Атто Верчеллилік (885-961) – Италия корольдігінің канцлері, Верчелли епископы. Әдеп, діни заңдар жинағы, шіркеу сыбайлас жемқорлығына қарсы күресі туралы жазбалары бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Верчеллидің Атосы немесе Ато II (шамамен 885 – 961 жылдары) – 924 жылы Верчелли епископы болған ломбард. Ол 10 ғасырда Италия патшалары болған Прованс графы Гюг және Лотар II-нің Ұлы канцлері қызметін атқарды. Епископтық қызметін атқару кезінде Ато өз епархиясындағы халықтың рухани және материалдық игілігіне деген қызығушылығымен, сондай-ақ шіркеудегі жемқорлыққа қарсы күресімен белгілі болды. Өмірі бойында бірнеше еңбек жазды. Оның маңызды туындылары: Италияның сол кездегі моральдық жағдайы туралы «Полиптикум» трактаты, шіркеу билігіне арналған «De pressuris ecclesiasticis» эссесі және оның аймағынан жинақталған канондық құқық жинағы «Капитуляре», оның ішінде жалған декреттердің бір бөлігі мен шіркеу заңнамасына осыдан қосылған өз түзетулері бар. Оның уағыздарының шағын бөлігі жазба түрінде сақталған. 961 жылы қайтыс болды.
Atto of Vercelli or Atto II (c. 885 AD – 961 AD) was a Lombard who became bishop of Vercelli in 924. He served as Grand Chancellor to Hugh of Provence and Lothar II, both Kings of Italy in the 10th century. During his time as bishop, Atto was known for his devotion to the welfare of the people in his diocese, both temporal and spiritual, and the vigour with which he attacked ecclesial corruption. He wrote several works in his lifetime. His major compositions include Polypticum, a treatise on the morality of Italy in the day; De pressuris ecclesiasticis, an essay regarding ecclesiastical authority; and the Capitulare, a collection of canon law from his area, including some of the False Decretals, augmented by his own additions of ecclesiastic law. A small selection of his sermons survives in written form. He died in 961.
Ерте өмір
Ато 885 жылы дүниеге келіп, шамамен жетпіс бес жыл өмір сүрді және 961 жылдың 31 желтоқсанында қайтыс болды. Ол ломбард ақсүйек отбасында туған; оның әкесі Альдегарий есімді адам болған. Атоның өмірінің соңындағы жазбалары латын және грек тілдерін жақсы меңгергенін көрсетеді – латын тілі 9 ғасырда Италиядағы жалғыз ортақ тіл болған. Бұл оның білімі отбасының әлеуметтік статусына сай, кең болуы керек екенін көрсетеді. Атоның балалық шағы және діни қызметінің басталуы туралы көп мәлімет белгілі емес.
Atto was born around 885 and lived approximately seventy five years, dying on 31 December 961. He was born into a noble Lombard family; his father was a man named Aldegarius. Atto's writing later in life shows a mastery of Latin and Greek – Latin being the only common language in Italy by the 9th Century – which indicates that his education must have been substantial, in line with the social standing of his family. Little else is known about Atto's childhood or ecclesiastic career beginnings.
Верчелли епископтығы
Атоның Верчелли епископы болуына Павия қаласына жасалған қатыгез шабуыл себеп болды. Шабуыл жасаған әскердің құрамында мажарлар болды. 924 жылы олар Италияға кіріп, 12 наурызда Павия қаласына шабуылдады. Аттоның Верчелли епископының алдыңғы ірі қадамы болған Рагэмберт сол кезде Павияда болып, осы оқиғада қаза тапты. Бұл Атоға Верчелли епископтығына жол ашты, ол бұл лауазымға ие болу үшін Верчеллидегі дін қызметкерлерінің белгілі бір өкілі болуы керек еді. Епископтық қызметі Атоны көптеген ықпалды тұлғалармен, соның ішінде Италия королі Прованстың Гугосымен, Италия королі Лотар II және Гугоның ұлы, маркграф Беренгар II-мен байланыстырды. Ол Италия Корольдігін басқарған кезеңде Гуго Провансский мен Лотар II-нің Ұлы канцлері қызметін атқарды. Лотар II-нің қасындағы қызметі 950 жылдың мамыр айында басталды. Ато Лотардың әділетсіз билеу тәсілдерімен келіспесе де, жас патшаға кеңес берумен шектелгендіктен, нақты өзгерістер енгізе алмады.
