Бершам темір зауыты: Уэльстегі ежелгі металлургия орталығы, Джон Уилкинсонның бастапқы жұмыс орны. Дүниежүзінде бірінші болып жаңа технология қолданған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстің Wrexham қаласына жақын орналасқан бұрынғы Bersham темір зауыты – Уэльстің Wrexham қаласының жанындағы Bersham ауданындағы ірі темір зауыты. Ол Джон Уилкинсонның жұмысын бастаған алғашқы орны ретінде әйгілі. Сондай-ақ, бұл зауыт әлемдегі алғашқы болып зеңбіректер мен бу машиналарының цилиндрлеріне тесік ашудың жаңа әдісін қолданған.
Former ironworks near Wrexham, Wales
Bersham Ironworks were large ironworks at Bersham, near Wrexham, Wales. They are most famous for being the original working site of John Wilkinson. They were also the first site in the world to use a new way of boring holes in cannon and steam engine cylinders.
Тарих
1640 жылы Бершемде темір өңдеу басталды, және дәлелдер Англия азамат соғысындағы роялистер үшін оқ-дәрілер сол жерде жасалғанын көрсетеді. 18 ғасырда Исаак Уилкинсон темір зауытын сатып алып, көп жылдар бойы басқарды. Басты өнім – пушка, бірақ оларды темірден жасау қиын болды, пушка доптары жиі оқ оқпанға жабысып, жарылысқа себеп болар еді. Исаактың ұлы Джон Уилкинсон басқаруды қолға алғанда, тегіс тесікті пушка жасау үшін тегістеу станогын пайдаланды. Бұл технология өте танымал болды, сондықтан осы әдіспен жасалған пушкалар Америка Тәуелсіздік соғысында және Наполеон соғыстарында қолданылды. Пушкалармен қатар, тегіс тесікті станок Боултон мен Уатттың бу машиналарына цилиндрлер жасауға мүмкіндік берді, бұл Уилкинсонды цилиндрлер жасау үшін Уаттпен серіктестікке түсуге итермеледі. Бірақ Уатт Уилкинсонның құпия саудада бу машиналарын сатқанын біліп, серіктестікті тоқтатты. Еуропа мен әлемде бейбітшілік орнаған кезде пушкаға деген сұраныс азайды. Бершемде кеңейтуге орын қалмады, сондықтан Уилкинсон басқа жерге көшуге мәжбүр болды. Ол жақын жердегі Бримбодан үй мен жер сатып алып, сонда домна пеші салды, ол кейін Бримбо болат зауытына айналды. Джон Уилкинсон ағасы Уильяммен ұрысып, Бершем темір зауытын қирату үшін шағын топ ұйымдастырды. Бұл туралы естіген Джон Уилкинсон да топ жинап, оның қирауына көмектесті: ол өзіне зиян келтіріп отырған зауытты жоюға қуанды. Тек үш құрылыс сақталды: зауыт ғимараты; тегіс тесікті станок орналасқан ғимарат; және әк пеші. Осыдан кейін жерді бір отбасы жалға алып, онда қағаз фабрикасын ашты. Бірақ ол ұзаққа созылмады, ал жер тастамалы болып қалды. Клайведог өзенінің оңтүстік жағалауындағы нысан толығымен қирады, ал бастапқы зауыттар тозып кетті. Бұл жер шаруашылыққа пайдаланылды, ал "Зауыт ғимараты" бүгінге дейін сақталған су дөңгелегі бар диірменге айналды. Зауыттың көп бөлігі ескі құмтас қабырғаларға жаңа қызыл кірпіштен жаңадан төбе жабылды.
