郎將) and put him in command of the huben division of the imperial guards. As his colleague Guo Youzhi, who also held the position of a Palace Attendant, tended to be mild tempered and non confrontational when dealing with people, the burden of advising the emperor Liu Shan and speaking up on difficult issues largely rested on Dong Yun's shoulders. Dong Yun performed his duties well and did his best to plan ahead and preempt problems that could possibly arise.
Лю Шанның харемін кеңейту жоспарына қарсылық білдіру
Лю Шан көп қатындар алғысы келгенде, Донг Юн оның императорлық харемі толып кеткенін көрсетіп, тарихи мысалдар бойынша билеушінің харемінде 12-ден аспайтын әйел болуы керек екенін еске салды. Сонымен қатар, ол императордың харемге жаңа әйелдер іздеу туралы бұйрығын орындаудан қатты бас тартты. Лю Шан қалағанын ала алмағандықтан, Донг Юнға деген наразылығы мен қорқынышы күшейді.
When Liu Shan wanted to have more concubines, Dong Yun pointed out that his imperial harem was already full and reminded him that according to historical precedent a ruler should have no more than 12 women in his harem. He also firmly refused to carry out the emperor's order to search for more women to join the harem. Liu Shan, unable to get what he wanted, resented and feared Dong Yun.
Асыл билікті қабылдамау
Цзян Вань, жазу шеберлерінің префекті (尚書令) және И провинциясының инспекторы (益州刺史), бірде Лю Шанға мемориал жазып, Фэй И мен Донг Юнға қызметін табыстау ниетін білдірді. Ол сондай-ақ былай деп жазды: "(Донг) Юн көп жылдар бойы сарайда қызмет етіп, мемлекетті қолдау мен нығайту үшін бар күшін жұмсады. Оның еңбегі үшін оған құрметті атақ беру керек". Бірақ Донг Юн құрметті атақ алудан бас тартты.
Jiang Wan, the Prefect of the Masters of Writing (尚書令) and Inspector of Yi Province (益州刺史), once wrote a memorial to Liu Shan to express his wish to step down and let Fei Yi and Dong Yun succeed him. He also wrote: "(Dong) Yun has served in the palace for many years and done his best to support and uphold the dynasty. He should be awarded a peerage to honour him for his contributions." However, Dong Yun declined to accept a peerage.
Хуан Хаоның бақылауында болу
Лю Шан жасы ұлғайған сайын, ол сарай евнухы Хуан Хаоға жақындады, Хуан Хао императорға жағымпаздық танытып, Шу үкіметінде жоғары лауазымдарға көтерілу және үлкен билік алуға тырысты. Доң Юн бұл туралы білгенде, императорды Хуан Хаоға деген ықыласы үшін ашық сынады, сонымен қатар евнухты оның әрекеттері үшін қатаң сөккенімен бірге, Хуан Хао Донг Юннан қорқып, ешқандай мәселе тудырмады; Донг Юн тірі болғанда ол ешқашан Жола қақпасының көмекшісінен (黃門丞) жоғары лауазымға тағайындалмады.
As Liu Shan grew older, he started to favour the palace eunuch Huang Hao, who actively fawned on the emperor in a concerted attempt to rise to higher positions and gain greater power in the Shu government. When Dong Yun learnt about this, he openly criticised the emperor for showing favouritism towards Huang Hao and, at the same time, severely reprimanded the eunuch for his behaviour. Huang Hao feared Dong Yun so he did not dare to cause any trouble; he also never made it to any position higher than that of an Assistant of the Yellow Gate (黃門丞) while Dong Yun was still alive.
Өз әріптестеріне құрметпен қарау
Бір күні Доң Юн Фэй И, Ху Джи және басқа достарымен бірге серуендеуге үйінен шығуға дайындалып жатқанда, кіші әріптесі Доң Хуи (董恢) келіп, оған кеңес сұрағанын естіді. Доң Юнның кездесуі бар екенін және көлікке отыруға асығып жатқанын көрген Доң Хуи, басқа уақытта қайта келемін деп, кетуге дайындалды. Доң Юн оны тоқтатып: "Мен достарыммен ғана демалып отырамын. Сен маған қандай да бір керемет ойларыңды айту үшін келдің деп ойлаймын. Мен достарыммен шығу үшін сені назарсыз қалдыруым әдепсіздік болар еді" деді. Сосын ол көліктен түсті. Фэй И және басқалары да серуендеуді күшін жойды. Доң Юн әріптестеріне және талантты адамдарға көрсеткен сыпайылығы мен құрметі үшін мақтауға ие болды.