Atto's rise to become bishop of Vercelli was the consequence of a violent attack on the city of Pavia. The invading army was Hungarian in origin. In 924, forces entered Italy, descending upon Pavia on 12 March. Ragembert, Atto's predecessor as bishop of Vercelli, was in Pavia at the time and perished in the event. This left the bishopric of Vercelli open for Atto, who must have been a prominent member of the clergy in Vercelli already to be eligible for the position. The episcopate put Atto in contact with many powerful men, including Hugh of Provence, King of Italy; Lothar II, King of Italy and Hugh's son; and the margrave Berengar II. He served as Grand Chancellor to both Hugh of Provence and Lothar II during their respective reigns over the Kingdom of Italy. His position with Lothar II began in May of 950. Atto did not agree with Lothar's unjust means of ruling, but was unsuccessful in making any real changes, as he could only council the young king.
Діни құлшыныс пен шіркеудің сыбайлас жемқорлығы
Ато өзінің епархиясындағы адамдардың рухани және дүниелік игілігіне қатты мән берді. Ол неке сияқты өмірлік шешімдерді қабылдауда жұлдыз жорамалдарын пайдалануға қарсы болды. Алайда, ол өз қауымында астрологияны толығымен тыйым салған жоқ, себебі жұлдыздарды Алла адамдардың пайдасына жаратқан деді. Сондықтан ол астрологияны уақытты анықтау, кеме жүргізу және ауа райын болжау үшін пайдалы құрал ретінде қолдауға шақырды, бұл оның көріскендерінің күнкөрісіне пайда келтірді. Ол өз қауымының бұзылуынан қатты уайымдады: Құрбан айт мерекесіндегі уағызында, әсіресе Ұлы ораза мен Құрбан айт апталарында театр сияқты көпшілік ойын-сауықтарды сынады. Ол көпшілік ойын-сауықтардың жамандық пен тәлкеуге ұшырату үшін Либер мен Венера атты жаман рухтар жасаған нәрсе екенін мәлімдеді. Оның рухани ынтасы көбінесе шіркеудің өзіне бағытталды. Ато Солтүстік Италиядағы дін қызметкерлерінің жағдайына қызығушылық танытты. Ол өз қауымының арасында пұтқа табынушылықты байқады, бірақ бұл дін қызметкерлерінің кінәсі деп есептеді, олар «өз діни міндеттеріне жеткілікті берілмеген». Ол өз малын адастырған немесе қараусыз қалдырған дін қызметкерлерін жазалауға дайын болды. Ато дін қызметкерлері арасындағы жыныстық тәртіпсіздік мәселесін де түзетуге тырысты. Ол Никея соборының шешімімен ұрықтанбауға тиіс болған көптеген дін қызметкерлерінің әйелдермен заңсыз қарым-қатынас жасап жүргенін білді. Мұндай дін қызметкерлері әйелдердің қажеттілігін түсіндіру үшін әртүрлі сылтаулар келтірді, бірақ Ато олардың жалғандығын көріп білді. Ол осындай дін қызметкерлерін жазалау туралы уәде бермесе де, оларға тоқтауға қатты кеңес берді. Бірақ оның осы мәселедегі ықпалы, адам табиғатына байланысты нәрселерде, мысалы осы сияқты жағдайларда, күшті болмады. Ато шіркеудегі басқа да бірнеше әрекеттерге қарсы болды. Орта ғасырларда дін қызметкерлері қасиетті маталарды – яғни, алтар жиһаздарын немесе дін қызметкерлерінің киімдерін – өлгендерді жерлеуге әкелген отбасыларға сатудан пайда тапқан. Ато бұл әрекетті қасиетті заттардың «сатылуы» үшін сынамады. Бірақ, матаның алғашқы мақсатына қайта оралғаннан кейін, өлгендерді көтеріп жүру үшін пайдаланған матаның алтарды және оған арналған қасиетті қызметтерді ластайтыны айтылды. Атоның пікірінше, дін қызметкерлерінің мәйітке арналған матаны қолдануы – олардың кінәсі, себебі олар қасиетті құлшылыққа қатысты заттарды дұрыс пайдалану жолын білмейді. Атоның заманына дейінгі ғасырларда дін қызметкерлері, ең төменгі дәрежеден бастап ең жоғары дәрежеге дейін, сиқыршылардан немесе болашақты көрушілерден кеңес алумен танымал болды. Бұл әдет – және дін қызметкерлерінің сиқырмен бұзылуы немесе сиқыршыларға айналуы туралы жалпы қорқыныш – 9 ғасырдың ортасында тоқтады. Ато Верчелли епископы болған кезінде, дін қызметкерлерінің барлық деңгейдегі сиқыршылар мен болашақты көрушілермен кеңесуіне қарсы ескерту жасады, бірақ бұл мәселе әлі де кеңінен таралғанына дәлел жоқ.