Ironworking began at Bersham around 1640, and evidence shows that the cannon for the Royalists in the English Civil War were made there. In the 18th century, Isaac Wilkinson bought the ironworks and ran it for a considerable number of years. The main product was cannon, although the process to make them in iron was difficult, and cannonballs often became stuck in the barrel, leading to explosions. When Isaac's son John Wilkinson took over, he employed a boring machine to accurately make a smooth bore cannon, which became so popular that cannons produced using this technique were used in the American War of Independence and the Napoleonic wars. As well as cannon, the smooth bore machine could make cylinders for Boulton & Watt steam engines, leading Wilkinson to enter into a partnership with Watt to make the cylinders. However, Watt discovered Wilkinson had been marketing his own black market steam engines on the side, and the partnership was therefore terminated. With Europe and the world returning to peace, the market for cannon was lost. The space to expand at Bersham had run out, and Wilkinson needed to move on. He bought a house and estate at nearby Brymbo and built a blast furnace there, at what would later become Brymbo Steelworks. John Wilkinson had fallen out with his brother William, who raised a small gang to destroy Bersham Ironworks. Upon hearing this, John Wilkinson also raised a gang and helped the destruction: he was only too happy to destroy the mill which was causing him a loss. Only three structures survived: the mill building; the building which housed the smooth bore machine; and a lime kiln. After this, the site was leased to a family who opened a paper mill on the site. This did not last a long time, however, and the site was left derelict. The site on the southern bank of the River Clywedog had been completely destroyed, while the original works were in a state of decay. The site passed into agricultural use, and the "Mill building" became a mill, complete with a water wheel, still intact today. Most of the mill building has new red brick roof built on the old sandstone walls.
Қазба және пікірталас
1987-1991 жылдар аралығында осы жерде ауқымды қазба жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде бастапқы ғимараттардың барлық негіздері мен машина үйінің артқы қабырғасы табылды. Сондай-ақ, қабырғаларында әктас қалдықтары бар әктас пеші де анықталды. Тағы бір қазба жұмысы оның доменді пеш екенін көрсетті, себебі оның маңынан шойын табылды. Бұл оның қандай екені туралы пікірталас тудырды, және бұл пікірталас жергілікті мектептерде оқытылады. Қазба кезінде тағы бір жаңалық – ағаш темір жолы табылды. Әлемдегі алғашқы қазбадан табылған ағаштан жасалған вагон жолы, Minera Limeworks жанындағы жерден басталып, темір өндіру процесі үшін қажетті әкті төгуге арналған жұмыс үстіндегі платформаға дейін жеткен. Көмірленген темір жолдың бөлігі әлі күнге дейін зауыт ғимаратындағы мұражайда сақтаулы.
Between 1987 and 1991, extensive excavations were carried out on the site, and revealed all the foundations of the original buildings and the rear wall of the engine house. They also revealed a lime kiln, with lime on the walls. Another excavation showed it was a blast furnace, as pig iron was found around it. This opened debate to what it actually was, and the debate is taught in local schools. Another find during the excavations was a wooden railway. The world's first excavated wooden waggonway, that led from a site near Minera Limeworks to a shelf above the works, presumably for tipping of lime, needed for the ironmaking process. The piece of track, carbonised, still rests at the museum inside the mill building.
Қайта қалпына келтіру және сақтау
Бершамның тарихи маңызы мойындалғаннан кейін, Wrexham Council бұл жерді Бершам мұра орталығы ретінде сақтауға ұсынды. Жақын орналасқан Бершам мектебі жергілікті тарих пен Бершам темір зауытына арналған кеңейтілген мұражай ретінде қайта ашылды және машинадан қалған тегіс тесік ашуға арналған кесу бөлігін сақтайды. Ұңғыма ғимараты қалпына келтіріліп, қосымша мұражай ретінде ашылды, онда ағаш вагондар жолы және қазба жұмыстарынан табылған бірнеше заттар бар. Барлығымен таныстыру үшін экскурсия ұйымдастырылған. Соңғы кезде зеңбіректердің тегіс тесіктерін жасаған ғимаратқа жаңа шатыр мен ішкі тіреулер орнатылып, құрылымын нығайту жұмыстары жүргізілді. Қазіргі таңда Уэльс үкіметі бұл орынға қосымша қаржы бөлуді жоспарлап отыр.
Now that the historical importance of Bersham was recognised, Wrexham Council put the site forward for preservation as the Bersham Heritage Centre. The nearby Bersham School was reopened as an extensive museum dedicated to local history and Bersham Ironworks, and holds the remaining smooth bore cutting piece from the machine. The Mill building was restored and opened as a secondary museum, and contains artefacts such as the wooden waggonway and several pieces from the excavations, with a guided tour of them all. Most recently, the building that made the cannon's smooth bores was given a new roof and internal scaffolding to reinforce the structure. Now the site is earmarked for more funding by the Welsh Government.