On one occasion, when Dong Yun was about to leave his residence for a casual hang out with his friends Fei Yi, Hu Ji and others, he heard that a junior colleague, Dong Hui (董恢), had come to visit and consult him. After seeing that Dong Yun already had an appointment and was about to board the carriage, Dong Hui said he would come back again another time and prepared to leave. Dong Yun stopped him and said: "I am just hanging out with my friends. I think you made a trip here to share some brilliant ideas with me. It would be rude of me to ignore you just so that i can go out with my friends." He then got off the carriage. Fei Yi and the others also cancelled their hang out. Dong Yun earned praise for his courteous and respectful attitude towards his colleagues and people of talent.
Жазу шеберлерінің жетекшісі
243 жылы Донг Юнға мемлекетке көмекші генерал (輔國將軍) лауазымы қосымша берілді. Келесі жылы ол жазу шеберлерінің префекті (尚書令) қызметіне тағайындалып, қатар жүргізіп, сонымен бірге сарайдың жолдасы (侍中) болып тағайындалды. Ол Фэй Идің генерал-бас штаб (大將軍) лауазымындағы орынбасары ретінде де қызмет етті.
Dong Yun was given the additional appointment of General Who Assists the State (輔國將軍) in 243. In the following year, he was promoted to the position of Prefect of the Masters of Writing (尚書令) while concurrently holding the appointment of a Palace Attendant (侍中). He also served as a deputy to Fei Yi, who held the position of General in Chief (大將軍).
Өлім және мұра
Донг Юн 246 жылы қайтыс болды. Донг Юнның қайтысынан кейін, Шу императоры Лю Шанның жақсы көретін адамы Чэнь Цзи оның орнына сарай қызметкері (侍中) болып тағайындалды. Чэнь Цзи содан кейін Хуан Хао евнугімен одақтасып, Шудағы саяси жағдайды өздеріне бағындырды. Олар 258 жылы Чэнь Цзи қайтыс болғанға дейін бірлесіп билік жүргізді, ал Хуан Хао толық билікке ие болды. Чэнь Цзи императордың ең жақын адамы болғандықтан, Лю Шан біртіндеп Донг Юнға деген ықыласын жойып, оны "мақтаншыл әрі сыйламайтын" деп санады. Чэнь Цзи мен Хуан Хао да Лю Шанның алдында Донг Юнды жиі жамандап, императордың оған деген жек көруін күшейтті. Донг Юнның өлімі Хуан Хаоның билікке жолының бастауы және Шу үкіметінде жемқорлықтың күшеюіне себеп болды. Шу халқы Донг Юн билікте болған шаққа қайта оралуды армандады.
Dong Yun died in 246. After Dong Yun's death, Chen Zhi, whom the Shu emperor Liu Shan favoured, replaced him as a Palace Attendant (侍中). Chen Zhi then formed an alliance with the eunuch Huang Hao to dominate the political scene in Shu. Both of them shared power until Chen Zhi died in 258, leaving Huang Hao solely in control. Since Chen Zhi became one of his most favoured officials, Liu Shan gradually began to resent Dong Yun and see him as "arrogant and disrespectful". Chen Zhi and Huang Hao also often spoke ill of Dong Yun in front of Liu Shan and make the emperor hate Dong Yun even more. Dong Yun's death marked the beginning of Huang Hao's rise to power and a trend of increasing corruption in the Shu government. The people of Shu longed to return to the times when Dong Yun was in power.
Ұрпақтар
Донг Юнның немересі Донг Хонг (董宏) Цзинь әулеті тұсында Бакси округінің әкімі қызметін атқарды.
Dong Yun's grandson, Dong Hong (董宏), served as the Administrator of Baxi Commandery during the Jin dynasty.
Бағалау
Чэнь Шоу, "Үш патшалықтың жазбалары" (Сангуоцзи) еңбегінде Доң Юнның өмірбаянын жазғанда, оны былай бағалады: "Доң Юн иесі қателік жасағанда түзетіп, әділдік оның сыртқы келбетінен-ақ көрінетін. Доң Хэ, Лю Ба, Ма Лян және Чэнь Чжэньмен бірге ол Шудағы ең көрнекті мемлекеттік қайраткерлердің бірі болды."
Chen Shou, who wrote Dong Yun's biography in the Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi), appraised Dong Yun as follows: "Dong Yun rectified his lord when he was in the wrong and righteousness was manifested in his countenance Along with Dong He, Liu Ba, Ma Liang and Chen Zhen, he was one of the best officials in Shu."