Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастардың саммиті – Екінші дүниежүзілік соғыстағы ірі одақтастардың арасындағы үшінші Мәскеу конференциясы 1943 жылдың 18 қазанынан 11 қарашасына дейін Мәскеу Кремлі мен Спиридоновка сарайында өтті. Конференцияға ірі дипломаттар, министрлер және генералдар қатысып, соғыс аясындағы ынтымақтастық мәселелерін талқылады және Мәскеу декларациясын қабылдады.

Тарих

Ұлыбританияның (Энтони Иден), АҚШ-тың (Корделл Халл) және Кеңес Одағының (Вячеслав Молотов) сыртқы істер министрлері арасында он екі кездесу өтті, нәтижесінде Мәскеу декларациялары қабылданып, Еуропалық консультативтік комиссия құрылды. 1943 жылғы Мәскеу конференциясында Кеңес Одағы АҚШ және оның одақтастарымен әлемдік ұйым құруға келісімге келді. Қытай Республикасының Кеңес Одағындағы елшісі Фу Пинг-Шенг Төрт елдің декларациясына қол қоюға шақырылды. АҚШ тарапынан АҚШ елшісі В. Аверелл Харриман, АҚШ армиясының генерал-майоры Джон Р. Дин, Грин Х. Хакворт және Джеймс С. Данн; Ұлыбритания тарапынан Ұлыбританияның елшісі сэр Арчибальд Клерк Керр, Уильям Странг және генерал-лейтенант сэр Гастингс Исмай; Кеңес Одағы тарапынан Кеңес Одағының маршалы Иосиф Сталин, К. Е. Ворошилов, А. Я. Вышинский, Сыртқы істер халық комиссарының орынбасары М. М. Литвинов, Сыртқы сауда халық комиссарының орынбасары В. А. Сергеев, Бас штабтың генерал-майоры А. А. Грыслов және Сыртқы істер халық комиссариатының жоғары лауазымды қызметкері Г. Ф. Саксин де қатысты.

Конференцияның мақсаттары

Үшінші Мәскеу конференциясы АҚШ, Ұлыбритания және Кеңес Одағының сыртқы істер министрлерінің маңызды әлемдік мәселелерді талқылау үшін алғашқы рет кездескен кездерінің бірі болды. Конференцияда Германия мен Оккупациялық державалармен соғысты қысқарту және аяқтау үшін қабылдануға тиіс шаралар, сондай-ақ соғыстың аяқталуымен байланысты осы кезеңде тиімді және бейбіт ынтымақтастық қалай жүзеге асырылуы талқыланды. АҚШ президенті Франклин Рузвельт, Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль және Кеңес Одағы премьер-министрі Иосиф Сталиннің сыртқы істер министрлері ресми түрде жариялаған Мәскеу декларациясы осы мәселелерді шешу жолдарын анықтады. Декларацияда төрт бөлім болды: Төрт Ұлттың Жалпы қауіпсіздік туралы декларациясы, Италияға қатысты декларация, Австрия туралы декларация және Қылмыстар туралы мәлімдеме. Мәскеу конференциясында үш бірлескен үкіметке ұсыныстар беру үшін Еуропалық консультативтік комиссия құру және Италиямен қатар Грекия мен Югославияға қатысты консультативтік кеңес құру туралы келісімдер жасалды. Италия мәселесінде декларацияда фашизмнің Италияда толығымен жойылғаны, барлық фашистердің қоғамдық өмірге қатысуына тыйым салынғаны және оккупациялық билік тарапынан Италияда жергілікті басқарудың «демократиялық органдары» құрылатыны айтылды. Австрияның 1938 жылы Германияға қосылуы күшін жойды деп жарияланды. Алайда, декларацияда Австрия халқы Германия тарапынан соғысқа қатысқаны үшін жауапты деп танылды. «Қылмыстар туралы мәлімдемеде» қазіргі немесе болашақ неміс үкіметімен келісімге қол жеткеннен кейін, түрлі елдердегі соғыс кезіндегі қатыгездіктерге қатысы бар күдікті неміс азаматтары сотталуы және жазалануы үшін сол елдерге жіберілетіні мәлімделді.