Atto was highly concerned with the welfare of the people in his diocese, both spiritual and secular. He disapproved of the use of horoscopes to direct life choices such as marriage. He did not, however, prohibit the use of astrology in his flock completely, as he said that God created stars for the use of man. As a result, he encouraged the practical application of astrology as a method of telling time, navigating, and predicting the weather, for the benefit of his people who relied upon astrological calculations for their livelihoods. He worried extensively about the corruption of his flock: in an Easter sermon, he discredited public entertainment such as plays, particularly during the weeks of Lent and Easter. He claimed public entertainment was fabricated by the infamous “demons” Liberus and Venus as a device to incite depravity. His spiritual zeal was more famously directed toward the church itself. Atto was concerned with the clergy in Northern Italy. Although he noticed pagan superstitions in his parishioners, he believed these superstitions to be the fault of the clergy, who were “clearly not particularly devoted to their priestly duties. He readily prescribed punishment for priests who were misleading or neglecting their flocks. Atto also wished to rectify the growing problem of sexuality within the priesthood. He had discovered that many clerics, who were, by the decree of the Council of Nicaea, supposed to be celibate, were fornicating with women. Such clerics often made excuses as to why they needed women around, but Atto saw through these. Although he didn’t threaten any punishment to the offending ecclesiastics, he did strongly suggest that they should stop. More likely than not, his influence was not very strong on matters that were so tied to human nature, such as this. Atto opposed several other practices within the Church. In the early Middle Ages, it was profitable for clergymen to sell holy cloth, i. e. altar furnishings or priest’s clothing, to families who wished to carry their dead to the grave with a liturgical article for the purpose of ensuring the dead a safe trip into the afterlife. Atto did not disapprove of this due to the actual ‘selling’ of holy articles, however. It was said that once restored to its original purpose, the cloth used to bear the dead would be tainted and pollute the altar and Mass it was meant to serve. Atto thus saw the appropriation of holy cloth during funeral services as a fault of the clergy: in his opinion, the ecclesiastics who performed this practice were unaware of the appropriate way to treat articles that are instrumental in sacred worship. In the centuries before Atto's time, clerics from the lowest to the highest ranks were known to take counsel from magicians, or seers. This practice – and the general fear that clergymen were corrupted by or becoming magicians – died out in the middle of the 9th Century. Atto inexplicably decided to warn against the consultation of magicians and seers in all ranks of the clergy during his time as Bishop of Vercelli, although there is little evidence that it was still widely regarded as a problem.
Шығармалары
Верчеллидің әдеби каноны толық сақталмаған және көбінесе оқу-әдістемелік сипатта. Оның уағыздарын замандас антологияларында кездестіруге болады, мысалы, Рей К. Петридің 1948 жылы жарық көрген «Белгісіз дыбыс жоқ: Уағыз дәстүрін қалыптастырған уағыздар» кітабындағы Атоның «Палм жексенбісі (VII уағыз)» еңбегі. Ірі туындыларымен қатар, Ато Верчелли шіркеу қызметкерлерін білім беру үшін пайдаланылған «Сент-Пол хаттарына түсіндірме» атты түсініктеме де жазды. Атоның «Епистола» деп аталатын хаттарының шағын жинағы сақталған, бұл жинақ Верчелли және Ватикан кітапханасы кодекстерінен құрастырылған болуы мүмкін. Жиынға Ато жазған тоғыз хат және басқа авторлардың Атоға жолданған екі хаты кіреді.
