Кіріспе

Математикада бүтін сандық матрица – құрамындағы барлық элементтері бүтін сандардан тұратын матрица. Мысалдарға бинарлық матрицалар, нөлдік матрица, бірлік матрицасы, сәйкестік матрицасы және графтар теориясында қолданылатын жапсарлы матрицалар жатады, және тағы да басқалары. Бүтін сандық матрицалар комбинаторикада кеңінен қолданылады.

Қасиеттері

Бүкіл сандық матрицалардың инвертибелділігі, әдетте, бүтін сан емес матрицаларға қарағанда сандық тұрақтырақ болады. Бүкіл сандық матрицаның детерминанты өзі де бүтін сан, ал бүкіл сандық матрицаның кофакторлық матрицасы да бүтін сандық матрица болады, сондықтан инверттелетін бүкіл сандық матрицаның детерминантының сандық жағынан ең кіші мәні бірге тең. Осылайша, кері матрицалар бар болған жағдайда, олар тым үлкен болмайды (шарт санына қараңыз). Детерминанттардан қасиеттерді шығаратын матрицалық теорияның теоремалары, осылайша, нашар шартталған (нөлге жуық детерминантты) нақты немесе қалқыма нүктелі матрицалар тудыратын қателіктерден сақтайды. Бүкіл сандық матрицаның керісі, қайтадан бүтін сандық матрица болады, егер және тек қана детерминанты тең болса немесе бүтін сандық матрицалар тобын құраса, ол арифметика мен геометрияда кең қолданылады. 1 үшін, ол модульдік топпен тығыз байланысты. Бүкіл сандық матрицалардың ортогональды топпен қиылысы – белгілі пермутация матрицаларының тобы. Бүкіл сандық матрицаның сипаттамалық полиномы бүтін сандық коэффициенттерге ие. Матрицаның өзіндік мәндері осы полиномның түбірлері болғандықтан, бүкіл сандық матрицаның өзіндік мәндері алгебралық бүтін сандар болып табылады. 5-тен кіші өлшемде, оларды бүтін сандарды қамтитын радикалдар арқылы өрнектеуге болады. Бүкіл сандық матрицаларды кейде интегралды матрицалар деп атайды, бірақ мұндай қолдану ұсынылмайды.