Кіріспе
Тиропита немесе тиропита (грекше τυρóπιτα, "сырлы пирог") – май жағылған фило қабаттарынан жасалған және ірімшік пен жұмыртқа қоспасымен толтырылған грек тәттісі. Ол жеке порциялық, еркін пішінде оралған немесе үлкен пішінде кесіліп беріледі. Кассери ірімшігімен жасалса, оны касеропита (κασερόπιτα) деп атайды. Spanakotiropita шпинат пен ірімшікпен толтырылады; spanakopita-мен салыстырыңыз.
Tiropita or tyropita (Greek: τυρóπιτα, "cheese pie") is a Greek pastry made with layers of buttered phyllo and filled with a cheese egg mixture. It is served either in an individual size free form wrapped shape, or as a larger pie that is portioned. When made with kasseri cheese, it may be called kasseropita (κασερόπιτα). Spanakotiropita is filled with spinach and cheese; cf. spanakopita.
Тарих
Кейбір ғалымдардың айтуынша, ежелгі грек асханасында плацента торт (немесе плакус, πλακοῦς) және оның Византия асханасындағы ұрпақтары, плакунталар тетиромен (πλακούντας τετυρομένους, "сырлы плацента") және en тиритас плакунталар (εν τυρίτας πλακούντας, "сыр қосылған плацента") қазіргі заманғы тиропитаның ата-бабалары болып табылады. Грек дәстүріндегі рецепт Катон Ақсақалдың "Де Агри Культура" (б.з.д. 160 ж.) еңбегінде жазылған, онда плацента тәтті қабатты ірімшік тағамы ретінде сипатталған:
Плацентаны былай пішіндеңіз: негізгі қамырдың бүкіл ұзындығы бойынша бір қатар тракта орналастырыңыз. Содан кейін оны аралықтан алынған қоспамен (ірімшік пен бал) жабыңыз. Оның үстіне тағы бір қатар тракта салыңыз және барлық ірімшік пен бал бітіп қалғанша осылай жалғастырыңыз. Аяғында плацентаны пешке қойып, үстіне қыздырылған қақпақ жабыңыз. Дайын болғаннан кейін плацентаның үстіне бал құйыңыз. Плацента – ароман (plãtsintã) және румын (plăcintă) тілдерінде ірімшік қосылған жалпақ пісірілген пирогтың атауы болып сақталады. Басқа дереккөздерде түркілер де тиропита сияқты қабатты тағамдар жасағаны айтылады. Қабатты, табада қуырылған нан түркілердің Орта Азиядағы кейінгі орта ғасырларда жасаған туындысы. Апиций сипаттаған ежелгі тиропатин, атауының ұқсастығына қарамастан, қабықсыз тәтті крем болған.
Shape the placenta as follows: place a single row of tracta along the whole length of the base dough. This is then covered with the mixture [cheese and honey] from the mortar. Place another row of tracta on top and go on doing so until all the cheese and honey have been used up. Finish with a layer of tracta place the placenta in the oven and put a preheated lid on top of it [ ] When ready, honey is poured over the placenta. Placenta remains the name for a flat baked pie containing cheese in Aromanian (plãtsintã) and in Romanian (plăcintă). Other sources state that Turks also developed similar layered dishes like tiropita. Layered pan fried breads were developed by the Turks of Central Asia in the Late Middle Ages. The ancient tyropatinum described by Apicius, despite the similarity in name, was a sweet custard with no crust.