Atto of Vercelli's literary canon survives in partial form and is largely instructional. His sermons can be found in contemporary anthologies, such as Atto's “on Palm Sunday (Sermon VII)” in Ray C. Petry's No Uncertain Sound: Sermons that Shaped the Pulpit Tradition, published in 1948. Alongside his larger works, Atto also wrote The Exposition on the Epistles of Saint Paul, a commentary that would have been used to educate the clergymen of Vercelli. A small collection of Atto's Epistolae, or letters, has been preserved, probably compiled from the codices of Vercelli and the Vatican library. This collection includes nine letters that Atto wrote, and two directed to Atto from other authors.
De pressuris ecclesiasticis (Дінге қарсы қысым)
Оның ең алғашқы маңызды туындысы – De pressuris ecclesiasticis 940 жыл шамасында жазылған. Ол кейде толық атауымен – De pressuris eclesiasticis libellus, яғни «Шіркеудің қиындықтары туралы кітап» деп аталады. Онда шіркеудің билігі мен заңдарына қатысты пікірталас бар, және қара халыққа жасалған зұлымдыққа қарсы аргументтер келтіріледі. Бұдан бөлек, ол дін қызметкерлеріне тағылған айыптауларды жоққа шығарады, оның ішінде дін қызметкерлерін, әсіресе епископтар лауазымына бекіту мәселелерін, сондай-ақ епископ қайтыс болғаннан кейін шіркеу мүлкін негізсіз тартып алуды жоққа шығарады.
The earliest of his principal compositions, De pressuris ecclesiasticis was written around 940 AD. It is sometimes referred to by its full name, De pressuris eclesiasticis libellus, meaning “Book on the Pressures of the Church.” It contains discourse regarding the jurisdiction of the Church and its law and argues against the maltreatment of laypeople. Alongside this, it disproves accusations against the clergy, including matters regarding the ordination of ecclesiastics, especially to the position of bishops, as well as the unwarranted expropriation of church property after a bishop's death.
Полиптикум
Кейде "Perpendiculum" деп аталатын, "перпендикуляр", "сызық" немесе "шүмегі" деген мағына беретін бұл еңбек Аттоның өмірінің соңына қарай, мүмкін соңғы айларында аяқталған болуы мүмкін. Ол Аттоның досына немесе әріптесіне жіберілген болуы ықтимал, ол кіріспе сөзді Атто қолданған латын тіліне ұқсас тілде жазып, одан кейін басылымға дайындаған. Бұл еңбектің тек алғашқы екі нұсқасы ғана Аттоның қолымен жазылған, ал аталған досы немесе әріптесі мәтіннің кейінгі басылымы үшін оның қолын имитациялаған болуы мүмкін деген пікір бар. Еңбектің өзі Италия Корольдігінің алабұрлы саяси ахуалын, бірақ түсініксіз түрде талқылайды. Ол сол кездегі князьдар мен ақсүйектер арасындағы саяси тартыстарды сатиралайды және Аттоның өмір сүрген заманға деген наразылығы мен көңілсіздігін көрсетеді.
Sometimes referred to as Perpendiculum, meaning “perpendicular,” “line,” or “plummet,” this work seems to have been completed near the end of Atto's life, perhaps in his last months. It may have been sent to a friend or colleague of Atto's, who wrote the foreword using Latin similar to that of Atto, before being published. It has been suggested that only the first two drafts of the work are in the hand of Atto himself, and that the aforementioned friend or colleague of Atto may have forged his hand for the later edition of the text. The work itself discusses the troubling political atmosphere of the Kingdom of Italy, albeit in an obscure way. It satirizes the political struggles between princes and nobility in the time period, and shows Atto's distaste and pessimism about the age in which he lived.
Канондар: шіркеу заңдары
Атоның канондық заң жинағының атауы күмәнді. Линда Фаулер Магерл оны ұзақ созылған Capitula canonum excerptarum de diversis conciliis decretalibus statutis atque epistolis congruentium ad forense iudicium tempore domini Attonis episcopi деп атайды, бұл шамамен аударғанда: «Ато епископтың кезінде әртүрлі декреталдық кеңестердің жарғылары және сотқа қатысты хаттар туралы канондардың үзінділері». В. К. Корфмахер қысқартылған Canones statutaque Vercellensis Ecclesiae, яғни шамамен «Верчелли шіркеуінің канондары мен жарғылары» дегенді қолданады. Пол Коллинз қысқартылған Capitulare, қарапайым «капитуляр» дегенді ұсынады. Алайда, олардың жазбаларында Коллинз, Корфмахер және Фаулер Магерл бір және со aynı еңбек туралы айтады, атап айтқанда Атоның шіркеу заңын жинауы және толықтыруы. Осы еңбекте Ато әртүрлі көздерден бұрыннан бар заңдарды жинады: бірнеше папалардың декреттері мен хаттары, он үш түрлі кеңестің декреттері және Орлеандық Теодульфтің каноны. Қолданылған декретальдердің бір бөлігі жалған декретальдер немесе Collectio Isidori Mercatoris деп белгілі жинақтан алынған. Кейбір деректер Атоның жинағы тек Солтүстік Италиядағы оның епархиясындағы заңнамамен ғана айналысады дейді. Жинақ негізінен дін қызметкерлерінің тәртібі мен өмір салтымен байланысты заңнаманы қарастырады. Мысалы, бұл канондық заңдар дін қызметкерлерінің Киелі кітапты және шіркеу заңдарын жақсы білуін, соның ішінде Апостолдардың және Никеялық Символының мәтінін жатқа білуін талап етеді. Ол дін қызметкерлерінің латын тілінде уағыз айту және қасиетті обрядтар өткізу қабілетін талап етеді. Мүлікті жалға беру, қарызға пайыз алу және жалпы кәсіпкерлік сияқты экономикалық әрекеттерге тыйым салады. Сондай-ақ, ол өз дінінен бас тартып, жалған құдайларға табынушыларды айыптайды, Ато өз қауымының имандылығына қауіп деп есептеген нәрсе. Әдеттегідей, Ато канондық құқықтағы күш-жігерін қауымының игілігіне жұмсады: оның жинағына дін қызметкерлерінің өз қауымдастарын жерлеуі және оларды оқу мен жазуға үйретуі кірді.
The name of Atto's compilation of canon law is debatable. Linda Fowler Magerl calls it the long winded Capitula canonum excerptarum de diversis conciliis decretalibus statutis atque epistolis congruentium ad forense iudicium tempore domini Attonis episcopi, which translates roughly to “Excerpt chapters of canons about the different decretal statute councils and the corresponding letters to the legal judgment in the time of the lord Bishop Atto.” W. C. Korfmacher uses the shortened Canones statutaque Vercellensis Ecclesiae, roughly meaning “Canons and Statutes of the Church of Vercelli.” Paul Collins prefers the abbreviated Capitulare, simply meaning “capitulary.” It is clear in their writing, however, that Collins, Korfmacher, and Fowler Magerl reference the same work, namely Atto's compilation of and additions to ecclesiastic law. In this work, Atto assembled preexisting law from multiple resources: the decrees and letters of several popes, decrees from up to thirteen different councils, and the canon of Theodulf of Orléans. Portions of the decretals used are from a collection known as the False Decretals or Collectio Isidori Mercatoris. Some say that Atto's compilation deals exclusively with legislation in his diocese in Northern Italy. The collection as a whole generally discusses legislation surrounding clerical discipline and lifestyle. For example, this set of canon law demands clerics to be very well versed in scripture and ecclesiastic law, including knowing the Apostles' Creed and the Nicene Creed verbatim. It requires clerics to be able to preach and celebrate Mass in Latin. It prohibits economic actions such as leasing property, acquiring interest on loans, and general business transactions. It also castigates those who renounce their faith for the worship of false idols, which Atto found to be a hazard to orthodoxy in his flock. As always, Atto devoted some of his efforts in canon law towards the greater good of his congregation: his collection included the requirement of clerics to bury their parishioners, and to be able to teach them both reading and writing.